8 min

Kunstenaars met bijzondere talenten

Reportage

TopArt in Winterswijk is een dagbestedingsatelier voor mensen met een beperking. Ze maken er ambachtelijke producten die ze zelf verkopen in de winkel naast het atelier: tassen uit gebruikte banners, kaarten, duurzame slingers en nog veel meer. Ook helpen ze bedrijven en organisaties met kleine klussen. Andersom doen de gemeente, bedrijven en het lokale ziekenhuis hun best om TopArt te helpen. Begeleiders Lesley en Jorien ‘doen er alles aan om te voorkomen dat deze mensen thuis op de bank terechtkomen’.

De verslaggever heeft nog maar net haar jas opgehangen als Sylvia komt vertellen dat ze haar iets wil laten zien. Iets nieuws. En het staat in de vensterbank, verklapt ze alvast. Vol trots laat ze het plantenasiel zien: rijen kamerplanten die een zieltogend of overbodig bestaan leidden bij particulieren en die in het dagbestedingsatelier van TopArt in Winterswijk een tweede leven krijgen. Nieuwe aarde erbij, regelmatig wat water en elke dag wat aandacht, daar doen kamerplanten het goed op, legt Sylvia uit.

Adoptieplanten

Als de kamerplanten weer alive and kicking zijn, worden ze tegen een vrije gift ter adoptie aangeboden. Een duurzaam project, vindt Sylvia, die de planten heeft vernoemd naar zichzelf en haar collega’s en er naam­bordjes bij heeft geplaatst. ‘Ik heb het er best druk mee’, verklaart ze. De plant die haar naam draagt, krijgt wat extra aandacht, geeft ze eerlijk toe.

Schoudertas van zeildoek

Als we het dan toch over duurzaamheid hebben, wil haar collega Juventa ook graag iets laten zien. Uit een kast haalt ze een schoudertas die is gemaakt van een gebruikte banner. Uit een flink stuk zeildoek kan ze wel een paar tassen en een vlaggetjeslijn maken, vertelt ze. Die banners komen onder andere van tuincentrum Welkoop, dat bij TopArt tassen voor kerstgeschenken heeft laten maken.

Bijenhotels als relatiegeschenk

‘Veel partijen in Winterswijk denken aan TopArt’, vertelt begeleider Lesley. ‘Onlangs hebben we bijvoorbeeld in de winkel van het plaatselijke ziekenhuis een schap mogen plaatsen met zelfgemaakte producten. En de gemeente gebruikt de bijenhotels als relatiegeschenk. Het materiaal daarvoor is afkomstig van een bedrijf dat afvalhout voor ons bewaart.’

Filmpje kijken

TopArt, in het centrum van Winterswijk, maakt deel uit van de Achterhoekse zorginstelling Estinea. Het dagbestedings­atelier biedt activiteiten, structuur en gezelligheid aan mensen met een beperking. ‘Maar het mooiste van TopArt’, vindt begeleider Jorien, ‘is de winkel naast het atelier waar de zelfgemaakte producten worden verkocht.’ Behalve tassen zijn dat onder andere kaarten en gebreide manden.

Actieve rol

Uit andere dagbestedingsateliers van Estinea komen kaarsen, tapasplanken, bijenhotels en vogelhuisjes. De deelnemers zijn zó trots als een van hun producten wordt verkocht!’ Niet omzet en winst staan voorop, legt Jorien uit, maar het feit dat onze deel­nemers een actieve rol kunnen spelen in de maatschappij. Zo vullen de medewerkers van TopArt bijvoorbeeld informatiemappen van een verloskundepraktijk en plakken ze stickers op de verpakkingen van een ambachtelijke ijsmaker.

Voorkomende werkzaamheden

‘We willen nog meer naar buiten treden’, vertelt Jorien. ‘We verkopen de zelfgemaakte producten bijvoorbeeld op steeds meer markten in de omgeving, zodat mensen TopArt beter leren kennen.’ Rudy is deze ochtend de enige man in het atelier. Hij verricht ‘voorkomende werkzaamheden’, zoals hij het omschrijft. Hij slaat ringen in de tassen die Juventa uit de banners maakt en hij helpt een handje bij de verbouwing die het pand momenteel ondergaat. Want de ruimte wordt groter om een tweede groep van Estinea te kunnen opvangen.

‘NietomzetenwinststaanvooropbijTopArt,maarhetfeitdatdedeelnemerseenactieverolkunnenspelenindemaatschappij’

Gebaat bij een ‘beleving’

‘Dat zijn mensen die gebaat zijn bij een ‘beleving’’, legt begeleider Lesley uit. ‘Zij gaan koken, bakken, wandelen of komen hier gewoon gezellig kletsen of een filmpje kijken. Voor hen is het belangrijk dat ze even het huis uit zijn, onder de mensen komen, of ze nu intern wonen bij Estinea of thuis. Ze zijn doorgaans wat ouder, werken niet meer en de familiekring wordt kleiner door overlijdens. Voor deze groep mensen worden sociale contacten dus steeds belangrijker.’

Hulpjuf

Als de koffiepauze voorbij is, zoeken de deelnemers hun werktafel in het atelier op en gaan aan de slag. Myrthe en Dike gaan heel geconcentreerd verder met hun borduurkaarten van kinderwagens, bloemen en de Achterhoekse vlag. Sophie, die drie dagen per week bij TopArt is, werkt aan een slinger van houten vlaggetjes met daarop de naam van baby Tim. De levertijd is drie weken, want er moet geen druk op zitten, vindt ze.

Geborduurde kaarten

Sophie is ook heel goed in handwerken. Op enorme pennen breit ze manden en tasjes, maar ook voor geborduurde kaarten draait ze haar hand niet om. Maar Sophie doet meer: één dag per twee weken is ze hulpjuf in groep 1 en 2 op een basisschool. Ze helpt de kinderen met knutselwerkjes, strikt veters en draait bekers open. Ze straalt helemaal als ze erover vertelt. Haar grote wens is om elke week op school te mogen werken.

Speciale kassa

Collega Lisa werkt graag in de winkel en laat zien hoe de speciale kassa werkt. Als iemand bijvoorbeeld een stuk zelfgemaakte zeep koopt, kan ze het bedrag intoetsen of een plaatje indrukken van zeep. De kassa vertelt haar hoeveel ze terug moet geven als de klant contant afrekent. Lisa heeft een druk leven. Eén dag per week werkt ze bij TopArt, op vrijdag gaat ze naar de theatergroep van Estinea en twee dagen per week werkt ze bij Team Samen Sterk, dat gastlessen geeft op scholen, voor gemeenten en zorg­organisaties. ‘Daar vertellen we over onze eigen beperking. We willen laten zien dat we talenten hebben, want we hebben vroeger te vaak gehoord dat we niks konden. Op een bepaald moment ga je dat geloven.’

Kreukels

Juventa heeft inmiddels de naaimachine tevoorschijn gehaald, ze legt de laatste hand aan een kraamcadeau: een luierkistje-met-vlaggetjeslijn. Maar over die vlaggetjes is ze nog niet helemaal tevreden. ‘Juventa is een pietje precies', legt Lisa ongevraagd uit. ‘Ja, ik kan er echt niet tegen als iets scheef is’, beaamt Juventa. ‘Daar word ik helemaal kriegelig van. Ik gebruik ook vaak het strijkijzer om vlaggetjes en kaarten helemaal glad te maken, want ik kan niet tegen kreukels.’

Gothic meisje

Voor Sylvia is het intussen de hoogste tijd om weer even een verhaal te vertellen aan de verslaggever. Over haar theateractiviteiten dit keer. Naast haar vier dagen bij TopArt vindt ze het heerlijk om één dag met toneel bezig te zijn. Dan hoeft ze even ‘niet zichzelf te zijn’, legt ze uit. Ze vindt het leuk om zich te verkleden en vertelt dat ze in een ‘stoer stuk’ heeft gespeeld, waarin ze de rol van gothic meisje had, compleet met spikes in haar haar. ‘Dan ben ik even weg van mijn werk en kan ik ‘even losgaan met mezelf’.’

Vrolijke verpakking

Dan gaat ze weer verder met de productie van papieren bloemen die op de winkeltasjes worden geplakt. Dat doet Sylvia samen met haar collega’s Dike en Sophie: de één kleurt en verft, de ander prikt de afbeelding uit en de derde haakt een rand die om de bloem wordt geplakt. Het resultaat: een enorm vrolijke verpakking die je nergens anders ziet.

Hartjes en smileys

Bij een kop koffie vertellen begeleiders Lesley en Jorien dat ze ‘best veel vrijheid’ hebben op financieel gebied en als het gaat om het bedenken van nieuwe producten. Af en toe volgen ze een creatieve cursus om te kijken of dat wat is voor de deelnemers bij TopArt. Laatst nog een workshop kaarsen dippen. Het resultaat is verbluffend: ze hebben kaarsen gemaakt met stippen, hartjes en smileys.

Vol ideeën

Ook via Pinterest, een website waar creatievelingen hun kunst tonen, doen ze inspiratie op. En in het voorjaar zijn ze samen een dagje naar de Kreadoe geweest, dé beurs voor creatieve mensen. Samen zitten ze nog vol ideeën voor TopArt. Zo willen ze in de winkel een mini-bieb inrichten waar mensen een boek kunnen halen op voorwaarde dat ze er ook één terugplaatsen. ‘Zo hopen we meer publiek te trekken. Er zijn namelijk nogal wat mensen die niet goed weten wat ze hier kunnen verwachten, terwijl we graag willen laten zien dat TopArt een winkel met superleuke ambachtelijke producten is.’

Constante kwaliteit

Ook zijn ze aan het bedenken met welke bedrijven en organisaties in de Achterhoek TopArt nog meer zou kunnen samenwerken. ‘We zouden bijvoorbeeld voor meer bedrijven stickers kunnen plakken. Voor elk product dat bij TopArt wordt gemaakt, heeft Estinea een standaard handleiding of recept, dus over constante kwaliteit hoeven afnemers zich geen zorgen te maken. O ja, en zou je in het artikel willen zetten dat we nog een vrijwillige chauffeur zoeken die mensen kan vervoeren naar de dagbesteding? Alles om ervoor te zorgen dat onze deelnemers onder de mensen komen.’

  • Auteur: Friederike de Raat
  • Fotograaf: Reyer Boxem

Meer lezen over dit onderwerp?

Wat vind jij van de digitale Rabo &Co?

Wat fijn dat je je mening wilt geven over de digitale Rabo &Co. Daar zijn we heel blij mee.

max. 500 tekens