Langer, gelukkiger en vitaler leven in een Blue Zone

Onderzoeker Dan Buettner bedacht zo’n twintig jaar geleden de term Blue Zones voor gebieden waar mensen langer, gelukkiger en vitaler leven. Waarom blauw? Simpel: Buettner en zijn team omcirkelden de gebieden op de kaart met een blauwe balpen. Er zijn negen Blue Zone-principes, waaronder gezonde voeding, weinig stress, regelmatige lichaamsbeweging, sterke sociale netwerken en een doelgericht leven.

Zo’n driehonderd professionals op het gebied van wonen, welzijn en zorg woonden tijdens het Blue Zone Festival, dat in juni in Zwolle plaatshad, workshops, lezingen en inspiratiesessies bij. Rabobank was mede-initiatiefnemer van het festival, want de Blue Zone-filosofie past goed bij de brede missie om bij te dragen aan een gezondere en duurzamere samenleving.

We kunnen veel leren van de inzichten die Buettner opdeed, bijvoorbeeld over onze gezondheidszorg, vindt de bank. Als we ons meer richten op sociale interactie, gezonde voeding, beweging en verbondenheid met de natuur zal de zorgvraag afnemen. Deze factoren dragen immers bij aan een betere fysieke en mentale gezondheid, zodat klachten worden voorkomen. En in een tijd van vergrijzing, stijgende zorgkosten en grote personeelstekorten is dat heel hard nodig.

Rabobank organiseerde deze dag meerdere sessies. Zo was er een workshop over nieuwe woonvormen, zoals collectief wonen, door Aart Cooiman, Senior Sectormanager Bouw, Vastgoed en Woningcorporaties bij Rabobank. Ook was er een workshop over de eiwittransitie en de oergezonde Nederlandse veldboon, door eiwitboerin Anna van der Bijl en tv-kok Sharon de Miranda. Allemaal onderwerpen die de Blue Zones-beginselen raken en belangrijke stappen vormen richting een vitale samenleving.

De workshop ‘Jouw creatieve reis: Blue Zones in beeld’ werd gegeven door Michel van Schaik en Suzanne van Hoeve van Rabobank. ‘We wilden onze gasten uitnodigen om hun gedachten over hun eigen Blue Zone te vertalen naar een kunstwerk’, aldus Michel van Schaik, directeur Gezondheidszorg bij Rabobank.

‘We hadden drie kunstenaars uitgenodigd om de deelnemers te inspireren. Het past bij onze visie dat we niet als bank willen bedenken hoe een vitale samenleving eruit moet zien, maar dat mensen dit zelf bedenken. De makers namen hun eigen ideeën, fantasieën en dromen over de Blue Zones als uitgangspunt voor hun kunstwerken.’

Een van de deelnemers aan de workshop was Astrid op de Woerd van de Baalderborg Groep, een keten van zorginstellingen in Overijssel en Drenthe. Op de Woerd was door een collega uitgenodigd, maar moest eerst nog wel even opzoeken wat Blue Zones precies waren.

‘Het sprak me meteen aan’, vertelde ze na afloop. ‘De Blue Zones gaan over samenleven met elkaar. Ik werk in de gehandicaptenzorg en vind dat de samenleving veel inclusiever kan. Deze workshop was te gek. Heel leuk om op een creatieve manier bezig te zijn met die vitale samenleving.’

Suzanne van Hoeve houdt zich als Programmamanager Toekomstbestendig Wonen elke dag bezig met de vitale samenleving. ‘De filosofie van de Blue Zones sluit nauw aan bij de visie van Rabobank op de toekomst van de gezondheidszorg’, zegt ze.

‘In Nederland ligt de focus te veel op ziek zijn. Er is behoefte aan een systeem dat gericht is op zo lang mogelijk gezond blijven. De filosofie van de Blue Zones heeft veel raakvlakken met het concept Positieve Gezondheid, waarin ook veel breder wordt gekeken naar ziekte en gezondheid.’

‘Als iemand bij de huisarts komt met een klacht, spelen er op de achtergrond vaak andere dingen. Iemand kan bijvoorbeeld geldproblemen hebben of eenzaam zijn. Het begrip Positieve Gezondheid werd ontwikkeld door voormalig huisarts en onderzoeker Machteld Huber, die het introduceerde als een nieuwe manier om naar gezondheid te kijken, waarbij de nadruk ligt op veerkracht en eigen regie. Haar werk heeft gezorgd voor een verschuiving in de gezondheidszorg. Zij kon als spreker dan ook niet ontbreken op het festival.’

Met al hun kennis over de gezondheidszorg en Positieve Gezondheid hadden Suzanne van Hoeve en Michel van Schaik ervoor kunnen kiezen om vandaag óók te spreken; er is genoeg te vertellen. Maar in plaats daarvan werd er tijdens hun workshop getekend, geschilderd, geknipt en geplakt.

‘We wilden een keer iets anders doen’, zegt Van Hoeve. ‘We hebben vaak de neiging om ‘in ons hoofd te zitten’, zeker bij een onderwerp zoals de Blue Zones, dat nog lang niet bij iedereen bekend is. Wij waren benieuwd naar de beelden die omhoog zouden komen.’

Die beelden waren heel divers. Een van de kunstenaars, de Zwolse Jehudi van Dijk, sloopte jarenlang boeken om van de uitgeknipte woorden de mooiste collagegedichten te maken. Op elke tafel lagen vele honderden woordjes klaar, waarmee de aanwezigen in een poëtische legpuzzel hun idee over de Blue Zone konden vatten. Een deelnemer wilde na afloop zijn gedicht wel delen.

Tevoorschijn.
Ineens heb je elkaar te pakken.
Deze aantrekkingskracht.
Heel veel samen, op het mooie.
Toen de tijd aanbrak, werden zijn ogen geopend.
Een mooie droom gehad.

Er werden ook fantasierijke tekeningen van droomwerelden vol natuur, ontspanning en samenzijn omhoog gehouden. Beeldend kunstenaar Rudy Simon was onder de indruk van de creativiteit van de deelnemers, en de overgave waarmee iedereen uitdrukking had gegeven aan zijn ideeën. ‘Volgens mij gaat iedereen hier blijer weg dan hij binnenkwam’, sloot hij lachend af. ‘Ikzelf had hier in ieder geval wel de hele dag kunnen zitten.’