Iets terug doen voor de dieren en de natuur

Het is maandagmorgen en de parkeerplaats van Dierenpark Hoenderdaell in Anna Paulowna staat al behoorlijk vol. Oprichter en eigenaar Robert Kruijff wacht in het restaurant. ‘Aan het einde van het park, op zo’n achthonderd meter lopen vanaf de entree, zie je vanzelf het gebouw’, laat Kruijff weten door de telefoon. ‘Via de flamingo’s, lama’s en apen kom je bij de toekans en pinguïns, en als je beren ziet, dan ben je er bijna.’

En inderdaad, deze bijzondere routebeschrijving – het is weer eens wat anders dan Google Maps – brengt mij naar Robert Kruijff. ‘Je schrijft mijn achternaam met een K’, begint hij. Blijkbaar krijgt hij die vragende blik vaker. Het restaurant is vrijwel leeg, maar Kruijff verwacht dat het er rond lunchtijd vol zit. En dat zal vast, want onderweg kwam ik behoorlijk wat kinderen met hun ouders, opa’s en oma’s of hun juffen tegen.

Toch doet het er allerminst druk aan. Volgens Kruijff komt dat doordat het park ruim is opgezet. ‘Hoenderdaell is 75 hectare groot, waarvan acht hectare uit bos bestaat waar we niets mee doen. De andere 67 hectare bestaat uit een stiltegebied voor wandelaars, met bloemen, weilanden en vijvers, en uit het dierenpark met de gebouwen. Maar we zijn ooit klein begonnen, hoor.’

Laten we beginnen bij het begin. Hoe is Dierenpark Hoenderdaell ontstaan? ‘Als een hobby’, lacht Kruijff. ‘En met de wens van mijn vader om een bos te planten, zodat hij iets kon achterlaten. In 1992 kocht hij een stuk grond van 32,5 hectare, waar voorheen bieten en aardappels groeiden, en plantte er 110.000 bomen. Mijn zus, broer en ik hielpen hem daarbij. We kregen een kwartje per boom.’

Omdat Robert Kruijff iets met dieren heeft, ontstond het idee om in het bos exotische dieren te laten rondlopen en vliegen. ‘Wat een ander kind heeft met muziek of sport, had ik met dieren en dan vooral met vogels. Zo hield ik bijvoorbeeld fazanten, flamingo’s en nandoes, dat zijn Zuid-Amerikaanse struisvogels, in de tuin.’

Toen de familie Kruijff in 2004 werd benaderd door de gemeente met de vraag of ze hun bos wilden openstellen voor publiek, ontstond het idee voor een landgoedregeling. Dat hield in dat het bos en de dieren die er wonen, zichtbaar zouden worden voor het publiek en dat de familie Kruijff er mocht gaan wonen. Zo gezegd zo gedaan. Inmiddels wonen vader Kruijff en zijn drie kinderen met hun gezinnen, onder wie dus Robert, zijn vrouw Agnes en hun twee kinderen, op het landgoed.

Wat in 2004 begon als een park zonder duidelijke paadjes, is twintig jaar later uitgegroeid tot het één na grootste dierenpark van Nederland. ‘De eerste jaren deed ik het naast mijn werk’, vertelt Kruijff. ‘Ik zat in de oliehandel, maar in 2012 heb ik mijn baan opgezegd.’

‘Kijk, ik heb bedrijfskunde gestudeerd en weet dat je, als je een bedrijf winstgevend wilt maken, een cirkel rond het bedrijf moet trekken: het gebied waar potentiële klanten vandaan kunnen komen. Als je hier een cirkel van dertig kilometer omheen trekt, beland je in het IJsselmeer en in de Waddenzee. Weinig winstgevend dus. Aan de andere kant, het stikt hier wél van de toeristen en omdat we in een uithoek zitten, zijn er verder weinig parken waar ze naartoe kunnen. Daarbij komt, het is nooit mijn bedoeling geweest om rijk te worden van het park. Dan was ik wel in de oliebusiness gebleven. Nee, met dit park wil ik iets terugdoen voor de dieren en de natuur.’

Inmiddels zijn er dus vele hectares bijgekomen, is het aantal bezoekers gegroeid van 20.000 naar 300.000 per jaar en is de tijd dat Kruijff elk dier kende, voorbij. Onlangs heeft de ANWB voor de negende achtereenvolgende keer Hoenderdaell uitgeroepen tot het leukste uitje in Noord-Holland.

En dan is het ook nog eens een betaalbaar uitje, want voor 17,50 euro aan de kassa, of voor 16,50 euro als je online kaarten bestelt, kun je hier een hele dag ronddwalen. In het park vind je behalve dieren ook speeltuintjes en in het omringende natuurgebied kun je al wandelend vogels spotten of vossensporen ontdekken.

‘Wat ons park zo bijzonder maakt, is dat we een veilige haven zijn voor dieren in nood. Veel van de bewoners komen uit circussen, van particulieren, voormalige fokstations en uit oorlogssituaties. Andere zijn verkeersslachtoffers, zoals de meeste ooievaars hier. Getraumatiseerde en verwaarloosde dieren opvangen, verzorgen en het liefst terugbrengen naar een natuurlijke omgeving, dat is onze drijfveer.’

Volgens Kruijff is de wereld veranderd. ‘Mensen kijken niet graag meer naar dieren in een kooi. Of dat nu een papegaai bij iemand thuis is, een olifant in een circus of een leeuw in de dierentuin. En omdat het niet de bedoeling kan zijn dat wij een dier dat in gevangenschap leefde, weer in een andere kooi stoppen, bieden wij onze bewoners veel ruimte en vrijheid zodat ze een zo natuurlijk mogelijk leven kunnen leiden. De beren, bijvoorbeeld, hebben een hectare aan bewegingsruimte.’

Om leeuwen, tijgers en panters in nood een tweede kans te kunnen bieden, richtte Kruijff in 2011 Stichting Leeuw op. Inmiddels is het opvangcentrum, waar grote katachtigen van vakkundige verzorgers de liefde krijgen die ze verdienen, uitgegroeid tot het grootste van Europa.

‘Ook hebben we als enige ter wereld een jaagsimulator’, voegt Kruijff eraan toe. ‘In een dierentuin zie je een leeuw óf slapen óf zenuwachtig heen en weer lopen langs de afrastering. Dat laatste is onnatuurlijk en ongezond gedrag. Leeuwen horen niet te ‘ijsberen’. Een leeuw hoort met voedsel bezig te zijn als hij wakker is. Met de jaagsimulator, waarbij we vlees aan een stang hangen die we met een joystick door de grote ‘speelhal’ zwiepen, proberen we de dieren hun natuurlijke gedrag terug te geven waardoor ze blijer, sterker, energieker en gezonder worden.’

Daarnaast zijn de dieren van Stichting Leeuw te bewonderen door kijkgaten in een natuurlijke schutting. Zo kun jij hen wél, maar zij jou niét zien. ‘Bedenk maar eens hoe jij je zou gaan gedragen als je in de woonkamer zit en er staan voortdurend mensen door het raam naar jou te kijken’, aldus Kruijff.

Omdat het park ernaar streeft om, waar mogelijk, dieren te herplaatsen in een zo natuurlijk mogelijke omgeving, is er duizend hectare grond gekocht in Zuid-Afrika. ‘Omdat deze dieren niet kunnen overleven in het wild – ze kennen bijvoorbeeld geen natuurlijke vijanden en hebben nooit zelf voor hun voedsel hoeven zorgen – leven de herplaatste dieren er in een omheind natuurpark waar ze in de gaten worden gehouden en voedsel krijgen.’

En dan SOS Dolfijn, het andere opvangcentrum, dat gehuisvest is in het park. Deze organisatie zet zich in voor de bescherming en het behoud van walvisachtigen in de Noord- en Waddenzee en heeft een ziekenhuis voor gestrande bruinvissen en dolfijnen.

Om iets te kunnen betekenen voor de hele soort, wordt er in het centrum ook onderzoek gedaan. Zo krijgen de dieren, voordat ze teruggaan naar zee, een zender om te onderzoeken wat de impact is van het geluid van windmolens en stroomkabels.

‘Omdat er soms periodes zijn dat er geen gestrande zwemmers in het opvangcentrum zijn en we de bezoekers toch iets willen bieden, is er ook op educatief gebied van alles te beleven. Dit geldt overigens voor het hele park. Overal kunnen kinderen virtuele ervaringen opdoen, zodat ze meer van de dieren en hun gedrag gaan begrijpen’, aldus Kruijff.

Tot slot, hoe ziet hij de toekomst? ‘Op dit moment zijn we bezig met de aanbouw van een nieuw buitenverblijf voor SOS Dolfijn. En verder ga ik me nog meer richten op het zo veel mogelijk herplaatsen van dieren in de natuur.’ Het is duidelijk. Elke stap die je in Hoenderdaell zet, draagt bij aan een beter leven voor de dieren.