Artiesten vinden elkaar op eerste TURF-festival in Breda

Hoewel er nauwelijks twaalf mensen zitten in het zaaltje op de eerste verdieping van Hotel Nassau in hartje Breda, is het panelgesprek dat er plaatsheeft op deze vrijdagochtend 29 november, dag één van het gloednieuwe TURF-festival, er niet minder interessant om. De eerste TURF-talk gaat over inclusiviteit in de house- en technoscène. En hoe die de laatste jaren in de verdrukking is gekomen.

‘Women in dance, inclusivity and diversity’ staat er op een scherm, en het gesprek gaat meteen de diepte in. Nicole Hofman, in het verleden manager van grote namen in de dance-scene als Hardwell en Afrojack en nu werkzaam voor het Britse Label Worx, vertelt dat ze de wereld van de dance- en housemuziek heeft zien veranderen sinds ze er eind jaren negentig professioneel mee te maken kreeg.

‘House kwam in de zeventiger jaren op als een underground-genre’, vertelt ze. ‘Het komt van origine uit de zwarte homogemeenschap in New York, waar paradijsvogels die zichzelf durfden te zijn, het ontwikkelden. In de jaren daarna werd het overal ter wereld groter. Het kwam naar de grote nachtclubs van Rotterdam, waar ik manager was. En daar werd het langzaam minder inclusief.’

Hofman krijgt bijval van Leonieke Smit, oprichter van het managementbureau LIWYN. Zij was het die artiesten als Fedde le Grand en Funkerman groot wist te maken. ‘We moeten niet vergeten waar we vandaan komen’, zegt ze. ‘Als je nu in een danceclub bent, loop je altijd het risico dat je gefilmd wordt en dat het op social media met de rest van de wereld wordt gedeeld. Mensen durven daardoor zichzelf niet meer te zijn op de dansvloer. Dat komt door social media.’

Gelukkig hebben sommige clubs tegenwoordig een smartphoneverbod. ‘Want waarom zou je een avond uit door je telefoon willen beleven?’ Hofman: ‘We moeten terug naar de vroegere functie van de club als veilige haven voor mensen die er zichzelf kunnen zijn, hoe extravagant je ook bent.’

Deze eerste TURF-talk is een aanzet om te praten over de positie van minderheden in de wereld van de dance en housemuziek. Die staat kennelijk nog altijd onder druk als je deze twee vrouwen, beiden met ruim twintig jaar ervaring in de business, erover hoort vertellen.

De talks zijn maar een klein onderdeel van een veel breder, tweedaags evenement, waarin niet alleen (elektronische) muziek, maar ook ontwikkelingen in de techwereld en in de kunsten centraal staan. Met Breda als kraamkamer en voedingsbodem van wereldwijd talent – dj Hardwell (Robbert van de Corput) werd er geboren, net als Tiësto (Tijs Verwest) en R3HAB (Fadil El Ghoul).

Van de Corput zou later op vrijdag in een panelgesprek over de muzikale erfenis van Breda vertellen dat hij het onder andere aan de nuchtere, open houding van de stad te danken heeft dat hij zo bekend is geworden. ‘In Rotterdam of Amsterdam zijn mensen nog wel eens arrogant, maar in Breda niet. Hier is iedereen behulpzaam. Het was de perfecte plek om mijn carrière te starten.’

Tussen de bedrijven door heeft Noa Hermans (25) heel even de tijd om te vertellen over de oorsprong van TURF – dat overigens staat voor ‘voedingsbodem’. ‘Een jaar geleden kwamen we met zeven initiatiefnemers uit de culturele sector en het bedrijfsleven samen om te kijken of we met een nieuw evenement de stad Breda op de kaart konden zetten’, zegt ze.

‘We wilden een dag- en nachtprogrammering hebben, zodat we zoveel mogelijk mensen kunnen bereiken – jong en oud – met het talent dat we hier in Breda en omgeving hebben. Voor deze eerste editie hebben we tien locaties, waaronder de Grote Kerk en Hotel Nassau, bereid gevonden om ons te hosten. Het moet echt een visitekaartje voor Breda worden, waarbij diversiteit en inclusiviteit centraal staan. En ’s nachts natuurlijk de muziek, waar we ook aandacht willen vragen voor een veilig nachtleven.’

Bij de TURF-talks in Hotel Nassau gaat het gesprek inmiddels over de vraag waarom de dance-industrie nog altijd wordt gedomineerd door mannen. ‘Beginnende dj’s waren vaak nerds die achter hun computer muziek gingen maken’, zegt Nicole Hofman. ‘Dat deden jongens nu eenmaal meer dan meiden.’

Leonieke Smit ziet dat de laatste jaren wel veranderen. Dat heeft waarschijnlijk alles met de tijdgeest te maken. ‘Ik vertegenwoordig twintig artiesten en maar drie van hen zijn vrouw. Maar vanuit de clubs en evenementen krijg ik steeds vaker de vraag of ik een vrouwelijke dj kan regelen. En nog liever een zwarte vrouw. Daar willen de organisatoren mee laten zien dat ze inclusief zijn. Het is belangrijk dat vrouwelijke muziekproducers welkom zijn. Ze zijn late to the party. Maar ze zijn er wel.’

Inmiddels is Esther van der Poel aangeschoven. Als mental coach van artiesten ziet ze vrouwelijke dj’s nog altijd worstelen in een wereld die door mannen wordt gedomineerd. ‘Boekingsbedrijven zitten vol met cowboys’, zegt ze. ‘Als vrouw moet je er extra hard voor werken.’

‘Ik ben ooit begonnen bij ID&T (een Nederlandse organisator van dance-evenementen, red.) terwijl ik twee kinderen had. Op een gegeven moment hield ik me daar niet staande. Ik werd gedwongen om bij mezelf na te gaan: wie ben ik? Toen ben ik coach geworden. Wat ik aan andere vrouwen wil zeggen is: vind je eigen pad. Durf dicht bij jezelf te blijven.’ En Hofman: ‘Wees niet bang om te schitteren. En om soms om hulp te vragen.’ Vanuit de zaal, met hoofdzakelijk vrouwen, klinkt een bescheiden applaus.

Voor het volgende panelgesprek is Joey Lelieveld uitgenodigd, ooit bekend als dj JoeySuki, maar na een burn-out werd ook hij mental coach van voornamelijk dj’s. Hij vertelt dat het leven van een dj die de hele wereld over vliegt om te draaien niet voor iedereen is weggelegd. Het is een nomadisch bestaan. Eenzaam soms.

‘Ik nam langzaam maar zeker de identiteit van JoeySuki aan, en Joey Lelieveld raakte naar de achtergrond. Mensen vroegen altijd naar mijn werk, maar bijna nooit meer naar mij als mens. Ik wérd mijn merknaam, het product. Dat hield ik even vol, maar toen ik een keer vier dagen in India moest draaien, kreeg ik paniekaanvallen. Een psycholoog hielp eigenlijk niet, omdat hij niets begreep van de wereld waarin ik rondliep. Toen kwam ik Esther tegen. Zij begreep mij wel, omdat ze de dancewereld kende.’

Na zijn paniekaanvallen stopte Lelieveld als JoeySuki en besloot hij fulltime andere artiesten te gaan coachen. Hij helpt ze bij beslissingen in hun carrière, bij het managen van optredens, maar hij praat ook met de mens achter de merknaam. ‘Dat was een aantal jaar geleden nog taboe in deze industrie’, zegt hij. ‘Ik denk dat managers bang waren dat hun artiesten minder zouden gaan optreden als ze met een coach zouden gaan praten. Maar ze beginnen in te zien dat dit soort gesprekken preventief werken. Nu wordt er meer ruimte voor gemaakt. Het wordt steeds normaler om erover te praten.’

Na de lunch is het in kunstencentrum De Nieuwe Veste tijd voor een heel ander onderwerp. Tijdens het symposium Wired Wonders laat het Bredase kunstenaarscollectief SMACK zien wat ze met behulp van Artificiële Intelligentie (AI) allemaal kunnen maken en brengt mediakunstenaar Roos Groothuizen een discussie op gang over privacy, surveillance en controle. Zodra de avond valt, gaan de clubs van Breda open en draaien artiesten als Funkerman en Helena Lauwaert tot in de kleine uurtjes.

Het zijn vooral de concerten op zaterdagavond in de Grote Kerk van Breda, gratis toegankelijk, waar bezoekers het nog wel even over zullen hebben. Harpist en producer Remi van Kesteren staat er met band en al op te treden, samen met zangeressen Chagall, Robin Kester en Kim Janssen. En dat moet, in de woorden van directeur Noa Hermans, ‘betoverend’ zijn geweest, dankzij het bijzondere lichtspel en het geluid in de kerk.

Ze is dan ook blij met de eerste editie van het evenement. ‘We hebben nog meer doelgroepen bereikt dan we vooraf hadden gedacht’, blikt ze een paar weken na TURF terug. ‘Daarom zijn we mega tevreden en kijken we nu al uit naar de laatste week van november 2025, als we de tweede editie van TURF gaan organiseren.’