‘Het is de kunst om tevreden te zijn met tussentijdse successen’

Janneke Staarink ontvangt de verslaggever in haar werkkamer in de Doelen aan het Rotterdamse Schouwburgplein. Achter de deur hangen representatieve kleren en staan nette schoenen. ‘Op kantoor ga ik meestal casual gekleed, maar ik heb vaak formele bijeenkomsten en concerten. Ik woon in Haarlem, dan ga je tussendoor niet even naar huis om je te verkleden.’

Met een achtergrond in de festivalwereld — ze was directeur van Oerol en het International Film Festival Rotterdam (IFFR) – bracht Staarink een schat aan ervaring mee toen ze in 2018 de overstap maakte naar de Doelen. ‘Het was een grote verandering’, bekent ze.

‘Bij festivals, en ook bij IdtV waar ik werkte, is er een duidelijk einddoel. Je móet open, of je móet uitzenden, je werkt toe naar dat ene moment. Bij de Doelen gaat het naast de evenementen ook over continuïteit, lange termijn en dagelijkse keuzes. Je moet je energie anders verdelen en leren loslaten. Ik kan niet overal bij zijn, dat is soms lastig. Maar je werkt samen aan iets groters, dat geeft een geweldige collectieve energie.’

Nieuw was ook dat ze nu met een gebouw te maken kreeg. ‘Een gebouw van de gemeente en ook nog eens een monument. Daar zag ik een grote uitdaging in.’ Toen Staarink aantrad, vond ze de Doelen indrukwekkend, maar ook nogal afstandelijk en zakelijk. ‘Het mocht wel een wat vrouwelijkere, zachtere uitstraling krijgen’, legt ze uit. ‘Mensen kwamen hier voor een concert en moesten daarna meteen weer weg. Ik wilde het gebouw uitnodigender maken.’

Dat deed ze stap voor stap. ‘Er was geen budget, dus moesten we creatief zijn. Samen met een stylingteam hebben we het gebouw een vriendelijkere en warmere uitstraling gegeven.’ Staarink blies samen met kunstkenners ook de kunstcollectie van de Doelen nieuw leven in. ‘De Doelen beheert een unieke kunstcollectie uit de wederopbouw-periode’, legt ze uit. ‘Daar was lang niets mee gedaan. Onlangs hebben we drie nieuwe werken toegevoegd. Ook krijgen we nu kunstwerken aangeboden door kunstenaars en andere schenkers.’

Naast uiterlijke veranderingen richtte Staarink zich samen met vernieuwde teams op de programmering, en meer nog, op de communicatie daarvan. ‘Er was altijd al veel diversiteit in onze zalen, maar ons imago was vooral klassiek. We hebben meer diverse programma’s door het jaar heen opgezet, zodat herkenbaarheid ontstaat, het publiek zich thuis voelt en mensen sneller terugkomen.’

Staarink wilde daarnaast graag duidelijker maken wat er in de Doelen gebeurt en de drempel voor het publiek te verlagen. Een belangrijke stap daarbij was de herontwikkeling van de ‘plint’ van het gebouw: de ruimtes aan de straatkant. ‘Die werden door de gemeente verhuurd aan externe partijen, zoals winkels en horeca. Wij hebben ze in eigen beheer gekregen, zodat we zelf de regie hebben.’

Inmiddels huizen er allerlei partijen die met de Doelen gezamenlijk projecten doen. Zo is er een ruimte waar kunstenaars exposeren en de relatie met de eigen collectie wordt gelegd. En er zijn samenwerkingsprojecten met het onderwijs.

‘Concerten voor basisscholen, taalprogramma’s en flitsstages voor het middelbaar en hoger onderwijs. We bouwden een radiostudio waar bijvoorbeeld het Grafisch Lyceum zijn radio-opleiding heeft en Radio Rijnmond een talentenprogramma gaat opzetten. Mediabedrijf Open Rotterdam komt met zijn kantoor in de studio daarnaast.’

Ook deze ontwikkeling gaat stap voor stap. Elkaar vinden kost tijd en de budgetten zijn krap. De culturele sector heeft het niet makkelijk, Staarink is zich daar terdege van bewust. ‘Maar eigenlijk weet ik niet beter’, zegt ze nuchter.

‘Zolang ik in de culturele sector werk, voelt het als tegen de stroom in zwemmen. Het is de kunst om tevreden te zijn met tussentijdse successen. Mijn uitdaging daarbij is vooral anderen meenemen. Ik denk altijd in kansen’, legt ze uit. ‘Als iets niet lukt of toch niet kan, zoek ik naar een andere weg. Zonder die flexibiliteit komt er in deze sector weinig tot stand.’

Dat optimistische en positieve zat er bij haar altijd al in. Toen Staarink als kind van tien verhuisde van Delft naar Hoorn en dus opnieuw moest beginnen, dacht ze: nu ben ik hier, dus let’s go! ‘Ik wil altijd vooruit, er wat van maken.’ Haar drive en ook haar liefde voor cultuur kreeg ze van huis uit mee.

‘Mijn moeder was heel gedreven en maakte carrière in het onderwijs, mijn vader was industrieel ontwerper en had altijd muziek opstaan. Geen klassiek, dat heb ik in de Doelen pas echt leren waarderen, maar wel The Stones en Springsteen, en veel Billie Holiday.’ Als kind speelde ze blokfluit en piano en zong ze jarenlang in koren. ‘Met mijn werk valt dat niet te combineren, maar in de auto en op de fiets zing ik altijd.’

Vorig jaar werd ze vijftig. ‘Een ijkmoment’, zegt ze. ‘Niet per se door die leeftijd, maar doordat mijn vader een jaar eerder was overleden, mijn moeder ziek is en mijn twee dochters in de puberteit zitten, realiseerde ik me ineens dat we een generatie opschuiven. Ik denk na over wat ik tot nu toe heb gedaan en wat ik nog zou willen.’

Bij de Doelen is ze nog niet klaar. ‘Voorlopig ben ik nog bezig met de verdere ontwikkeling van de plint en daar nieuwe partners bij betrekken. En mijn grote droom is het realiseren van een sta-zaal. Wij kunnen in een concertzaal zeven- tot achthonderd mensen ontvangen en zo echt iets toevoegen aan wat er al in de stad is. De bestaande muziekpodia zijn kleiner’, vertelt ze. ‘Zulke projecten vragen investeringen en een lange adem; maar soms is er ineens momentum en krijgen we het voor elkaar.’