Bij KomVorm! in Oss kunnen jongeren even op adem komen

In een verzamelgebouw vol creatieve ondernemers in Oss staat Nick Ceelen (35) achter een werkbank te pielen met een houten kistje. De losse delen moeten aan elkaar worden gelijmd. ‘Een arbeidsintensief werkje’, zegt hij. ‘Ik heb me er een beetje op verkeken.’

In het kistje komt een 3D-geprinte ossenkop, een hit onder Ossenaren vanwege de verwijzing naar hun geliefde stad. Op het deksel is ‘Merry ChristmOss’ gegraveerd. Het is een relatiegeschenk, bedacht en ontwikkeld door jongeren die Ceelen begeleidt met zijn stichting KomVorm!, een jeugdwerkplaats die hij samen met zijn vrouw Mirjam oprichtte. Met de opbrengst kan de werkplaats weer wat langer openblijven. Want de zoektocht naar financiën is geen gemakkelijke.

Ceelen en zijn vrouw werken beiden in het onderwijs. Ze geven creatieve, technische vakken. Hij op een havo/vwo-school in Helmond, zij aan vmbo-leerlingen in Eindhoven. Bij het avondeten bespreken ze vaak wat ze die dag hebben meegemaakt.

Tijdens een van die gesprekken ontdekten ze dat op beide scholen geen plek is voor jongeren die vastlopen en thuis komen te zitten. ‘Dan moet je denken aan 12- tot 18-jarigen die onaangepast gedrag vertonen, met problemen thuis of verkeerde vrienden’, zegt Ceelen. ‘Of jongeren die gebukt gaan onder prestatiedruk en daarom wegblijven. Eenmaal thuis is het voor hen steeds moeilijker om de draad weer op te pakken. Wij dachten: we moeten iets bedenken waardoor we die jongeren kunnen helpen, zodat we uitval kunnen voorkomen.’

Uit ervaring weet Ceelen dat een succeservaring, hoe klein ook, de sleutel tot succes kan zijn. ‘Iets maken, met hout bijvoorbeeld, kan tot een grote gedragsverandering leiden’, zegt hij. ‘Iedereen kan met zijn handen werken. Als jongeren dat gaan inzien, kan dat al genoeg zijn. We geven ze een adempauze, op een plek waar structuur is en persoonlijke aandacht. Veel scholen weten niet wat ze met deze leerlingen aan moeten. Die zetten ze bij elkaar in een lokaal en trekken hun handen ervan af.’

In januari 2024 richtten Ceelen en zijn vrouw stichting KomVorm! op, een werkplaats voor jongeren die niet in aanmerking komen voor zorg omdat hun problematiek niet ernstig genoeg is, maar voor wie ook op school even geen plaats meer is.

‘Ik had zo’n plek ook wel prettig gevonden als ik nu jong was geweest’, zegt Ceelen. ‘We leven in een samenleving die steeds sneller gaat en waarbij altijd maar van ons verwacht wordt dat we beschikbaar zijn. Sommige jongeren kunnen dat even niet meer bijhouden. Ze hebben school, social media, sociale contacten. Ze hebben behoefte aan een plek om te onthaasten. Waar ze leren samenwerken, plannen, de basisdingen op orde krijgen.’

Komvorm! is momenteel twee dagdelen per week open. Ceelen begeleidt op locatie een groep van maximaal vier jongeren per keer. Zijn vrouw zorgt nu even voor de kinderen en doet wat grafisch werk vanuit huis omdat er met de stichting niet voldoende geld wordt gegenereerd om ook haar een salaris te kunnen betalen. Een jeugdwerkplaats opzetten en draaiende houden bleek financieel een stuk lastiger dan gehoopt. ‘Daarom zijn er ook zo weinig. De kosten zijn hoog – je moet een pand huren, machines aanschaffen – terwijl de inkomsten laag zijn.’

Om voor subsidies in aanmerking te komen, zou KomVorm! een zorginstantie moeten zijn, en dat is het niet. Een schoolse instelling is het evenmin, dus ook uit gemeentelijke potjes kan het nauwelijks putten. KomVorm! moet het hebben van particulier geld, zoals de bijdrage uit het Coöperatiefonds van Rabobank Oss Bernheze. Met marginale middelen zijn ze vorig jaar begonnen met groepen van vier jongeren die verspreid over drie dagdelen komen, op woensdag en donderdag. Scholen, en soms ouders, melden de leerlingen zelf aan bij KomVorm!.

Bij binnenkomst wordt er een planning gemaakt op ‘het planbord’. Daar geven de jongeren aan wat ze die dag willen gaan doen. De werkplaats is verdeeld in hoeken met een eigen specialisme. Er kan worden geschilderd, textiel worden bedrukt, er staat een lasersnijder om een tekening in hout of metaal te snijden. Er staat een 3D-printer en er kan zelfs worden geprogrammeerd.

Ceelen: ‘Jongeren hebben even het gevoel dat ze niet op school zijn, maar ze zijn toch gestructureerd bezig. Let op: dit is geen dagbesteding. We begeleiden de jongeren intensief. Praten met ze, als een mentor. Met het doel om ze langzaam te laten re-integreren op school.’

Ceelen vertelt over een 13-jarige jongen met een zware vorm van ADHD die op school vastliep en ook thuis niet lekker in zijn vel zat. Hij zette een doosje in elkaar en vond dat zo leuk dat hij vaker wilde komen. Dat mocht, als hij ook maar weer naar school zou gaan. Inmiddels zit hij vijf dagen op school en heeft hij bij KomVorm! een houten werkbank en een huisje in elkaar gezet. Ceelen: ‘Wij bieden een luisterend oor. Dat is soms al genoeg.’

KomVorm! ontving vorig jaar met recht de landelijke Coöperatief Impact Award van Rabobank, maar voor Ceelen bepalen nog steeds de jongeren zijn succes: als zij maar blijer naar huis gaan dan ze binnenkwamen. Dat is al een aantal keer gelukt. ‘In mijn dromen heb ik een werkplaats waar álle jongeren, met of zonder problemen, langs kunnen komen om te proeven aan creatieve beroepen. Zie het als een soort bieb, waar ze kunnen binnenlopen om de 3D-printer of de lasermachine even te gebruiken.’

‘Het zou mooi zijn als we zeven dagen per week open kunnen zijn. Ik zie dat we op een kantelpunt zijn aangekomen. Onze naamsbekendheid groeit en het enthousiasme ook. We hebben steeds meer succeservaringen. Daar gaan we op verder bouwen.’