De oprichting van het Van Gogh Nationaal Park

‘Allereerst: dit is niet alleen mijn initiatief, maar een samenwerking tussen tachtig betrokken partners. Het idee ontstond uit de vraag hoe we de kwaliteit van de leefomgeving in Brabant konden verbeteren. Dit park heeft een kerngebied van ruim 50.000 hectare, dat tussen Den Bosch, Eindhoven en Tilburg ligt. Maar het hele gebied dat onder de naam Van Gogh Nationaal Park valt, is nog groter.’

‘Bijzonder is de verbinding tussen stad en land. Zelfs in de centra van de dichtbevolkte gebieden is de natuur nooit ver weg, bijvoorbeeld dankzij de beken die door de steden stromen. Met onze partners werken we aan de verdere vergroening in en rond de stad. Bewoners moeten liefst vanuit hun voordeur de natuur in kunnen lopen.’

‘Van Gogh werd geboren in Brabant. Hij is ons gezamenlijke icoon: hij hield enorm van het Brabantse landschap. Hier legde hij de basis voor zijn kunstenaarschap. Naast zijn schilderijen, tekeningen en brieven willen we nu ook de landschappen die hem inspireerden, herstellen en bewaren.’

‘Het kerngebied moet bestaan uit 50 procent natuur en 25 procent ‘waardevolle landschappen’. Daarnaast moet je de natuur willen versterken en uitbreiden.’

‘Het verschil met een klassiek nationaal park is onze samenwerking met de landbouwsector. In het Van Gogh Nationaal Park is ondernemerschap in de natuur essentieel voor het behoud van het landschap. Boeren en ondernemers in het buitengebied zullen gaan bijdragen aan de toegankelijkheid van het landschap en het vergroten van de biodiversiteit. Daar moeten ze voor worden beloond. We willen dat het rendabel wordt om het landschap te beheren, om poelen, heggen en wandelpaden aan te leggen.’

‘Veel bedrijven in de regio hebben belang bij een prettige en groene leefomgeving voor hun werknemers en bezoekers. Zij dragen bij hieraan bij via het landschapsfonds. Ze kunnen op een kaart precies zien waar boeren bereid zijn om heggen en andere landschapselementen aan te brengen; en ze betalen vervolgens achttien jaar lang voor het onderhoud en beheer.’

‘Daarnaast werken we aan vijf deelprogramma’s. We zijn een brede beweging met veel partijen: natuurorganisaties, musea, boerenorganisaties, overheden, waterschappen en bedrijven. Die leveren allemaal een bijdrage.’

‘Rabobank staat vanaf dag één achter het initiatief en is op verschillende vlakken actief: de bank is bijvoorbeeld betrokken bij Brabants Bodem, een project rondom ecosysteemdiensten in het buitengebied. Ook werkt de bank mee aan de verduurzaming en groene dooradering van industrieterreinen in en rond het nationaal park. De relatie met Rabobank is intensief. De bank heeft een groot netwerk en kennis van de landbouwsector, ze weten hoe de boer én de natuur kunnen profiteren.’

‘Het duurde langer dan verwacht om de officiële status van nationaal park te verwerven. Dat was lastig, we liepen een beetje vast. Uiteindelijk is het ons vorig jaar toch gelukt.’

‘We streven niet naar méér bezoekers, maar naar meer spreiding van bezoekers. Nu springen nog te veel gezinnen in de auto om allemaal naar dezelfde kwetsbare plekken in het buitengebied te rijden. Wij willen bewoners aanmoedigen om anders naar Brabant te kijken. Van Gogh is niet voor niets ons voorbeeld: hij schilderde nooit de Drunense duinen, maar wel het boerenland. Hij zag de puurheid en schoonheid van het alledaagse.’

‘Voor mij ligt die schoonheid in een plek als de Collse watermolen aan de Kleine Dommel, in het oostelijke deel van het nationaal park, waar De Van Gogh fietsroute langs loopt. Het is een plek die al een paar honderd jaar hetzelfde is. Een typisch Brabants landschap, en een prachtig schilderij in Het Noordbrabants Museum.’