Nieuwsgierig blijven draagt bij aan gezonde hersenen

Dementie is een verzamelnaam voor meer dan 50 ziektes in de hersenen. Alzheimer is hiervan de bekendste vorm. Bij dementie kan je brein steeds minder goed informatie verwerken. Dat zorgt bijvoorbeeld voor vergeetachtigheid of moeite met concentreren.

Nu vergeten we allemaal weleens waar we de sleutels hebben neergelegd, of komen we niet op de juiste woorden. Het wordt vervelender als je niet meer weet wat je gisteren hebt gedaan, mensen niet meer herkent, woorden niet meer begrijpt en misschien wel problemen krijgt met bewegen. Als je hierdoor niet meer goed kunt functioneren, spreken we van dementie.

Sebastian Köhler is hoogleraar Neuroepidemiologie aan de Universiteit van Maastricht en hoofdonderzoeker van het Alzheimer Centrum Limburg. Hier onderzoekt hij welke factoren het risico op dementie vergroten. En welke factoren mensen zelf kunnen veranderen.

Sebastian: ‘Dementie is binnenkort volksziekte nummer één. In Nederland hebben meer dan 300.000 mensen een vorm van dementie. Naar verwachting ligt dit aantal in 2050 twee keer zo hoog. Helaas is dementie is in de meeste gevallen nog niet te genezen. Wat veel mensen echter niet weten, is dat een deel van de dementiegevallen te voorkomen is, met een gezonde leefstijl. We willen mensen daarom stimuleren om hersengezonder te leven. Dat is geen garantie dat je geen dementie krijgt. Dementie kan iedereen treffen. Maar het zorgt er wel voor dat er in totaal minder mensen dementie krijgen.’

Zijn er dan geen medicijnen tegen dementie? Sebastian: ‘Er zijn al langer medicijnen die bepaalde symptomen van dementie bestrijden, maar deze kunnen de ziekte niet voorkomen of de oorzaak bestrijden. Het onderzoek naar dementie is nog relatief jong. Er is nu voor het eerst een medicijn op de Europese markt toegelaten dat de ziekte van Alzheimer misschien kan genezen. Dit is nog maar voor een kleine groep patiënten geschikt. Wetenschappelijk gezien is het echter een grote stap in de goede richting. Het is dus belangrijk om onderzoek te blijven doen, naar de ziekte en naar goede geneesmiddelen. We hopen dat er de komende jaren steeds betere medicijnen komen, die zoveel mogelijk mensen kunnen gebruiken. Daarnaast het is óók belangrijk om de kennis die we hebben te gebruiken om dementie te voorkomen door een gezonde leefstijl.’

‘Het is wetenschappelijk aangetoond dat een gezonde leefstijl het risico op dementie kan verkleinen’, vult Dominique Paauw aan. Zij studeerde gezondheidswetenschappen en is promovenda bij het Alzheimer Centrum Limburg. ‘Denk aan gezonde voeding, voldoende slaap, voldoende lichaamsbeweging, niet roken, weinig of geen alcohol, een gezond gewicht, voldoende mentale prikkels en bijvoorbeeld sociale contacten. Stuk voor stuk factoren waar je zelf invloed op hebt.’

‘Het is nooit te vroeg om hieraan te werken. Op je veertigste ben je misschien niet bezig met dementie. Maar een gezonde leefstijl houdt niet alleen je hersenen gezond. Je kunt hiermee ook hart- en vaatziekten, diabetes en beroertes voorkomen.’

We zijn dus zelf het medicijn. En dat is precies de boodschap die het Alzheimer Centrum Limburg wil overbrengen. In de vorm van een campagne, die je uitnodigt je hersenen gezond te houden. Vier leefstijladviezen staan hierbij centraal: eet gezond, beweeg regelmatig, zorg goed voor je hart én blijf nieuwsgierig.

Dominique: ‘Natuurlijk voorkom je dementie niet door een puzzel te maken. Maar door je hersenen te trainen - en dus nieuwsgierig te blijven - houd je ze wel gezond. Daar gaat het om. Dat hoeft echt niet moeilijk te zijn. Je kunt je brein op verschillende manieren prikkelen. Door nieuwe dingen te leren, te lezen, muziek te maken of regelmatig een praatje te maken.’

Sebastian: ‘Veel mensen weten bijvoorbeeld ook niet hoe belangrijk goede voeding en beweging zijn voor het functioneren van je brein. Wat goed is voor je hart en vaten, is ook goed voor hersenen. Je hart en bloedvaten zorgen ervoor dat je hersenen via het bloed genoeg zuurstof en voedingsstoffen krijgen. Als je vaten verstopt zijn, krijgen je hersenen niet genoeg bloed. Daardoor kunnen bepaalde delen van je hersenen afsterven, waardoor je bijvoorbeeld vergeetachtig wordt.’

‘Om dit te voorkomen, kun je ook veel zelf doen,’ zegt Sebastian. ‘Ga minder roken, eet niet te veel zout, let op met alcohol, houd je bloeddruk, cholesterol en gewicht in de gaten, pak wat vaker de trap in plaats van de lift, maak een extra wandeling in de pauze. Tips die iedereen kent, maar waarvan velen niet weten dat ze onze hersengezondheid versterken.’

Dominique: ‘Er is nog een wereld te winnen. Daarom willen we, samen met onze campagnevrienden, mensen aanmoedigen om na te denken én zelf in actie te komen. Want waarom wachten op een wonderpil, als je ook nu al je hersenen gezond kunt houden?’