Het grote succes van Anya Niewierra

‘Ik was er gisteren al bang voor toen ik vanuit Den Haag terugreisde en u appte. Ik heb een ontstoken ooglid én ik ben ‘gammel’ Niet echt ziek, maar in de alarmfase. Mogelijk heb ik iets opgelopen tijdens mijn terugreis van Chania naar NL op 10/4. Ik ken mijn lichaam goed en weet dat ik dan gas terug moet nemen. Dus uw bezoek moet ik annuleren.’

Het hadden de eerste mysterieuze zinnen kunnen zijn van het nieuwe boek in voorbereiding van Anya Niewierra (61), maar niets is minder waar. De bekroonde Limburgse thrillerauteur laat via Messenger weten dat het interview in haar schrijvershuisje helaas niet door kan gaan. In plaats daarvan verschijnt ze de volgende dag in beeld via Facetime, om in elk geval te kunnen praten over haar bijzondere loopbaan, die dankzij haar werk als directeur van Visit Zuid-Limburg in 2010 een onverwachte wending nam.

Toen de beoogde auteur van het jubileumboek – ter ere van het 125-jarig bestaan van Visit Zuid-Limburg in 2010, ofwel de oudste VVV van Nederland – onverwacht afhaakte, ontstond er paniek. Het boek móést af, want niemand minder dan koningin Beatrix zou de viering bijwonen en het eerste exemplaar in ontvangst nemen. Er zat niets anders op dan het zelf te schrijven.

Slechts drie maanden had Anya Niewierra de tijd. ‘Ik schreef het samen met mijn oud-collega Marianne Laarakkers. Ik merkte: dit kost me geen energie, dit gééft me energie. Toen dacht ik van joh, dit vind ik leuk om te doen. Oud-voorzitter Peter Michalides van de VVV in Valkenburg signaleerde als eerste dat ik talent had voor schrijven. Ik kon mensen overtuigen met mijn rapporten, zei hij. ‘Jij denkt in lettertjes.’ Ik had dat nog niet eerder vertaald naar het schrijven van fictie.’

Dat gebeurde, onverwacht, nog vóór het jubileum. Niewierra moest halsoverkop naar de Franse Pyreneeën waar zij en haar man enkele jaren eerder een vervallen schuur hadden gekocht. Het dak van de stal was ingestort. Daar, kijkend naar werklui die de muren stabiliseerden, ontstond het idee voor Vrij Uitzicht, haar eerste spannende roman. Ze had geen laptop bij zich, dus schreef ze de contouren voor de plot op een blocnote.

De grote doorbraak volgde nadat ze de NS Publieksprijs in 2023 had gewonnen met De Camino, haar vierde thriller, die verfilmd gaat worden voor de EO/NPO. De Nomade uit 2024 is haar laatste kaskraker. Niewierra, dit jaar schrijver van het geschenkboek voor Zomerlezen van de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, verkocht sinds 2013 1,3 miljoen boeken, wereldwijd. ‘Ik zie die aantallen en denk: Wat apart. Alsof het over iemand anders gaat. Verder sta ik er niet zo bij stil. Ik blijf er nuchter onder.’

Niewierra heeft een kenmerkende stijl, die zowel mannen als vrouwen aanspreekt. De innerlijke wereld van de hoofdpersoon staat centraal. Het landschap, dat ze filmisch kan beschrijven, speelt een belangrijke rol, net als historische achtergronden, waarvoor ze veel onderzoek doet. ‘Voor mijn werk heb ik altijd veel gereisd. De inspiratie voor mijn thrillers heb ik dus voor een groot deel te danken aan Visit Zuid-Limburg.’

Aan het gymnasium Rolduc volgde Niewierra klassieke talen. Ze moest teksten van de oude klassieken vertalen vanuit het Grieks en Latijn, een invloed die doorklinkt in haar boeken. ‘Die oude vertellingen lijken sterk op wat nu het plotverloop van een thriller is. Dus ik ben ook de uitkomst van mijn opleiding.’

En van haar opvoeding: de stuwende rol van haar vader. ‘Een bijzondere, erudiete man, artistiek ook. Hij zei: als je iets wilt bereiken, dan moet je je best doen.’ Niewierra’s vader ging op zijn veertiende naar de mijnschool en werkte daarna enkele jaren ondergronds. Letterlijk van onderaf klom hij op tot chef planning. Maar toen gingen de mijnen dicht. Dankzij een uitkering kreeg hij de kans om te gaan studeren.

Het werd bouwkunde. Hij was 38 en zat in de collegebanken tussen 18-jarige studenten. ‘Vader werd toezichthouder van de bouw van de bruggen over onder andere de A2 en besloot toen om architect te worden, op 48-jarige leeftijd. ‘Van niks komt niks’, dat hield hij mij altijd voor. Mijn moeder is een hele lieve, slimme, vrolijke vrouw. Als moeder had je destijds slechts één keuze en dat was moeder zijn. Ze had een grote passie voor tuinieren. Een wandelende encyclopedie wat dat betreft. Zwaar dementerend weet ze nog steeds heel veel van bloemen en planten. Heel wonderlijk.’

In interviews rept Niewierra over haar gelukkige jeugd in Kerkrade. Toch ging ze er weg. ‘Er was massawerkloosheid en er waren geen opleidingen. Toen ik niet naar de kunstacademie kon, wist ik niet welke studie dan wel. Vandaar dat ik wegging, als au pair naar Zwitserland. Daar maakte ik kennis met het jonge fenomeen toerisme, wat ik vervolgens ging studeren.’

Zo kwam ze in Valkenburg terecht, waar ze begin dit jaar na 32 jaar afscheid nam van Visit Zuid-Limburg. Vanaf nu kan Niewierra zich volledig richten op haar schrijverschap. En privé? Ze is heel close met haar familie en heeft twee goede vriendinnen. Gezond eten, iedere dag rennen en geen excessen, luidt haar devies. ’s Ochtends vroeg, wanneer ze begint met schrijven in haar speciale schrijvershuisje, geniet ze van de stilte. Voor haar boek in voorbereiding volgde ze een opleiding. Welke opleiding? ‘Nee, nee, meer zeg ik er niet over.’