‘Stilzitten gaat ons niet verder brengen’

Waar de meeste zeventienjarigen nog moeten beginnen met het bouwen van een cv, is dat van Wail Kherrazi al een behoorlijk document. Hij is klimaatburgemeester van de gemeente Amstelveen, geeft workshops over robotica en duurzaamheid, zit in het UNICEF-jongerenpanel, heeft een foundation, stond bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen op de kieslijst voor jongerenpartij LEF en – o ja – hij gaat ook nog naar school. Na de zomer begint hij aan zijn zesde jaar op het Keizer Karelcollege in zijn woonplaats Amstelveen.

‘Ik volg het technasium. Dat betekent dat je naast de reguliere vakken ook een extra vak krijgt, Onderzoek & Ontwerpen, waarin je aan de slag gaat met technische vraagstukken’, legt Wail uit aan de keukentafel van het huis waar hij samen met vader Rachid, moeder Naima en zus Retaj woont.

Naast hem ligt een schriftje, waarin hij vooraf heeft genoteerd wat hij afgelopen jaar geïnitieerd en georganiseerd heeft, vanuit al zijn verschillende rollen. Daarover zo meer, maar eerst nog even de vraag waar hij de tijd vandaan haalt om huiswerk te maken, met zo’n bomvolle agenda? Wail lacht. ‘Ik maak mijn huiswerk niet altijd, of eigenlijk: best vaak niet. Maar ik red het wel, mijn cijfers zijn best goed.’

Na het behalen van zijn diploma wil Wail naar de Technische Universiteit in Delft voor een opleiding computer science of elektro-engineering, dat weet hij nog niet. Die voorliefde voor techniek heeft hij van zijn ouders, die ‘best technisch zijn’. Zij waren het ook die tijdens de begindagen van de pandemie een Arduino-kit voor Wail kochten, om hem wat afleiding te bieden.

Zo’n kit bestaat uit allemaal elektro-onderdelen en sensoren, waarmee je hardware leert programmeren. Wail ging enthousiast aan de slag en had al snel een sensor ontwikkeld waarmee je afstand kan meten. ‘Door wat technieken te combineren, kon ik het apparaat zo instellen dat ‘ie een signaal gaf als iemand binnen anderhalve meter afstand kwam.’

Afstand houden was een belangrijke maatregel om het coronavirus in te dammen en dus trok de uitvinding van Wail de aandacht. ‘Nadat ik op het Jeugdjournaal was geweest, kreeg ik heel veel berichtjes van mensen die wilden helpen met het verder ontwikkelen.’ Na een paar prototypes kwamen Wail en ‘zijn team’ tot een definitief product. ‘Wat het goed maakt, is dat het goedkoop is én autonoom. Je hebt geen ander apparaat, zoals een telefoon, nodig om het te gebruiken.’

Anderhalve meter afstand houden is al lang geen vereiste meer, maar het apparaat heeft nog altijd meerwaarde, zegt Wail. ‘Bijvoorbeeld voor politieagenten, die door het dragen van zo’n apparaat weten wanneer iemand dicht bij hen in de buurt komt.’

Behalve het afstandapparaat ontwikkelde Wail nog een applicatie, waarmee snel gezondheidsgegevens gemeten kunnen worden. ‘Handig in bijvoorbeeld verzorgingshuizen’, zegt Wail. Het ontwikkelen van nieuwe toepassingen geeft hem energie, maar er is iets wat hij nóg leuker vindt: ‘Andere jongeren inspireren.’

Sinds hij met zijn uitvinding het nieuws haalde, wordt hij regel­matig door ouders en leraren aangesproken of hij hun kinderen ook iets wil leren over robotica. ‘Daarom heb ik mijn eigen stichting opgericht, de Wail Salutem Foundation, van waaruit ik workshops ben gaan geven’, vertelt Wail. ‘In eerste instantie vooral over robotica, maar ook over design thinking: waarbij je samen met anderen nadenkt over oplossingen voor een maatschappelijk probleem.’

Door de workshops groeide ook Wails interesse voor het onderwerp duurzaamheid. ‘Dat gaat eigenlijk vanzelf, want als je met innovatie bezig bent, ben je al snel ook met duurzaamheid bezig, dat zijn onderwerpen die veel met elkaar te maken hebben.’

Zo leerde hij – vaak met behulp van ChatGPT – onder meer over Sustainable Development Goals, een programma van de VN, dat een prominente plek kreeg in de workshops. En die interesse voor duurzaamheid leidde er ook toe dat hij zich in 2024 opgaf om klimaatburgemeester van Amstelveen te worden. Wail: ‘In die rol kan ik andere mensen helpen zich bewust te worden van het belang van duurzaamheid.’

Wat je zoal doet als klimaatburgemeester? Wail pakt zijn schrift erbij. ‘Ik was betrokken bij de week van de circulaire economie, op Earth Day heb ik samengewerkt met elektronicabedrijf LG om plastic te verzamelen. Ik ben betrokken bij een plan om oude, defecte laptops te recyclen en voer gesprekken met schooldirecteuren over robots. Veel scholen hebben robots, maar laten ze verstoffen, omdat ze niet de juiste kennis hebben. Ik wil ze helpen om die robots op te knappen en te gaan gebruiken. En naast deze concrete acties word je als klimaatburgemeester ook gevraagd om mee te denken over van alles. En je leert interessante mensen kennen.’

Moe van zijn drukke agenda wordt Wail eigenlijk nooit. ‘Stilzitten gaat ons niet verder brengen.’ Bovendien hoopt hij

met zijn enthousiasme meer leeftijdgenoten te inspireren om zich maatschappelijk in te zetten. ‘Op mijn voetbalcub of in de klas gaat het zelden over duurzaamheid of sociale ongelijkheid, maar als ik iets op social media deel, vragen klasgenoten er wel naar. Zo probeer ik ze toch te betrekken.’

Wails weloverwogen manier van praten doet soms denken aan die van een politicus in de dop, maar ambities om later in de Tweede Kamer te belanden heeft hij niet. ‘Wat ik jammer vind aan politici is dat ze de hele dag praten. Eigenlijk zijn het communicatieprofessionals. Ik word liever ondernemer. Dan hoef je minder te lobbyen om iets gedaan te krijgen, maar kun je het gewoon doen.’

Wails droom is om ooit een groot techbedrijf te hebben. Wail: ‘Maar dan wil ik niet worden zoals Elon Musk en Jeff Bezos, die kijken niet naar het menselijke, maar zijn alleen op geld gericht. Ik wil techoplossingen bedenken die de wereld echt vooruit helpen.’