‘Jongeren verder brengen is waarom ik doe wat ik doe ’

‘Het eerste wat mij opviel toen ik hier aankwam, waren de luxe broodjes waarmee leerlingen op het schoolplein stonden. Een broodtrommel met een appel en wat geplette boterhammen is duidelijk niet meer van deze tijd’, begint Yvonne Jonkman, gepensioneerd mbo-docent. ‘Ja, en onze leerlingen noemen we tegenwoordig studenten’, lacht Annabel Sinke, docent aan het Talland College in Heerhugowaard.

We nemen plaats in de docentenkamer. Yvonne heeft veertig jaar in het onderwijs gezeten. ‘In mijn beginjaren was het mbo matig populair. Gelukkig is die waardering, mede door de aandacht vanuit de politiek, toegenomen. Het mbo is tenslotte de ruggengraat van onze economie. Daar worden de medewerkers van de toekomst opgeleid. Van ICT tot zorg en van fietsenmaker tot loodgieter, er zijn ontzettend veel mensen nodig in deze beroepsgroepen en je kan er uitstekend je brood mee verdienen’, aldus Yvonne.

Annabel, afkomstig uit het bedrijfsleven, werkt nu bijna vier jaar op het Talland College. Ze is mentor, bijna afgestudeerd docent, begeleidt studenten bij hun stage én ze geeft onder andere het vak burger­schap.

‘Dat burgerschap aan het curriculum is toegevoegd, is een goede ontwikkeling. Er gebeurt zoveel in de wereld op maatschappelijk, economisch en politiek gebied en daar praten we over met elkaar. Of het nou over Trump gaat, Oekraïne, een steekpartij of over financiën. Omdat ik open naar de studenten ben, zijn zij dat ook naar mij. Dus vertel ik wat mijn salaris en onkosten zijn en vraag ik hun hoeveel ze afgelopen week hebben uitgegeven aan koffie of broodjes. Dan zie je ze schrikken.’

Yvonne knikt. ‘Verhalen uit de praktijk werken. Er werd vaak met open mond geluisterd wanneer gastsprekers zoals politieagenten, jongeren met schulden of vluchtelingen hun verhaal deden. Als iemand uit Syrië vertelt waarom hij gevlucht is, komt dat zoveel meer binnen dan tv-beelden over Ter Apel.’

Annabel knikt. ‘Het gaat mij erom dat studenten met een open blik naar de wereld leren kijken. Als opening voor een gesprek gooi ik vaak een stelling in de groep, over homoseksualiteit bijvoorbeeld, of ik laat ze verkiezingsprogramma’s presenteren van bijvoorbeeld GroenLinks. Veelal komen ze er dan achter dat die standpunten niet veel verschillen met die van henzelf.’

Een andere verandering is volgens Yvonne dat het mbo nóg praktijkgerichter is geworden. ‘Vroeger liepen studenten twee weken in de herfst en vier weken voor de zomervakantie stage. Tegenwoordig bestaat hun week uit drie dagen praktijk en twee dagen school. Een ander verschil met vroeger is dat jongeren minder respect hebben gekregen voor docenten. Denk als starter niet dat als jij aardig bent tegen hen, zij dat ook zijn naar jou toe, dat is een illusie.’

‘Vroeger haalde je het niet in je hoofd een grote mond te hebben in de klas’, gaat Annabel verder. ‘Nu valt het, omdat ik open ben en studenten om feedback vraag, in mijn geval wel mee. Sowieso gaat het er bij ons op school gemoedelijk aan toe, maar in de grote steden krijgen sommige docenten de meest vreselijke dingen naar hun hoofd. Dat er minder respect is voor docenten, maar ook voor agenten of ambulancepersoneel, is de tendens van deze tijd en dat geldt helaas niet alleen voor jongeren.’

Dan de grootste verandering: digitalisering. ‘Weerstand hebben kan niet, dan sta je als docent direct 3-0 achter’, vertelt de oude rot in het vak, ‘dus zorgde ik ervoor dat ik bijbleef.’

Annabel beaamt dat. ‘De tijd dat je alleen uit een boek leerde, is voorbij. Studenten maken opdrachten online, kijken YouTube filmpjes over de leerstof, maken notities in hun mobieltje en hebben zelden nog een pen of schrift. Ook ChatGPT is in het onderwijs een lastige ontwikkeling, maar omdat we er niet omheen kunnen, is het aan ons studenten te leren hoe ze deze tool het beste kunnen inzetten.’

Volgens Yvonne is het mede door de digitalisering belabberd gesteld met de aandachtsspanne van studenten. ‘Dat kreeg ik ook terug van bedrijven die stagiairs opnemen. Jongeren zijn snel verveeld en afgeleid. Elk geluidje van hun telefoon triggert hen.’ ‘Wat dat betreft zou het mooi zijn als het verbod op mobieltjes in de klas wordt doorgetrokken naar het mbo’, gaat Annabel verder. ‘Leerlingen blijken geconcentreerder en in plaats van dat ze naast elkaar naar hun schermpje zitten te kijken, praten, voetballen en lachen ze weer in de pauze.’

Tot slot, wat maakt het onderwijs zo bijzonder? ‘De interactie met jongeren en dat ik hen heb mogen begeleiden op hun pad’, zegt Yvonne. En Annabel? ‘Jongeren verder brengen en laten ontdekken wat hun talenten zijn en waar ze blij van worden, dat is waarom ik doe wat ik doe.’