‘Een keer per jaar vieren we met zang en dans dat we vrij zijn’

Rossini van Wijk (‘leeftijdloos’, lacht hij) ziet er tiptop uit in zijn driedelige, witte pak, met perfect bijgewerkte snor en baardje, en een cinquria, de nationale hoed van de Arubaanse klederdracht voor mannen. Op deze zondagnamiddag zal hij als een enthousiaste, animerende leider de koning en koninginnen van zijn zomercarnavalgroep Kingdoms Under The Sun presenteren.

Het betreft een van de vijfentwintig vaste carnavalsgroepen die jaarlijks tijdens de Zomercarnaval Straatparade – tegenwoordig bekend als Rotterdam Unlimited Zomercarnaval – de Rotterdamse binnenstad op zijn kop zetten. Naast de groepen doen ook circa 2.500 dansers mee, en passeert er meestal ook een stoet aan prachtig versierde praalwagens. Dit jaar vindt het evenement plaats op 25 en 26 juli.

De groep die Van Wijk in 1998 oprichtte, heeft zijn wortels in het Arubaanse carnaval. ‘Ik groeide op op Aruba’, vertelt hij. ‘Ik weet nog precies hoe het was als klein jongetje, hoe ik een mooi pakje aan mocht en mijn haartjes strak gekamd werden. Al voor ik goed en wel kon lopen, liep en danste ik al mee in optochten. Ik keek er zó naar uit, het betekende alles voor mij. En nog steeds.’

Sinds hij zijn eigen groep oprichtte, ontwerpt Van Wijk ook kostuums voor het zomercarnaval. ‘Ik denk het hele jaar door aan carnaval’, zegt hij op serieuze toon. ‘Als ik een mooie kaftan zie of een bijzondere hoofdtooi vertaal ik dat meteen naar een outfit. Het zit in alles om me heen.’

Voor de grote parade wordt jaarlijks een aantal koninginnen en een koning gekozen die het gezicht van de groep vormen. Deze middag, tijdens een ceremonie in een landelijk etablissement in Tilburg, worden ze gekroond, allen gekleed in door Van Wijk ontworpen, uitbundig versierde, witte jurken en pakken. Zoals de negenjarige Leya Wanga. Ze straalt als ze vertelt over haar rol als mini-queen. ‘Ik mag straks voorop lopen en naar iedereen zwaaien. Ik droomde hier al van toen ik heel klein was. Alle vrouwen in mijn familie zijn een keer queen geweest. Nu ben ik aan de beurt!’

Jorge Konk (29) – hij kwam kortgeleden van Aruba naar Nederland – is dit jaar King Carnival van de groep. ‘Het thema is Aruba, dus ik mag deze keer schitteren’, zegt hij trots. ‘Carnaval is voor mij altijd een manier geweest om het leven te vieren. Je weet niet hoe lang je op aarde bent, dus het is belangrijk om stil te staan bij het leven. Op Aruba vieren we het ook altijd, mijn moeder was ooit Miss Carnaval.’

Konk ziet wel verschillen met hoe hij het kent van vroeger: ‘Toen was het allemaal eenvoudiger. Meer veren, minder glitter. De muziek was anders – meer roadmarch en calypso. Maar voor mij is het gevoel gelukkig wel precies hetzelfde gebleven.’

Bijzonder dit jaar is dat voor het eerst sinds het bestaan van Kingdoms Under The Sun een moeder en dochter samen gekozen worden tot koninginnen: Angela Erasmus (57) tot Mrs. Queen en Chanella Erasmus (24) tot Carnival Queen. In hun weelderige, witte jurken en met prachtig opgestoken haren – waarop de zojuist voorzichtig neergezette kroon met schitterende stenen een ware blikvanger is –, vertellen ze over hun ervaringen.

Angela: ‘Ik was in 1996 ook al eens queen. Ik herinner me nog goed hoe ik op de praalwagen stond, zwaaiend naar de dansende massa. Carnaval betekent voor mij vrijheid. Eén keer per jaar vieren we met zang en dans dat we vrij zijn, alles mogen en kunnen.’

Dat laatste is wel een beetje veranderd. ‘Tijdens corona werd het soberder en waren er geen praalwagens meer.’ Chanella vult aan: ‘Op Aruba zie je nog veel vrouwen in kleine bikini’s. Hier zijn de kostuums wat netter geworden.’

Volgens moeder en dochter zijn de regels strikter geworden. ‘Je mag geen alcohol meer drinken en niet twirken’, vertelt Chanella. Angela begrijpt het: ‘Het is jammer dat dat nodig is, maar het plezier is er niet minder om. Op deze dag dansen we samen met zoveel culturen door de stad.’ Daar is Chanella het mee eens. ‘Veel mensen zijn naar Nederland gekomen om te werken en missen hun eigen cultuur. Op deze dag voelen zij zich even helemaal thuis. En dat is precies waarom dit carnaval zo belangrijk is.’

Ook Rossini van Wijk heeft het zomercarnaval door de jaren heen zien veranderen. ‘Vroeger beeldde je met je kostuum echt iets uit, het had een diepere betekenis’, vertelt hij. ‘Nu draait het vaak vooral om de glitter en glamour, de buitenkant. Ik blijf trouw aan de traditie van vertellen met kostuum en dans.’

Ook de muziek veranderde, vervolgt hij. ‘Eerst was er een grote brassband, later kleine bandjes, en nu is het vaak een usb-stickje. Maar dat heeft ook voordelen: je kan álle soorten muziek meenemen, van de jaren zestig tot hedendaagse pop. Het gaat erom dat het een feest is dat ons verbindt, en dat is altijd gebleven.’