Azolla

‘Hopelijk is dit mijn toekomst’, zegt Frank Jansen (48) terwijl hij door een stellage met 102 kweekbakken loopt in een gehuurde kas in Hoogerheide. In de bakken groeit azolla, een varenachtige plant die lijkt op eendenkroos, maar andere eigenschappen heeft. Jansen noemt ze liefkozend ‘mijn plantjes’.

Hij kweekt ze onder verschillende omstandigheden om te testen wat werkt en wat niet. Sommige kweekbakken krijgen veel en andere weinig licht, aan een aantal is koeienmest toegevoegd, elders hangen slangetjes in het water waar zuurstof mee wordt toegediend. En dan experimenteert Jansen ook nog met de watertemperatuur en C0₂-concentratie.

Als alle variabelen kloppen, vermenigvuldigen zijn plantjes zich elke twee dagen en ontstaat er een dikke, compacte laag azolla. Maar in sommige kweekbakken ligt een slijmlaagje op het wateroppervlak. ‘Ik ben aan het onderzoeken waarom dat ontstaat en hoe ik het kan voorkomen.’

Tot een paar jaar geleden had Jansen nog nooit van azolla gehoord. Hij werkte als fiscalist voor Ernst & Young en later voor ASML, en woonde in Azië. Uitdagend werk, maar er ontbrak iets. ‘Elke dag klapte ik mijn laptop open, verkocht ik mijn kennis en klapte ik die laptop weer dicht. Wat deed ik nu helemaal met mijn tijd? Ik wilde iets concreets gaan doen en bijdragen aan een betere maatschappij.’

Als kind bracht Jansen zomers door op een boerderij van vrienden van zijn ouders. Het boerenleven heeft hem altijd getrokken. Dus toen hij tijdens een van zijn werkreizen een Filipijnse vrouw ontmoette met wie hij zou trouwen en hij niet veel later de kans kreeg om in dat land een stuk grond te kopen om varkens te houden, zodat hij zijn schoonfamilie kon helpen hun leven te verbeteren, aarzelde hij niet.

Dat bedrijf groeide van tien naar honderd varkens, maar een goed inkomen was er niet uit te halen. Vooral omdat veevoer kostbaar is. In zijn zoektocht naar een goedkoper alternatief stuitte Jansen op azolla, ook wel kroosvaren genoemd. Een plantje dat voor dertig procent uit eiwit bestaat en perfect als veevoer zou kunnen dienen dat zelf te kweken is.

In 2021 sloot ASML het kantoor in Hongkong en keerde Jansen met zijn vrouw en zoontje terug naar Nederland. Gesprekken met boeren wakkerden zijn nieuwsgierigheid naar azolla verder aan. In een proefschrift las hij over de unieke eigenschappen van het plantje. Jansen: ‘Het gedijt goed bij hoge concentraties C0₂ en stikstof in de lucht, groeit razendsnel en maakt vitamine B12 aan.’

Hij vervolgt: ‘De plantjes zijn goed voor de koe. Bovendien kunnen ze gekweekt worden met gebruik van koeienmest als plantenvoeding. Zo is het circulair. Daar komt nog bij dat een melkveehouder nu vaak onvoldoende eiwitrijk veevoer kan kweken vanwege strenge mestregels. Als alternatief koopt hij soja in Brazilië. Dat is niet duurzaam. Met azolla wil ik lokaal eiwit kweken om allerlei problemen op te lossen.’

Vorig jaar zomer begon Jansen azolla te kweken in zijn achtertuin. Inmiddels heeft hij honderd vierkante meter in een kas. Zijn eerste oogst heeft hij in gedroogde vorm aan geiten gegeven. Ze aten het. Hij droomt van een kas zo groot als een fabriekshal. Nu nog boeren die willen meewerken en een overheid die er heil in ziet.