Biologische champignons

Al op zijn tiende vulde Jozef van den Elsen bakjes met champignons in de kwekerij van zijn ouders in Sint-Oedenrode. Hoewel hij er als kind een tijdje van droomde om een ‘echte’ boer te worden, koos hij toch voor het familiebedrijf. Door zijn vernieuwende geest is het onherkenbaar veranderd.

‘In 2020 brandde de kwekerij volledig af. Een drama, maar ik greep het aan om een nieuwe start te maken. Samen met expert GTL hebben we een nieuwe, hypermoderne kwekerij neergezet’, vertelt Van den Elsen. Sinds 2023 kweekt hij hier biologische paddenstoelen van de hoogste kwaliteit. Van de samenstelling van de compost en de helling van de teeltbedden tot de diameter en het gewicht van elke afzonderlijke paddenstoel – deze teler beheerst alle variabelen tot in de perfectie.

De kwekerij in Sint-Oedenrode is sinds 2011 onderdeel van de Nesco Groep, een grootschalige onderneming waar vijf Brabantse kwekerijen onder vallen. Samen leveren ze dagelijks een volledig assortiment aan biologische paddenstoelen aan groothandels en supermarktorganisaties in West-Europa.

De kwekerij in Sint-Oedenrode is de modernste. Een van de meest effectieve innovaties die er werd doorgevoerd, is verrassend simpel: de teeltbedden in de kwekerij zijn nu automatisch kantelbaar. ‘Als ze schuin naar je toe staan, kun je er gemakkelijker bij. Dat werkt niet alleen prettiger, maar ook sneller, want nu kun je met twee handen plukken. Eerst plukte één persoon gemiddeld driehonderd kilo per dag, nu is dat achthonderd kilo.’

Hoewel het plukken (vooralsnog) mensenwerk blijft, probeert Van den Elsen het proces daaromheen zo veel mogelijk te automatiseren. ‘Het is de enige manier om te kunnen concurreren met landen waar de loonkosten lager zijn. Bovendien is het een oplossing voor het arbeidstekort. Door te automatiseren, hebben we minder mensen nodig en wordt het werk minder zwaar.’

‘Zo hoeven onze medewerkers de champignons alleen maar in een gatenband te zetten, een robot snijdt ze op de juiste hoogte af. De champignons worden nu nog in bakjes gelegd door mensenhanden, maar we zijn druk bezig om ook deze handeling te robotiseren.’

Daarnaast blijft Van den Elsen experimenteren met kunstmatige intelligentie. ‘Sinds enkele maanden rijdt er een camera langs de teeltbedden, die met groene laserstipjes aangeeft welke champignons geplukt moeten worden. Met rondjes geeft hij aan welke eruit moeten omdat ze andere verdringen. De plukmedewerkers zien dus in één oogopslag wat ze moeten doen, dit levert zo’n vijf procent tijdwinst op’, legt hij uit.

Ook wil hij het systeem zelflerend maken, door het te voeden met meetgegevens. ‘Dan kan het bijvoorbeeld voorspellen hoe hard de champignons groeien en hoe groot de oogst zal zijn.’

Het is ongetwijfeld niet de laatste innovatie binnen Nesco. ‘De Nederlandse champignonsector behoort tot de wereldtop. Wij lopen graag mee voorop, daar doen we met het hele team ons uiterste best voor. Ik ben zeker niet de enige vakidioot binnen Nesco’, grinnikt Van den Elsen. ‘Vroeger hingen we de hele dag boven de teeltbedden, nu hangen we boven de spreadsheets. Maar onze passie is nog steeds hetzelfde: het kweken van perfecte biologische champignons.’