‘Deze manier van telen is eigenlijk heel natuurlijk’

Tussen de groene akkers op Goeree-Overflakkee, in Dirksland, ligt het akkerbouwbedrijf van de familie Van Putten. ‘Chef Spruit’ staat er bij een parkeerplaats voor de ingang van spruitenteler Van Putten Agro. ‘Chef Spruit is mijn vader’, lacht Elias (20), de oudste zoon van Eelco van Putten (48), die samen met zijn neef Joost van Putten de huidige eigenaar is van het familiebedrijf.

In de reusachtige loods waar de groente worden verwerkt, hangt een ouderwetse spruitjeslucht. Maar het bedrijf ademt alles behalve de sfeer van de jaren vijftig. Van Putten Agro is een modern bedrijf, waar ook veel jonge mensen werken.

Elias, en ook zijn jongere broer Joar (17), zijn de zesde generatie die meedraait. Doordeweeks volgen ze de opleiding Agrarisch Ondernemerschap Tuinbouw & Akkerbouw aan de Aeres Hogeschool in Dronten. Thuis zijn ze bezig met het verbouwen en oogsten van aardappelen, uien – ‘de makkelijkere teelten’ – maar bovenal: spruiten.

‘Mijn vader komt er zo aan’, zegt Elias, ‘Joar is uien aan het rooien, maar de machine is vastgelopen.’ Hun moeder is lerares, vertelt Elias ondertussen. ‘Ze heeft ook in het bedrijf gewerkt en ondersteunt ons nog steeds, maar lesgeven past haar beter.’

Even later loopt Eelco binnen. Hij vertelt dat zijn voorouders ooit begonnen met een bedrijf in akkerbouw en veeteelt. Zijn vader moest op zijn zestiende van school om mee te helpen. In 1960 begonnen zijn grootouders met de spruitenteelt. ‘Het zaaien, planten en oogsten van de spruiten van de stam, het ging allemaal nog met de hand’, vertelt Eelco.

‘Langzaam werd steeds meer machinaal gedaan. We werken nu met twee vierrijige oogstmachines.’ Het ging er destijds gemoedelijk aan toe, herinnert hij zich. ‘Mijn moeder, tante en nichtje werkten ook mee. Als je aan het werk was, was je eigenlijk met je hele familie op stap. We zijn nog steeds een familiebedrijf, maar het is wel allemaal veel professioneler, zakelijker en efficiënter geworden.’

Eelco was niet van plan om boer te worden. Hij werkte zeven jaar als onderzoeker en adviseur op het gebied van bemesting in de agrarische sector. ‘Toen mijn vader zei: ‘Als jij niet in het bedrijf wilt, ga ik het vanaf nu afbouwen’, ben ik er alsnog volledig ingestapt. Inmiddels kan ik mijn kennis van bemesting uitstekend gebruiken.’

Van Putten Agro richt zich sinds anderhalf jaar op regeneratieve landbouw, waarbij het verbeteren en herstellen van de bodemgezondheid en ecosystemen centraal staan. ‘Door strengere wet- en regelgeving moesten we anders gaan werken’, vertelt Elias. ‘Bepaalde middelen tegen schimmels doden ook de goede schimmels. En bij gebruik van gewasbeschermingsmiddelen blijven kleine residuen achter op de plant. Niet schadelijk, maar we willen het minimaliseren.’

Eelco vult zijn zoon aan: ‘Biologisch telen was geen optie, vanwege een grotere kans op misoogsten. Daardoor kun je klanten verliezen en het geeft een enorme food waste. Tijdens buitenlandse excursies ontdekten we dat er ook andere oplossingen zijn om je gewassen gezond te houden: door je grond te verbeteren, ontstaan gewassen die beter bestand zijn tegen schimmels en insecten.’

‘Ik had nooit op deze manier naar het telen gekeken’, zegt Eelco. ‘Terwijl het eigenlijk heel natuurlijk is. In landen waar ze geen gewasbeschermingsmiddelen kunnen betalen, werken ze ook zo, met overwegend goed resultaat.’

Het bedrijf streeft naar een residuvrije teelt (zonder resten), waarbij de reststromen allemaal een bestemming krijgen. ‘Spruitenafval gaat bijvoorbeeld als veevoeder naar melkveehouders, de mest krijg ik van hen retour. Of het wordt verwerkt in een pizzabodem, daarvoor zoeken we nog een afnemer.’

Helemaal zonder gewasbeschermingsmiddelen kunnen we niet, stelt hij. ‘De schimmel die aardappelteelt bedreigt, muteert razendsnel, waardoor ook sterke rassen er toch niet helemaal tegen bestand zijn. En de voedselproductie is essentieel. Zonder voedsel groeit het risico op hongersnood.’

De missie van Van Putten Agro is ook om ‘iedere spruit aan de spruiten’ te krijgen, oftewel, dat elk kind spruitjes eet. De smaak is al een stuk minder bitter dan een paar decennia geleden. Maar kinderen zijn nog altijd geen fan.

‘Om die reden experimenteren we met varianten’, vertelt Eelco. ‘Zoals paarse spruiten en flower sprouts, een kruising tussen een spruit en boerenkool. Maar die zijn wat duurder en momenteel geldt: alles moet vooral goedkoop.’

Een andere bereiding slaat wel aan. ‘We delen veel verrassende recepten op onze site. Het imago is echt verbeterd, tenminste bij volwassenen. Het is net als met klassieke muziek. Mensen gaan het pas waarderen als ze wat ouder worden. Maar we geven niet op en blijven nieuwe initiatieven ontwikkelen om spruiten ook op het kinderbord te krijgen.’