Een plek waar jongeren zich gehoord voelen

Vanaf een bankje aan de Scheldestraat in Breda kijkt Come Dikonda (29) tevreden naar een pleintje waar tientallen kinderen uit de buurt, waar hijzelf ook opgroeide, enthousiast met elkaar spelen. Er is een springkussen met een waterbaan neergezet zodat ze kunnen afkoelen – het is een hete augustusdag – en verderop staat een boksbalmachine waar wat oudere jongens met hun vuist tegenaan beuken.

Dikonda kan een glimlach niet onderdrukken. Hij is trots op wat hij hier de afgelopen tijd heeft neergezet, samen met zijn maatje Marwan El Moridi (20). ‘We gaan hier een positieve impact maken’, zegt hij. ‘En we gaan jongeren inspireren, ongeacht hun leeftijd of achtergrond.’

Achter Dikonda wordt gevoetbald en ernaast is een pumptrack aangelegd waar kinderen met een BMX vanaf kunnen. Een stukje verderop spelen buurtbewoners potjes 3x3-basketbal tegen drie boomlange vrouwen van het Nederlands team. Het is dan ook niet zomaar een dag. Dikonda heeft hier maandenlang naar uitgekeken. Zojuist heeft hij een plaquette onthuld, waarna hij een luid applaus kreeg van de hele buurt en er confetti de lucht in werd geschoten.

Vanaf nu is het officieel: District Spot Breda is geopend, een plek in Breda-Zuidwest waar jongeren samen kunnen komen om te sporten, bewegen en waar aandacht is voor hun persoonlijke ontwikkeling, talenten en vaardigheden. Na maandenlange voorbereiding is de droom van Dikonda en El Moridi eindelijk verwezenlijkt. Vanaf nu kunnen ze gaan bouwen aan de toekomst van de buurt.

Dikonda is geboren en getogen hier in Haagpoort, een wijk die gekenmerkt wordt als een lage sociaaleconomische positiewijk (SEP). Aan dit pleintje aan de Scheldestraat was vroeger niets, vertelt hij. Het was er kaal, er waren nauwelijks voorzieningen. Het werd al gauw een hangplek.

‘We bedachten zelf onze activiteiten’, zegt hij. ‘Er waren nog geen mobiele telefoons, maar nu heeft iedereen een mobieltje. Jongeren raken daardoor sneller verveeld en gaan dingen doen die misschien niet goed voor hen zijn. Ik wil dat dit een plek wordt waar jongeren elkaar weer gaan ontmoeten, zodat ze op het juiste pad blijven. Toen ik opgroeide, had ik niemand tegen wie ik opkeek, ik had geen rolmodel. Maar ik weet dat jongeren mij nu wel zo zien. Ze luisteren naar me. Daarom kan ik dingen meegeven die ik zelf niet heb gekregen: respect, discipline, voor jezelf opkomen, met elkaar verbonden zijn.’

Die dingen leerde Dikonda bij NAC, waar hij in de jeugd voetbalde. Toen hij net niet goed genoeg bleek om betaald voetbal te gaan spelen, besloot hij de hbo-opleiding Sportkunde aan de Fontys Hogeschool te gaan volgen. Hij liep stage bij Breda Actief, een non-profitorganisatie die allerlei sport­activiteiten in de stad organiseert. Daar kwam hij in aanraking met District Spots, een initiatief van sportkoepel NOC-NSF in samenwerking met de Richard Krajicek Foundation, Cruyff Foundation, enkele sportbonden en andere partners. Het werd in 2021 opgezet om meer mensen in lage SEP-wijken aan het sporten en bewegen te krijgen.

Bij NOC-NSF zagen ze medio 2021 dat de sportdeelname onder jongeren tussen de twaalf en achttien jaar in deze wijken achterbleef bij andere wijken in Nederland, vertelt Ershad Yari, projectleider bij de sportkoepel. ‘Voor het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport was dat een signaal om iets te gaan doen voor deze groep. Er kwam geld beschikbaar, onder andere uit het Sportakkoord, en we zijn gaan kijken wat we daar mee konden doen.’

‘Wat je vaak ziet, is dat jongerenorganisaties of non-profitorganisaties in een wijk een sportaanbod organiseren dat niet aansluit bij de behoeften van de jongeren. Wij draaien het om: we zoeken intrinsiek gemotiveerde rolmodellen in de wijk, die ervan dromen om maatschappelijke impact te maken en laten hen zelf inventariseren waar behoefte aan is. Deze droom wordt uitgewerkt in een concreet idee met een stappenplan en na beoordeling en goedkeuring ontvangen ze een startbudget om het te realiseren. Zo zijn de District Spots ontstaan, nu 33 verspreid door heel Nederland.’

Voor Dikonda en El Moridi was het essentieel dat er niet alleen sportaanbod in hun buurt zou komen. ‘Wij vinden educatie heel belangrijk’, zegt Dikonda, ook namens zijn collega, die wegens privé-omstandigheden niet bij de opening van zijn District Spot kan zijn. ‘Daarom gaan we in het buurthuis huiswerkbegeleiding aanbieden. En Marwan is goed met sociale media en content maken. Daar gaan we workshops over organiseren. We willen het breder trekken dan sport.’

Rolmodel zijn is een vrijwilligersfunctie, waar Dikonda en El Moridi ieder zo’n tien tot vijftien uur per week mee bezig zullen zijn, naast hun reguliere werk. ‘Ze kunnen zichzelf wel een vergoeding uit het startbudget toekennen, maar dan houden ze niets over voor hun activiteiten’, zegt Ershad Yari. ‘Ik heb veel contact met de District Spots, de rolmodellen en de betrokken welzijnsorganisaties. Als er drempels ontstaan bij de uitvoering van een plan, stuur ik waar nodig bij.’

Behalve NOC-NSF heeft ook Rabobank zich aan District Spot Breda verbonden, voor drie jaar. Daarna is het de bedoeling dat een locatie een stichting of vereniging wordt die op eigen benen kan staan, doordat lokale organisaties erin stappen en een deel van de financiering overnemen. Of doordat er toch een kleine contributie wordt gevraagd aan de deelnemers van de activiteiten.

In veel lage-SEP-wijken is een gebrek aan financiële middelen juist de reden dat jongeren niet aan het reguliere verenigingsleven meedoen. ‘We weten dat je deze groep jongeren minder goed bereikt via een klassieke sportvereniging’, zegt Udo Waltman, commissaris bij Rabobank Breda Amerstreek, ook aanwezig bij de opening van District Spot Breda.

‘Om te zorgen dat de sociale cohesie in deze wijken niet verdwijnt, zijn dit heel belangrijke initiatieven waar we als Rabobank graag aan bijdragen. Het mooie is dat er tal van kleine partijen bij zijn betrokken. Jongerenorganisaties, de Krajicek Foundation, Breda Actief, noem maar op. Daardoor wordt de kans groter dat dit niet een vluchtig initiatief is, maar behouden blijft de komende jaren, zodat die cohesie zich als een olievlek uitbreidt.’

Intussen hebben drie Bredase wethouders hun kostuums voor sportkleding verruild om het op te nemen tegen de professionele basketbalsters van TeamNL. Ondanks luide aanmoedigingen van de buurt en een fanatisme dat in zweetdruppels van hun gezicht druipt, worden ze weggespeeld. Gelukkig was het hun niet te doen om een goede prestatie.

‘Dit zijn wijken waar wat meer uitdagingen spelen dan elders in de stad’, zegt VVD-wethouder sport en jeugdzorg Eddy Förster. ‘Daarom is het zo belangrijk dat we dit soort initiatieven op gang helpen. Jeugdparticipatie in sport is superbelangrijk. Dat is goed voor hun mentale en fysieke gezondheid. En hoe mooi is het als jongeren zelf aangeven wat ze willen. Je ziet hier het resultaat.’

Dat rolmodellen uit de wijk zelf de regie krijgen, is waarschijnlijk de succesfactor van District Spots. Zij spreken ‘de taal’ van de buurt en kunnen als geen ander echt contact maken met de jongeren, die samen de toekomst van die buurt vormen. ‘Je hebt bekende gezichten nodig die de wijk, de culturen en de religie begrijpen’, zegt Ershad Yari van NOC-NSF.

‘Zij moeten intrinsiek gemotiveerd zijn en blijven om hun droom of visie voor de buurt te gaan neerzetten. Dat kunnen ze niet alleen. Ze hebben er steun van de lokale organisaties voor nodig. Hier in Breda-Zuidwest zijn de randvoorwaarden goed. Come en Marwan hebben de beschikking over een buurthuis, een zaaltje even verderop dat kan worden gebruikt bij slecht weer en gloednieuwe sportfaciliteiten. Maar alles valt of staat met hun motivatie er echt iets van te maken. Het gebeurt natuurlijk ook dat rolmodellen wegvallen, doordat ze bijvoorbeeld een betaalde baan krijgen. De hoop is dat er dan anderen zijn die het over kunnen nemen.’

Aan de motivatie ligt het niet. ‘Dit werk geeft veel voldoening’, zegt Dikonda. ‘Het is de bedoeling dat we deze wijk de komende jaren levendig houden en dat we jongeren leren hoe belangrijk het is om respect te hebben voor zichzelf en anderen. Met die boodschap gaan we ook langs scholen. We moeten met elkaar in gesprek blijven. Dat is het allerbelangrijkst.’