Jack beans

Hij is de zoon van een glastuinder uit Honselersdijk, groeide op in de kassen en weet dus dat de mogelijkheden van de natuur eindeloos zijn. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Willem Kemmers (52) ook in de glastuinbouw terechtkwam.

Jarenlang werkte hij bij toeleveranciers in de sector. ‘Daar ontwikkelde ik een zesde zintuig voor innovaties.’ Eerst op het gebied van techniek, later van duurzaamheid. Tijdens een gesprek in een kantoorpand in Bergen op Zoom noemt hij dat laatste ‘het hogere doel’. Voor Kemmers is dat de zoektocht naar hoe bedrijven in de plantaardige productie kunnen bijdragen aan een gezondere wereld.

Twaalf jaar geleden zegde hij zijn baan op om teeltbedrijven te helpen innovaties te verwezenlijken. Hij raakte betrokken bij Greenport West-Holland, een organisatie van glastuinbouwers in het Westland en stortte zich namens hen op ‘het verwaarden van plantaardige reststromen en het telen voor inhoudsstoffen’. Simpeler: ‘Wat vroeger groenafval werd genoemd, kan vaak worden hergebruikt. En: groenten en planten kunnen worden geteeld voor de waardevolle moleculen die erin zitten.’

Drie jaar geleden kwam Kemmers in aanraking met Nextkidney, een bedrijf van Nederlandse origine dat na een decennium onderzoek en klinische tests binnenkort een apparaat op de markt brengt dat nierpatiënten in staat stelt om aan thuisdialyse te doen. Zo hoeven ze niet langer dagdelen in het ziekenhuis door te brengen, maar hebben ze aan een uurtje per dag genoeg.

‘Een van de struikelblokken voor zo’n apparaat was de dialysevloeistof’, vertelt Kemmers. ‘Per persoon en per sessie is daar zo’n tweehonderd liter van nodig. Dat gaat in grote tanks en moet worden afgevoerd. De oplossing is om thuis de vloeistof te filteren en opnieuw te gebruiken.’

‘Eén stofje vormde echter een probleem: ureum, dat urine geel maakt, kan alleen worden afgebroken door het enzym urease. En dat valt niet na te maken. Maar het blijkt wel in bonen te zitten. Het meest in de jack bean, bekend van Sjakie en de Bonenstaak.’

Na een zoektocht bleek dat de jack bean wordt geteeld in Zuidoost-China, door een handvol boeren, maar niet commercieel. De bonen worden er gebruikt als bodemverbeteraar. De universiteit van Wageningen begon aan een onderzoek naar de ideale teeltomstandigheden om zoveel mogelijk urease uit de jack bean te halen en op zijn beurt vond Kemmers vijf tuinders bereid om uit te zoeken onder welke omstandigheden de jack bean-plant de hoogste concentraties van het enzym produceert.

De zesde proefopstelling bevindt zich in een loods in Bergen op Zoom. ‘Medio 2026 weten we aan welke knoppen we moeten draaien om de jack bean optimaal te benutten’, zegt Kemmers. ‘We hopen over een paar jaar duizend hectare glastuinbouw voor de jack bean te hebben en nierpatiënten in heel Europa te kunnen helpen. Een grote kans voor patiënten én telers. Bijkomend effect is kostenbesparing; nierpatiënten brengen veel tijd door in ziekenhuizen. Thuisdialyse scheelt veel geld. Maar het belangrijkste is dat we hen kunnen helpen.’