‘Vroeger werd er een paar keer per week koffie gebrand, nu dagelijks’

Zodra je koffie- en theewinkel De Pelikaan in de oude binnenstad van Zutphen binnenstapt, komt de heerlijke geur van koffie je tegemoet. En dat is al zo sinds 1816, toen Gerrit Jan Garsen hier een winkel in koloniale waren begon. Ook toen al waren koffie en thee de specialiteiten van de winkel, die een eigen stoombranderij had. In 1920 ging het bedrijf verder als koffie- en theehandel en dat is tot de dag van vandaag zo gebleven.

Sinds 1986 wordt De Pelikaan gerund door Johan Wassink (64) – bijgestaan door zijn vrouw Geerte die de administratie doet – en sinds 2019 hun zoon Luc (28). Vader en zoon vormen de tweede en derde generatie van de familie Wassink in de zaak.

De afgelopen jaren hebben ze de nodige veranderingen doorgevoerd in het ambachtelijke bedrijf, dat landelijke bekendheid geniet wegens het grote assortiment zelf gebrande koffie, de ruim tweehonderd soorten thee die er worden verkocht en de inrichting van de panden, die de sfeer ademt van lang vervlogen tijden. Zo richtte Luc een webshop in.

Hij vertelt: ‘We hadden wel een website, maar daar kon je geen producten bestellen. Klanten moesten bestellingen per mail of telefoon doorgeven.’ Johan: ‘Vóór die tijd stuurden we prijslijsten naar onze klanten, vergezeld van een gefrankeerde briefkaart waarop ze hun bestellingen konden aangeven. Dan kwamen er een week later stapels post binnen.’

Begin dit jaar werd een ingrijpender verandering doorgevoerd: de cadeauwinkel van de Pelikaan ging dicht. ‘Mogelijk maken we daar een extra plek waar je koffie en thee kunt drinken, lunchen of genieten van een high tea, in combinatie met een cadeau- en delicatessenwinkel.

Het was voor Johan en Luc duidelijk dat er iets moest gebeuren: ‘De cadeauwinkel draaide al twintig jaar niet zoals het zou moeten. In december willen mensen wel servetten, mooie zakdoekjes en muisjes voor in de kerstboom kopen, maar de rest van het jaar is dat niet rendabel. En het is gewoon niet onze core­business.’ Overigens blijft De Pelikaan wel kruiden, luxe theepotten, mokken en bonbons verkopen, verzekert Johan.

Een handel in koffie en thee is arbeidsintensief, vertellen Johan en Luc, en dat betekent dat je goed op de kosten moet letten. ‘Alles moet worden afgewogen en verpakt’, vertelt Luc. ‘We zijn aan het kijken of we voor dat proces snellere machines kunnen inzetten in de branderij die we sinds een paar jaar hebben op het industrieterrein. Koffiebranden in de binnenstad mocht niet meer volgens de milieuregels.’ Al zullen er altijd veel handen nodig blijven in de winkel, aldus Johan. ‘Klanten vinden het ook mooi als hun koffie ter plekke wordt gemalen.’

De Pelikaan groeit ook twee eeuwen na de oprichting nog als kool. Dat is met name te danken aan het groeiend aantal verkooppunten in het land. Luc: ‘Onze omzet komt nu voor veertig procent van buiten de winkel.’ Worden nu alle verkooppunten van De Pelikaan nog beleverd vanuit de winkel, in de toekomst moet dat gaan gebeuren vanuit de branderij. Johan: ‘Want met een omzetgroei van vijftien tot twintig procent per jaar wordt de winkel te klein om voorraden op te slaan.’

Vader en zoon hebben een duidelijke taakverdeling. Johan neemt het branden voor zijn rekening. En dan hebben we het over duizenden kilo’s per week. ‘Vroeger brandden we een paar keer per week in de winkel, nu dagelijks.’ Wat hij een moeilijk punt vindt: dat koffie en thee zo duur geworden zijn. ‘Dat komt doordat de oogsten in Midden-Amerika en Azië tegenvallen door de klimaatverandering. Het is te warm. Of te nat. En voordat een koffieplant zich heeft hersteld, ben je vijf jaar verder. Tot voor kort had je in Azië een duidelijk regenseizoen en een droge tijd, maar dat vervaagt. Daardoor groeien er minder bonen, terwijl de vraag wereldwijd stijgt door de opkomst van hippe koffietentjes. Dat zie je terug in de prijs.’

Luc neemt samen met een collega de externe verkoop voor zijn rekening. ‘Ik bedenk ook nieuwe producten. En private labels, want we verkopen steeds meer thee en koffie aan verkooppunten die een eigen verpakking willen, al verkoop ik natuurlijk het liefst ons Pelikaan-merk. Ik mag heel veel van mijn vader. Hij zegt altijd: ‘Probeer het maar’.’

Hoe ziet de familie Wassink de toekomst van het bedrijf? Johan: ‘De komende paar jaar ben ik hier nog wel. Zolang ik gezond ben, het leuk vind en we elkaar niet in de weg lopen, blijf ik. Mijn vader werkte hier op zijn 82ste nog.’

Luc: ‘Ik zoek naar manieren om sneller, professioneler, nóg duurzamer en toch ambachtelijk te kunnen werken.’ Johan: ‘Maar het moet dus écht niet warmer worden op aarde.’