Altijd wat te doen in het Forum

Glunderend en met grote ogen stappen Olivia (11) en haar broertje Daniël (8) op hun moeder Tabitha af. Wow, dat was leuk! Ze hebben net Mariokart ‘in het echte leven’ gespeeld. Een paar minuten maar, want de volgende spelers hebben hun plek alweer ingenomen, de ogen verbeten op de weg gericht, en achter hen heeft zich een flinke rij gevormd. Ze wonen in Groningen en komen wel vaker in het Forum, zeker in de schoolvakanties. ‘Hier zijn altijd leuke activiteiten’, zegt Olivia. ‘Knutselen, of kijken door een VR-bril, of een flipboek maken.’

Verderop tikken studenten verbeten op laptops, een paar verdiepingen hoger zitten de bioscoopzalen vol. De bibliotheek is verdeeld over verschillende verdiepingen; mensen zitten er te lezen in stoeltjes, tussen de kasten of bij het raam, met zicht op de Martinitoren. De filmboeken hebben een eigen hoekje gekregen op de bioscoopverdieping, en de detectives staan in een aparte zaal, tussen vitrines met dierenskeletten, reptielen op sterk water en andere griezeligheden.

De huiskamer van de stad, dat had toenmalig burgemeester Jacques Wallage voor ogen met het Forum. Er wordt gelezen, gespeeld, film gekeken, naar sprekers geluisterd, er wordt koffie gedronken, er wordt ontmoet en er zijn mensen die met elkaar afspreken op het dak, om samen naar de zonsondergang te kijken.

En toch, zegt directeur Dirk Nijdam. ‘Wij gaan zelf niet roepen dat het de huiskamer van de stad is; mensen bepalen zelf of ze dat zo ervaren. Maar het zou wel heel mooi zijn.’ Hij vertelt over Scandinavische voorbeelden van openbare plekken waar mensen hun schoenen uittrekken en een boek gaan lezen, terwijl ze dat ook thuis zouden kunnen doen. ‘Dat gebeurt hier ook. Dat heeft wel goed uitgepakt.’ Waar zit ’m dat in? Nou, zegt Nijdam, de drempel is laag, niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk. Iedereen kan zo naar binnen, het Forum is tot laat open en je kunt er lekker warm zitten zonder dat het geld kost. Of naar het dakterras. ‘Natuurlijk vinden we het leuk als je een kopje koffie koopt, maar het hóéft niet. Daardoor voelen veel mensen zich heel welkom.’

Ook de inrichting helpt. Die is knus, met veel stof, kleden, leren banken, een schaakspel, puzzelstukjes. ‘Wij behandelen dit gebouw als een huiskamer, ingericht met dingen die kapot kunnen, zoals dat thuis ook het geval is. Kwaadwillenden kunnen een stoel slopen als ze willen. Maar het mooie is: dat gebeurt dus niet. Sinds het Forum in 2019 werd geopend, is er maar een paar keer iets kapot gemaakt. Als je mensen vertrouwen geeft, zullen ze het niet zo snel misbruiken.’

Op de vijfde verdieping zitten Bert en Marlon Hallink aan de koffie, samen met zoon David en dochters Karlijn en Jolie. Zij komen uit Lemele en wilden dat Forum weleens zien. ‘Een stoer gebouw’, zegt Bert, die ooit in Groningen studeerde en zelf projectontwikkelaar is. ‘Gedurfd, met name in deze omgeving.’ Ook Marlon is enthousiast. ‘De inrichting is mooi, het is bijzonder dat alles zo gecombineerd is. En de dynamiek is leuk. Wij vinden het een negen’, zegt ze gedecideerd.

Dochter Karlijn wil architect worden. Zij geeft het gebouw een acht. Waarom geen tien? ‘Nou’, zegt ze, ‘soms word ik er een beetje duizelig van.’ ‘Wil jij in Groningen studeren, David?’ vraagt Bert aan zijn zoon. Die weet dat nog niet, hij is daar nog niet mee bezig, zegt hij, hij is pas vijftien. Wil zijn jongste zusje ook iets zeggen? ‘De warme chocolade met slagroom is lekker. En de spiegel in de wc vond ik gek.’

De familie staat op en vertrekt naar Storyworld, het hoofddoel van dit bezoek. Daarna gaan ze nog even op het dak kijken en shoppen in de binnenstad. Grappig, zegt vader Bert. ‘In dit gebouw passen meer mensen dan er in ons hele dorp wonen.’

Het leuke aan het Forum is, zegt Nijdam: het kwam niet voort uit een collectie die een plek zocht, het was het antwoord op een planologisch vraagstuk. Er moest iets komen waar het lekker druk kon worden, mensen moesten een reden hebben om erheen te gaan.

Wat Nijdam verrast heeft? Het aantal bezoekers, zegt hij, en dan vooral dat dat aantal stabiel blijft. ‘In het eerste jaar zaten we op 2,5 miljoen bezoekers en dat zitten we nu nog. Ook bijzonder: we hebben ongeveer elke maand evenveel bezoekers. In de zomervakantie zijn er geen studenten, maar hun afwezigheid wordt gecompenseerd door toeristen. Er is geen dip.’

Bezoekers zijn afkomstig uit het hele land, merken ze vooral aan de exposities. ‘We hebben nooit exposities die ook ergens anders te zien zijn, ze hebben landelijke potentie. Het is mooi om te zien wat dat doet. Met de tattoo-tentoonstelling, bijvoorbeeld, zag je hier ineens van die volledig getatoeëerde types rondlopen. Heel grappig.’

In een hoekje onder de roltrap zitten twee studentes driftig op laptops te tikken. Op de grond, benen languit, want alle bureaus en tafels waren bezet, ze zijn het hele gebouw door gegaan op zoek naar een plekje. Het zijn Denise de Roo uit Hoogeveen en Madelon Fledderman uit Hoogezand, beiden tweedejaarsstudenten aan het Noorderpoortcollege. Ze zitten hier ‘niet super vaak’, maar binnenkort hebben ze toetsweek en het is fijn om de pittige stof samen door te nemen. ‘Thuis is veel meer afleiding’, zegt Madelon. En, valt Denise bij: ‘Als iedereen om je heen aan het studeren is, dan motiveert dat enorm.’

De combinatie van faciliteiten is een groot deel van de kracht, denkt Nijdam. ‘Een van onze grootste marketingkanalen is het gebouw zelf. Mensen zien op de lichtkrant wat er nog meer te doen is. Hé, een talkshow, hé, een cursus. Die kruisbestuiving is heel mooi. We merken het ook aan het bioscooppubliek. We krijgen relatief veel jonge bezoekers, wat best bijzonder is voor arthouse films.’

En, zegt hij, wat ook mooi is: kaartjes voor activiteiten zijn snel uitverkocht. ‘Of het nu een avond over femicide is, een gesprek over democratie of over FC Groningen – de zaal zit vol. Blijkbaar vindt iedereen het heel normaal dat al die onderwerpen hier besproken worden. Die vanzelfsprekendheid, daar ben ik, denk ik, het meest trots op. Dat we er voor iedereen zijn. Mijn grootste wens voor het Forum is dat het duurzame succes blijft.’