Aardappelen

Terwijl een monteur links en rechts nog wat aanpassingen doet, staat het prototype indrukwekkend te wezen. Nu is dit nog de enige aardappelselectierobot, maar binnenkort zullen er zes exemplaren bij boeren rondrijden. Terwijl de robot, die de naam Croptiscan heeft gekregen, over het land rijdt, kan hij tussen miljoenen pootaardappelen de zieke exemplaren herkennen. Deze aangetaste aardappelen voorziet hij van een markeervloeistof. De boer die de Croptiscan bestuurt, kan de patiënten er meteen tussenuit halen of later terugkomen om ze te verwijderen.

Zoals zoveel ideeën begon ook dit plan in de kroeg, lacht Han Hilbrands van Croptimal. Op de hogere landbouwschool in Dronten ontmoette hij Jeroen Wolters en de twee raakten bevriend. Het detecteren van schimmels en virussen in aardappelen, filosofeerden de twee, dat moest toch sneller en efficiënter kunnen? Ze zaten nog op school toen ze hun bedrijf Doorgrond oprichtten en daarmee de ‘ecoRobotix’ ontwikkelden, een machine die plaatsspecifiek onkruid kan bespuiten. Vooral aardappelopslag was in die tijd een groot probleem in Nederland: in de grond achtergebleven aardappelknollen die zich opnieuw ontwikkelen. Die nieuwe aardappelen dragen vaak ziektes mee.

‘Ook bij uien en bieten speelde dit probleem. Wij zijn toen de AI gaan ontwikkelen die nodig was om de zieke knollen op te sporen. Uiteindelijk leidde dat tot de spin-off Croptimal en de Croptiscan 9000, die nu wordt ingezet op percelen waar pootaardappelen worden verbouwd.’

Nu is het selecteren van zieke aardappelen nog mensenwerk. ‘Dat gebeurt met twee of drie mensen op een kar. Eén persoon houdt maximaal zes rijen tegelijk in de gaten. Maar in één hectare zitten soms maar tien, twintig, dertig zieke aardappels. Je moet dus echt heel goed opletten.’ Gemiddeld wordt er hooguit zestig procent gezien, zegt hij; veertig procent glipt er dus doorheen.

Niet alleen is de selectie door mensen minder nauwkeurig – het is ook lastig om aan mensen te komen die dit werk willen en kunnen doen, vertelt Hilbrands. De Croptiscan ziet méér en ziet dat ook eerder in het ziekteproces, en dat maakt een groot verschil. ‘Hoe eerder de zieke planten er tussenuit zijn, hoe beter, want zo krijgen ze minder tijd om zichzelf te vermeerderen. Eén zieke pootaardappel levert zo tien zieke knollen op, die per stuk ook weer tien zieke aardappelen voortbrengen.’

In de ontwikkeling kregen ze hulp van zogenoemde launching customers, wier veld ze mochten gebruiken om te testen. ‘De boer markeerde de zieke aardappelen en wij gingen erheen om data te verzamelen. Zo hebben we een database opgebouwd. Dat zullen we de komende jaren blijven doen, de technische ontwikkelingen gaan razendsnel. En er komen natuurlijk ook steeds nieuwe ziekten.’

Het Groningse bedrijf won vorig jaar september een innovatieprijs op Potato Europe, een internationaal aardappelevenement. Aardappelboeren in andere landen kijken geïnteresseerd naar de ontwikkelingen en leggen contact. Niet gek voor een nieuw bedrijf, vindt Hilbrands, wie weet wat eruit voortkomt. ‘We kijken nu of we ook soortgelijke machines kunnen bouwen voor andere gewassen, zoals wortelen en uien.’