Een fabriek vol vernuft en verleiding

‘Mij mag je alles vragen!’, roept Morris meteen, als hij samen met zijn klasgenoot Teun de werkplaats van The Chocolate Factory in Veghel binnenloopt. Hij heeft er duidelijk zin in vanmiddag. De jongens gooien hun jassen en tassen op een hoop bij de rest en gaan aan tafel zitten. Lang zal dat niet duren, want vandaag hoeven ze nu eens níet stil te zitten. Ze gaan leren door te doen – vandaar dat goede humeur van Morris. ‘Dit is veel leuker dan leren in de klas’, vertelt hij. Samen met zo’n honderd andere havo-2-leerlingen van het Veghelse Zwijsen College is hij hier voor de derde keer, als onderdeel van het praktijkgerichte programma Technologie (pgp-T).

In kleine groepjes moeten ze binnen acht weken een zelf ontworpen doosje afleveren, dat ze met behulp van slimme software en machines vullen met chocolaatjes. Daarvoor brengen ze drie bezoeken aan het Koning Willem 1 College en vijf aan The Chocolate Factory. Elk groepje presenteert zijn doosje aan een jury en het beste exemplaar belandt in de winkel van The Chocolate Factory. Echter kan het niet worden.

Na een korte uitleg komen de leerlingen alweer van hun stoel. Machines en computers worden aangezet, lopende banden komen in beweging, de ruimte vult zich met fabrieksgeluiden. Teun en Morris lopen samen met hun klasgenoot Guusje naar hbo-student Wouter Starrenburg, die bij een kleine sorteermachine staat. In plaats van te beginnen met een lange uitleg, stelt hij allerlei vragen: wat doet deze machine, denken jullie? Herkennen jullie bepaalde onderdelen, waarom gooit hij deze blokjes van de lopende band af en die niet? ‘Dat komt door de hoogte, denk ik’, zegt Teun als eerste. ‘Kijk, daar zit een sensor en als die rood wordt, komt dat schuifje in beweging en wordt het blokje eraf geduwd.’ Wouter knikt goedkeurend. ‘Wij zijn echt goed bezig’, constateert Morris tevreden.

Op een afstandje kijkt Bart Coppes van The Chocolate Factory tevreden toe. Als manager Hybride Leren is het zijn taak om jongeren te verleiden tot een carrière in de techniek. Hij brengt regionale bedrijven, scholen en overheden bij elkaar, zodat ze samen leuke, praktische opdrachten kunnen aanbieden. ‘Foldertjes uitdelen werkt niet als je jongeren wilt aanspreken’, zegt hij. ‘Je hebt rolmodellen nodig; iemand door wie leerlingen denken: dat zou ík kunnen zijn. Daarom werken onze mbo- en hbo-stagiaires altijd mee aan dit lesprogramma. Het vraagt iets totaal anders van ze dan technische vaardigheden, de meesten vinden het daarom in het begin best spannend. Maar uiteindelijk vindt iedereen het leuk.’

De stageopdrachten die de studenten bij The Chocolate Factory uitvoeren, zijn erop gericht om de attractie die naast de werkplaats ligt, nog aantrekkelijker te maken. Coppes wijst naar een paneel dat verderop tegen de muur staat. ‘Dat moet onderdeel worden van een spel. Zo leren ze dus ook hoe ze jonge bezoekers aanspreken.’

Hbo-student Wouter studeert dit voorjaar af op de uitbreiding van een pick & place machine die is uitgeleend door Flex Industries uit Helmond. ‘Een deel daarvan hebben mbo-studenten vóór mij gebouwd: deze grijper pakt objecten heel snel op. Maar de communicatie met de computer werkte nog niet goed. Samen met een techneut van het bedrijf Actemium heb ik uitgezocht hoe dat beter kan, daar heb ik veel van geleerd. De volgende stagiair gaat een decor van een haven in de machine bouwen, met containers die op vrachtwagens gezet kunnen worden.’

Na twintig minuten wisselen de leerlingen van plek. Terwijl naast haar een groepje meiden begint met het fotograferen van goed én fout gevulde chocoladedoosjes – zo leren ze de computer het verschil te herkennen – vertelt coördinator Maaike Ekstijn van het Koning Willem 1 College wat deze manier van leren zo waardevol maakt. ‘De aanpak is gebaseerd op die van Het Talent Atelier van ons college, waarvoor we in 2023 de prestigieuze Nederlandse Onderwijspremie kregen. Het bijzondere hiervan is dat leerlingen samenwerken aan een levensecht vraagstuk.

Wij reiken ze daarvoor allerlei innovatieve technieken aan; denk aan een 3d-printer, laser cutter of osmo-camera, waarmee je acties kunt filmen zonder dat het beeld beweegt. Zo krijgt iedereen de kans om te leren op zijn eigen manier. Bovendien leren scholieren en studenten van verschillende leeftijden en opleidingen hier ook van elkáár; verticaal leren noemen we dat.’ De meiden achter Ekstijn hebben de computer inmiddels gelaten voor wat hij is. De jongens aan de tafel ernaast werken stug door. ‘Ik weet nog niet wat ik wil worden’, vertelt Gavin, terwijl hij een doosje vult met nepchocolaatjes, ‘maar ik vind dit wel leuk om te doen.’ Zijn klasgenoot Mads is enthousiaster. ‘Vooral het programmeren van de robotarm vond ik leuk. Ik denk dat ik voor een technische studie kies.’

De robotarm is volgens docent natuurkunde Joris de Graaf van het Zwijsen College inderdaad populair onder leerlingen. Door coördinaten in te voeren, moeten ze de robotarm zover krijgen dat hij de nepchocolaatjes perfect naast elkaar legt. Dat blijkt nog niet zo simpel. ‘Ik zie leerlingen hier echt op áán gaan. Scholieren die in de klas moeite hebben om bij de les te blijven, willen hier niet weg’, vertelt hij. ‘Ze leren superveel, zonder dat ze het in de gaten hebben.’

Dat zijn leerlingen al in de tweede het praktijkgerichte programma Technologie kunnen volgen, is te danken aan een landelijke pilot waaraan het Zwijsen College meedoet. ‘Vanaf havo-4 leren onze scholieren tijdens het praktijkvak havo-P vaardigheden aan die ze later op het hbo nodig hebben; denk aan brononderzoek, groepswerk en design thinking. Maar wij willen dat onze leerlingen al eerder kennismaken met techniek, zodat ze er hun profielkeuze nog op kunnen aanpassen’, verklaart De Graaf. ‘Bij een bedrijf kunnen we niet aankomen met honderdvijftig leerlingen, maar bij The Chocolate Factory zijn we welkom.’ Dan moet hij even meekijken naar een robotarm die is vastgelopen. ‘Even hierop dubbelklikken’, zegt hij, ‘dan is het opgelost’.

Na anderhalf uur zit de praktijkles erop. Morris, Teun en Guusje vullen aan tafel een werkblad in over wat ze vandaag hebben geleerd. ‘Ik heb zeker weer iets opgestoken’, vertelt de praatgrage Morris. ‘Maar ik denk toch dat cabaretier meer iets voor mij is.’