Zonneparken

Het idee ontstond tijdens de energiecrisis van 2022. Dankzij de 2.100 zonnepanelen die Fruithandel Van Os toen al had liggen op de schuren in Papendrecht, kwamen ze dat dure jaar prima door. ‘Wij bewaren onze appels en peren in zuurstofarme koelcellen, die verbruiken veel stroom. Dankzij de vergoeding die we ontvingen voor het terugleveren van onze zonne-energie, bleef de energierekening betaalbaar’, verklaart eigenaar Johan van Os.

Samen met zijn broer en twee zoons, met wie hij de locaties in Papendrecht en Benschop runt, besloot hij daarop voort te borduren: misschien was er iets mogelijk boven de fruitbomen? De fruittelers bouwden een proefopstelling met zes zonnepanelen die ze nog hadden. Dat bleek een slimme zet. ‘Een zonnedak boven fruitbomen bestond nog niet, dus hiervoor moesten nieuwe regels komen. Met deze proefopstelling konden de gemeente en de provincie precies zien hoe dit eruit zag in het landschap’, vertelt Van Os.

De overheden zagen ook het maatschappelijk voordeel van de innovatie: ‘In reguliere zonneparken staan de zonnepanelen op de grond, daar groeit niets onder; er komt alleen onkruid tussendoor dat gemaaid moet worden. Wij voegen een extra functie toe aan een reeds bestaande boomgaard, veel efficiënter.’

Toen duidelijk was aan welke vergunningtechnische voorwaarden het zonnedak moest voldoen, kon de proefopstelling worden uitgebreid. Zo’n twintig Nederlandse bedrijven werkten er enthousiast aan mee, maar voor de zonnepanelen moest Van Os toch uitwijken naar China. ‘Fruitbomen hebben zonlicht nodig. Deze semi-transparante zonnepanelen hadden ze in 2023 nog niet in Europa’, verklaart hij. De panelen werden op verschillende manieren neergelegd: in rijen en blokken van verschillende afmetingen, waar de zon tussendoor kon schijnen. ‘Ook zetten we er zes verschillende perenrassen onder, zodat we konden testen welke het meeste oplevert.’

Na twee seizoenen pionieren is Van Os enthousiast. ‘De opbrengst is hoger dan we hadden verwacht, vooral de sterkere peersoorten doen het goed’, vertelt hij. ‘We zien bij alle rassen dat de takken ondanks de open opstelling naar het licht blijven groeien. Dat stimuleren we door de takken anders te snoeien.’ Het zonnedak beschermt het fruit bovendien tegen hagelschade, verbranding door de zon én infecties: ‘Omdat de bomen minder nat regenen, ontstaat er minder schimmel en hebben we de helft minder bestrijdingsmiddelen nodig.’

De resultaten in Papendrecht blijven niet onopgemerkt. ‘We ontvangen telers uit heel Europa. Dat doen we graag, want we zullen elkaar door de klimaatverandering nog hard nodig hebben.’ Volgens Van Os liggen de kansen voor het oprapen, maar daarvoor is wel meer zekerheid vanuit de overheid nodig: ‘Ondernemers hebben behoefte aan een voorspelbaar klimaatbeleid en een oplossing voor de netcongestie. Je kunt alleen een goede business case maken als je weet hoe snel je de investering terugverdient. Als dat duidelijk is, kunnen andere telers de vruchten plukken van ons pionierswerk.’