‘Mijn vader zei altijd: je moet vooral niet doen wat een ander doet’

Hielke Scherjon (61) is een telg uit de beroemde Friese klompenmakersfamilie, maar zijn hart lag bij het maken van machines. Op zijn zeventiende ging hij aan de slag bij Tetra Pak, dat productielijnen ontwikkelt voor de zuivelindustrie. ‘Op die leeftijd reisde ik voor hen al de hele wereld rond. Daar heb ik nu nog voordeel van. Je doet veel mensenkennis op en ik heb goed Engels en Duits en een beetje Frans leren spreken.’

Die mooie vaste baan zegde hij op om in 1995 voor zichzelf te beginnen. Lachend: ‘Ik kom niet voor niets uit een ondernemersfamilie. In het begin was het echt pionieren en klanten zoeken. Ook toen heb ik heel wat reizen gemaakt om contacten te leggen.’

Zoon Johannes (31) studeerde werktuigbouwkunde en techniek en kwam in 2012 bij zijn vader in het bedrijf. ‘Ik ben opgegroeid met een heit die thuis machines bouwde. Dat vond ik interessant. Van niets iets maken vind ik prachtig’, vertelt hij in het bescheiden kantoortje van de onderneming in Surhuisterveen. Er staan slechts twee bureaus met grote beeldschermen en een tafel. ‘Het is maar een klein kantoor, maar er gebeurt heel veel. Hier ontwerp ik de machines, meestal met 3D-software. Machtig mooi vind ik dat.’

Vader en zoon runnen de zaak met z’n tweeën. De onderdelen voor machines komen in de bedrijfshal binnen en worden daar opgebouwd. De machines worden daar ook getest. Voor die klus worden vaklieden ingehuurd. Vakmensen worden steeds schaarser, constateert Hielke. ‘Dertig jaar geleden waren er genoeg bankwerkers en machinebouwers. Nu moeten we onderdelen over de grens laten maken, die hier in onze hal worden afgebouwd en geassembleerd.’

Met Scherjons c kunnen bedrijven volautomatisch halfharde kaas maken. Het gaat om kaaslijnen voor coöperaties of grote boeren die tussen de 2.000 en 100.000 liter melk per dag willen verwerken. ‘Eén druk op de knop is bij wijze van spreken voldoende. Pasteuriseren, reinigen, alles gaat volautomatisch’, vertelt Hielke. 'Normaal gesproken gebeurt dit met de hand en dat kan zwaar zijn. Onze apparatuur maakt kaasmaken een stuk lichter’, verduidelijkt Johannes. Scherjon is ook specialist in bijzondere projecten.

Johannes: ‘In Mali hebben we vorig jaar voor nomadenstammen een mobiele installatie voor het pasteuriseren en koelen van melk ontworpen. Die kunnen ze meenemen als ze rondtrekken.’ In Nigeria werd vorig jaar een complete yoghurtfabriek gebouwd. In vijf gekoppelde zeecontainers ging de hoogwaardige zuivelfabriek naar het Afrikaanse land. Een ander speciaal project is een machine die volautomatisch ricotta kan maken. ‘Die ontwikkelen we momenteel voor een biologische kaasmakerij op Terschelling.’ Hielke, met een brede glimlach: ‘Mijn vader zei altijd: je moet vooral niet doen wat een ander doet. En dat lukt ons aardig!’

‘Johannes is het technische brein, ik ben van de grote lijnen’, stelt Hielke. Johannes is van de details. ‘Met verschillende soorten software ontwerp ik machines die soms wel uit duizend onderdelen bestaan.’ Klanten weten hen te vinden. Veel contacten gaan nu via internet. ‘Potentiële klanten vullen een formulier in met hun wensen. Dat mailen ze ons, zodat wij zien wat voor apparatuur ze willen.’

Johannes: ‘Veel gaat nu sowieso digitaal. Zeker sinds corona. Vergaderen kan ook goed via Teams. Klanten in Algerije en Azerbeidzjan hebben we bijvoorbeeld niet bezocht.’ Hielke: ‘Maar als het kan, ga ik toch liever naar ze toe. Dan weet je direct wat voor vlees je in de kuip hebt. Via Teams vergaderen, daar hou ik niet zo van.’

Tachtig procent van de productie is bestemd voor de export. Vooral Amerika is een groeimarkt. Ook in Nederland stijgt het aantal kaasmakerijen, na een daling, weer. De Scherjons zien dat de behoefte om melk te verwerken op het boerenerf toeneemt. Johannes: ‘Boeren of coöperaties kunnen hun melk beter verwaarden als ze er kaas van maken. Daarom zetten steeds meer ondernemers die stap.’ Hielke: ‘Daarnaast zijn er kaasmakerijen die in capaciteit groeien en bij ons nieuwe apparatuur bestellen.’

Apparatuur die de laatste jaren steeds meer high tech werd. ‘De grootste verandering is de besturing van machines’, stelt Hielke. Hij knikt naar een zwart-witfoto aan de muur met diverse zuivelmachines. ‘Vroeger zat er alleen een knop op en een displaytje’, licht hij toe. Johannes: ‘Nu werken we met touchscreens en Human Machine Interface, waardoor je machines gemakkelijker kunt bedienen.’ Hielke: ‘Ja, de ontwikkeling is hard gegaan. Ik weet hoe die machine werkt, maar de hele techniek die erachter zit, ken ik niet meer.’ Johannes droog: ‘Dat weet ik als techneut dan wel.’ <