5 min

Grondstoffen voor biobased bouwen

Verhaal uit de regio

Nieuwe gewassen telen die later in de bouw gebruikt kunnen worden én met de meest innovatieve machines werken. Agrarisch ondernemer Joost Derks (30) staat er wel voor open. Samen met zijn vader en broer runt hij inspiratieboerderij Derks Gewasbescherming in Volkel.

Joost is al de derde generatie Derks op de boerderij. Begin dit jaar trad hij in de voetsporen van zijn vader, die in 1993 het boerenbedrijf overnam van de opa van Joost. Al sinds zijn kinderjaren wilde Joost niets liever dan boer worden. ‘Net als mijn broer’, vertelt de jonge agrariër.

‘Er is voor ons niets mooier dan buiten in de natuur werken en eigen ondernemer zijn.’ Maar ze mochten niet zomaar aan de slag op het boerenbedrijf. ‘We moesten van onze ouders allebei eerst vijf jaar ergens anders werkervaring opdoen. Dus na mijn studie (Agrarisch Ondernemerschap, red.) aan de HAS ben ik gaan werken bij een zachtfruitteler hier verderop.’ Dat beviel hem goed. Toch ligt zijn hart bij het bedrijf waar hij opgroeide. ‘Sinds begin dit jaar werk ik samen met mijn vader én broer. Ook de vrouw van mijn broer werkt bij ons op kantoor en mijn zwager is hier monteur. Het is een écht familiebedrijf.’

Natuurlijke grondstoffen

Op het familiebedrijf worden voornamelijk aardappelen verbouwd. ‘We hebben veel vruchtbare grond voor akkerbouw, maar ook grond die daar minder geschikt voor is. We vonden het wel een mooi idee om die grond toch (duurzaam) te benutten. Biobased grondstoffen verbouwen leek ons een mooie uitkomst.’ Joost kwam op dat idee omdat de Nederlandse economie in 2050 volledig circulair moet zijn. Een belangrijke stap daarin is dat het gebruik van primaire grondstoffen in 2030 gehalveerd moet zijn.

‘De Nederlandse bouwsector is grootgebruiker van primaire grondstoffen en kan alleen aan deze halvering bijdragen door biobased te gaan bouwen. Biobased bouwgrondstoffen zijn gemaakt van natuurlijke grondstoffen. Sinds dit jaar telen we de vezelgewassen hennep en sorghum.’

Positieve eigenschappen

De teelt van biobased grondstoffen zal in de komende jaren kansen bieden voor de akkerbouw in Nederland. Maar alleen als er voldoende (stabiele) vraag ontstaat. Producenten van bouwmaterialen kiezen nu nog vaak voor de minder duurzame, traditionele grondstoffen. Deze zijn goedkoper, de eigenschappen en kwaliteit zijn bekend en er zijn al goedwerkende productieketens. Kopers van huizen en gebouwen weten vaak niet wat de positieve eigenschappen van duurzame alternatieven zijn, of krijgen de duurzamere opties simpelweg niet aangeboden.

Maar de bewoners van huizen die straks gerenoveerd zijn met de hennep en sorghum die Joost kweekt, zullen toch echt profiteren van allerlei voordelen. ‘Biobased grondstoffen nemen CO2 op uit de atmosfeer en slaan dit op. Dat maakt biobased bouwen heel geschikt voor gebieden met stikstofproblematiek. Verder zorgen ze voor een gezond en comfortabel binnenklimaat omdat ze de luchtvochtigheid en temperatuur reguleren, en geen vluchtige organische stoffen bevatten. Tenslotte vergroten de materialen de circulaire mogelijkheden van gebouwen omdat ze vaak makkelijk aan te passen, te demonteren en te verplaatsen zijn. Heel veel voordelen, dus.’

Pionieren

Via Rabobank kwam Joost in aanraking met het programma Building Balance. ‘Dit programma ondersteunt ons in het proces “van land tot pand” en bracht ons samen met nog vijftien andere telers die dezelfde doelen hebben.’ Samen met hen heeft Derks Gewasbescherming 150 hectare aan vezelgewassen. ‘Het mooie is dat we via dit programma al verzekerd zijn van verschillende afnemers. De hennep en sorghum die wij telen worden straks gekocht door woningcorporaties die hun huizen duurzaam renoveren.’

Hoe vergaat het telen van nieuwe gewassen eigenlijk? ‘Dat proces is natuurlijk nieuw, dus we moeten nog ervaring opdoen. Maar ik ga ervan uit dat we deze nieuwe teelt snel onder de knie hebben.’ Over de verwerking van de gewassen is nog het een en ander onduidelijk. Daar zit volgens Joost de uitdaging in.

‘Het is niet zo dat de woningbouwcorporaties in één keer onze 150 hectare vezelgewassen kunnen verwerken. Die moeten dus eerst opgeslagen worden.’ Waar dat precies kan, dat is nog niet bekend. ‘Er is nog veel onduidelijk. Denk aan het vervoer en de kosten daarvan én waar het precies voor gebruikt wordt. Gelukkig helpt Rabobank ons bij dat proces, het blijft toch pionieren.’

Inspiratieboerderij

Constant vernieuwen en bij de tijd blijven: het is Joost op zijn lijf geschreven. Niet gek dus dat Derks inmiddels ook een inspiratieboerderij is. ‘Je ziet dat machines die getest en goedgekeurd zijn, niet zo snel opgepikt en gebruikt worden in de praktijk.’ Bij Derks doen ze dat wél. Ze laten aan andere ondernemers zien hoe dat precies werkt.

‘Ik vind het leuk om onze ervaringen met andere ondernemers te delen. Hopelijk zet het iemand tot nadenken aan en laten we diegene beseffen dat boeren op heel veel verschillende manieren én steeds innovatiever kan. Zo hebben we sinds kort bijvoorbeeld een robot op elektriciteit. Die is zelfvoorzienend, dus wekt zijn eigen stroom op met zonnecollectoren. De robot werkt 24 uur per dag: de machine zaait, schoffelt en weet door gps-coördinaten precies waar alle zaadjes liggen. Het scheelt enorm veel werk.’

Meer elektrisch materieel

Zijn er nog wensen voor de toekomst? ‘We zijn op dit moment aan het nadenken over nog meer elektrisch materieel. Al hangt daar wel een kostenplaatje aan. Daarom zijn we nu aan het polsen wat onze afnemers over hebben voor gewassen die CO2-armer geteeld zijn. Daarna kunnen we gaan rekenen en denken over de volgende stappen.’ <

  • Auteur: Djaydee Kraus
  • Fotograaf: Michel de Heer

Meer lezen over dit onderwerp?