‘Ze peperde ons steeds weer in dat wij gelijk zijn’

‘EIGENLIJK KUN JE ons niet met elkaar vergelijken’, zegt Noor Akkouh (19). ‘We groeiden op in totaal verschillende tijden en MAS is nu een ander bedrijf dan 25 jaar geleden.’ Noor is de kleindochter van Rahma el Mouden (64), oprichter van Multicultureel Amsterdams Schoonmaakbedrijf (MAS), tegenwoordig MAS Facilitair, een bedrijf in schoonmaak, onderhoud, veiligheid en gebouwenbeheer.

Noors moeder, Oumaima el Mouden (45), nam zo’n zes jaar geleden het stokje over van Rahma en is algemeen directeur. ‘MAS vraagt nu om een ander soort leiderschap dan toen Rahma het bedrijf in 1997 begon’, zegt Oumaima. ‘Ik ben bedachtzamer en kijk naar de grote lijnen. Dat past bij mijn karakter en ook bij waar het bedrijf nu staat. Mijn moeder was en is een geboren ondernemer: snel schakelen en altijd bezig. Ook nu nog. Ze runt de z3academie, waar zij samen met de gemeente en scholen kansen biedt aan leerlingen die dreigen uit te vallen.’

Rahma groeide op in Marokko, in een traditioneel gezin, met vijf zussen en een broer. ‘Hij was de prins in huis en mocht alles. Ik vond dat oneerlijk, was zeer rebels en vocht altijd met hem’, vertelt ze. ‘Ik wilde niet in een land wonen waar de kansenongelijkheid tussen mannen en vrouwen zo groot is.’ Dankzij haar huwelijk met Bachir el Mouden kwam ze als zestienjarig meisje naar Nederland. Bachir deed schoonmaakwerk en al snel ging Rahma mee. Ze werkte zich een slag in de rondte, klom op en begon na achttien jaar haar eigen schoonmaakbedrijf: MAS. ‘Ik begon met zeven mensen en 150.000 gulden.

Nu bestaat de MAS-groep uit vier bedrijven waar zo’n zeshonderd mensen werken en met klanten als het Rijksmuseum en EndemolShine’, vertelt Rahma trots. Ze ontving verschillende prijzen en ridderordes, zowel in Marokko als Nederland. ‘Door de ongelijkheid in mijn jeugd ontwikkelde ik een enorme kracht en die heeft mij veel gebracht.’

Haar moeder moest hard knokken om zover te komen, realiseert Oumaima zich. ‘En ze knokte ook voor mij. Ik hoefde niet zo rebels te zijn, mijn moeder heeft voor mij het pad gebaand. Ze peperde mijn broer en mij steeds weer in dat wij gelijk zijn.’

Hun gezin week af van wat Oumaima bij andere Marokkaanse gezinnen zag. ‘De meeste moeders waren traditioneel. Mijn moeder werkte niet alleen, ze blondeerde haar haar, liep in een korte rok en reed auto. Dat vond ik stoer. Mijn vader steunde haar en stond ook achter het fornuis.’ ‘Heel belangrijk’, zegt Rahma. ‘Ze zeggen: achter elke succesvolle man staat een sterke vrouw. Bij ons is het andersom. Ik gun elke vrouw een man als Bachir.’

Voor Oumaima was het vanzelfsprekend dat ze ook bij MAS aan de slag ging. ‘Ik had er al jong een bijbaantje, later groeide ik door in verschillende functies.’ Ook Noor begon als scholier bij MAS met een schoonmaaktaak en werkt nu, naast haar studie bedrijfskunde, twee dagen per week bij personeelszaken. ‘Noor is ook een rebel’, denkt Rahma. ‘Welnee’, zegt Oumaima. ‘Ze is actief, sociaal en aanwezig, maar geen rebel zoals jij.’ Toch herkent Rahma veel in haar oudste kleindochter. ‘Ze weet heel goed wat ze wil en vraagt door tot ze een bevredigend antwoord heeft.’

Rahma is blij dat de generaties na haar het gemakkelijker hebben gekregen, maar niet alles is verbeterd, vindt ze. ‘Als wij vroeger iets kregen, waren we heel dankbaar en gingen er zuinig mee om. Mijn kinderen en kleinkinderen leven royaler en vinden dat vanzelfsprekend.’

Oumaima laat haar moeder rustig uitpraten en zegt dan: ‘Wij zijn ook dankbaar. We weten dat het niet uit de lucht komt vallen, dat je er hard voor moet werken. Maar, we leven nú. Je hoeft het niet allemaal op te potten.’ Rahma is een rolmodel voor haar dochter, maar Oumaima vaart haar eigen koers. ‘Ik ben geen tweede Rahma. De basis van MAS is dat we goed omgaan met onze klanten en werknemers en voor langdurige relaties gaan in plaats van de snelle winst. Dat zal blijven. Maar ik wil niet 24/7 in dienst staan van het bedrijf, ik heb ook vier kinderen en zoek steeds naar een goede balans.’

‘Ik zal daarin nog verder gaan’, denkt Noor. ‘Mijn moeder is bijvoorbeeld vrijwel altijd bereikbaar. Ik zorg ervoor dat ik straks twee telefoons heb en als ik met vakantie ga, blijft mijn werktelefoon thuis. Als je vrij hebt, ben je vrij; dat is de mindset van de mensen van mijn leeftijd.’ ‘Hoe groter MAS wordt, hoe beter dat kan’, stelt haar grootmoeder haar gerust. ‘Toen ik begon, kon niemand mij vervangen, dat is nu al heel anders.’ Als Noor straks de leiding van Oumaima overneemt en het bedrijf dus in vrouwelijke handen blijft, is dat voor Rahma de ultieme bevestiging dat haar strijd is geslaagd. ‘Het lijkt me fantastisch om dat mee te maken en daar in alle rust van te mogen genieten. Inshallah.’