‘De wind weer door je haar voelen’

Een man en een oudere vrouw trappen rustig naast elkaar op een duofiets, terwijl ze intussen gezellig met elkaar kletsen. Het tempo ligt best hoog. Een kind bij de kinderboerderij zwaait vrolijk naar de fietsers, die een hand van het stuur halen en terugzwaaien.

‘Ik zou dit wel elke dag willen’, zegt Ria van Hummel (86) die op de passagiersstoel van de duofiets zit. ‘Het weer maakt me niks uit. Vandaag schijnt de zon, maar als het waait of regent vind ik het ook goed. Het is zo fijn om uit huis te zijn. Ik heb altijd veel gefietst en ik hou van buiten zijn, maar ik ben niet meer mobiel en nu zit ik vooral binnen. Het is pas de tweede keer dat ik mee ga op de duofiets, maar ik vind het geweldig.’

Ria fietst samen met Bart Reuvers (68) op een fietspad richting de dijk tussen Duiven en Westervoort. Reuvers is kort geleden begonnen als vrijwilliger bij de organisatie Duo-Fietsmaatjes en gaat nu wekelijks één à twee keer met senioren op pad.

‘Een paar jaar geleden ben ik met mijn moeder gaan fietsen en ik vond het hartstikke leuk en bijzonder om dat met haar te ondernemen. Toen heb ik besloten dat ik het vaker zou gaan doen, ook met andere mensen. Ik heb wel gewacht tot na mijn pensioen, zodat ik er ook tijd voor zou hebben.’

Gerard Rutgers (61) is initiatiefnemer van Duo-Fietsmaatjes Duiven-Westervoort. ‘Ik ben begonnen als vrijwilliger bij een zorgcentrum. Daar fietste ik met bewoners, maar de fiets was alleen voor mensen die in het zorgcentrum woonden. Ik werd regelmatig staande gehouden door mensen die ook graag wilden fietsen. Het leek me leuk om dat voor ze te regelen.’

Rutgers vond, via een oproep in de lokale krant, twee medevrijwilligers. ‘Samen hebben we een stichting opgericht’, vertelt Rutgers. ‘In maart 2020 was de eerste duofiets beschikbaar voor deelnemers die zelfstandig wonen.’

Frits Vogelaar (71) is nu al drie jaar vrijwilliger. ‘De eerste keer verdwaalde ik, maar dat gebeurt me niet meer’, lacht hij. ‘Ik fiets om beurten met drie verschillende mensen en ga één of twee keer per week op pad. Eens in de twee weken haal ik Chris op om lekker te fietsen.’

Chris Spekkers (81) is slechtziend en loopt slecht. ‘Ongeveer twee jaar geleden reed ik met mijn auto bijna tegen een boom. Mijn vrouw schrok zich rot. Ik ben toen helemaal gecontroleerd en bleek allemaal vlekjes op mijn ogen te hebben. Niks aan te doen. Sindsdien kan ik niet meer autorijden, maar ook niet fietsen. Daar baal ik best wel van.’

Spekkers gaat al een jaar of twee nauwelijks op pad. ‘Ik maak elke dag een wandeling achter de rollator en ik doe boodschappen, samen met mijn vrouw. Maar verder ben ik veel thuis.’ Een buurman van Spekkers wist van het bestaan van Fietsmaatjes. ‘Hij vroeg aan mijn vrouw of het iets voor mij was om eens te proberen. Dat leek me wel wat. Ik ben met Frits gaan fietsen en het beviel gelijk hartstikke goed. Het is lekker ontspannen, je ziet van alles en tijdens het fietsen zit ik lekker met Frits te babbelen. Het is net alsof we broers zijn.’

Vogelaar haalt Spekkers thuis in Duiven op. Op de fiets stappen gaat heel makkelijk. De passagiersstoel kan draaien, dus het is een kwestie van zitten en terugdraaien. ‘We overleggen even welke kant we op gaan en dan gaan we lekker anderhalf uur op pad. Er zijn hier in de omgeving veel mooie plekken’, zegt Vogelaar. Hij heeft wel een lievelingsroute. ‘Over de dijk naar Zevenaar. Een rondje van ongeveer 25 kilometer met mooi uitzicht.’

Frits Vogelaar heeft tijdens het fietsen al veel mooie verhalen gehoord over Spekkers’ jeugd in Amsterdam. ‘Het leukste aan het fietsen is dat je naast elkaar zit en tijdens het fietsen makkelijk kletst. Dan hoor je de mooiste verhalen. Ik fiets ook met iemand die dementerend is. Die vertelt drie keer hetzelfde, maar dat is ook niet erg.’

Fietsen kan altijd. ‘Ook als het een beetje motregent, gaan we gewoon op pad’, zegt Vogelaar. ‘Alleen als het hard regent, is het niet zo lekker. En onder de tien graden is het ook niet fijn, dan word je snel te koud op de fiets.’ Onderweg reageert het andere verkeer enthousiast op de duofiets. ‘Mensen groeten ons of steken hun duim omhoog’, zegt Vogelaar. ‘Auto’s stoppen vaak om ons voorrang te geven. Eigenlijk reageert iedereen vriendelijk.’

Vier jaar geleden was er nog maar één fiets die deelnemers aan Fietsmaatjes kosteloos konden reserveren. Maar Duiven-Westervoort heeft inmiddels de beschikking over drie elektrische duo-fietsen. ‘Een rode, een witte en een blauwe fiets, dat is lekker makkelijk om te reserveren.

Zo’n fiets kost zo’n twaalfduizend euro, dus dat is een flink bedrag’, vertelt initiatiefnemer Gerard Rutgers. ‘De derde fiets is gefinancierd vanuit de coöperatieve duurzaamheidsbijdrage van Rabobank. Die fiets heeft Vogelaar samen met drie anderen laten aanpassen aan hun wensen. ‘Hij is stabieler dan de andere twee fietsen. De stoel zit wat lager en wiebelt daardoor minder en de positie van de accu is goed. Je kan aan de achterkant heel makkelijk de stekker erin stoppen. We hebben er goed over nagedacht en het is een heerlijke fiets.’

Twee fietsen staan in een stalling bij de kinderboerderij in het Horsterpark. ‘Die locatie is goed bereikbaar voor de vrijwilligers’, legt Rutgers uit. ‘Het ligt ook mooi tussen Duiven en Westervoort in. Nadeel is dat de kinderboerderij om 17.00 uur sluit en dan kun je er niet meer in. Omdat mensen ook ’s avonds willen fietsen, zeker in de zomer, staat de derde fiets op het Eilandplein in Duiven. De sleutel ligt bij de nabijgelegen supermarkt en kan tot 21.00 uur worden teruggebracht.’

De drie fietsen zijn bijna altijd bezet. ‘Na een tochtje moet de accu worden opgeladen en er is af en toe onderhoud nodig’, vertelt Rutgers. ‘Iemand kan per ongeluk onderweg een paaltje hebben geraakt of een lekke band krijgen. We werken samen met een goede fietsenmaker, die ook drie keer per jaar het onderhoud doet. Als een vrijwilliger iets meldt, kan het snel worden gerepareerd.’

Reuvers vindt het mooi om met het duofietsen iets voor een ander te kunnen doen. ‘Het is heel dankbaar. Oudere mensen zitten soms te veel binnen en zo komen ze het huis uit. Ik heb tijd genoeg nu ik met pensioen ben, tegelijkertijd voel ik me nog midden in het leven staan. Op deze manier kan ik me een beetje nuttig maken. Voordeel is dat je er ook lekker fit mee blijft en het is gewoon gezellig om te praten op de fiets.’

Ook Rutgers, die niet alleen voorzitter van de Stichting is, maar ook vrijwilliger, vindt het fijn om iets voor een ander te kunnen betekenen. ‘Je helpt mensen die niet meer zelfstandig fietsen, toch weer op te stappen. Als mensen minder mobiel worden, wordt hun leefgebied steeds kleiner. Nu kunnen ze toch weer naar buiten, de wind voelen en plekken zien waar ze vroeger ook altijd kwamen. Ze fleuren weer helemaal op. Toen ik laatst met een oudere dame fietste, begon het te regenen. Ze had al heel lang geen regendruppel op haar gezicht gevoeld. Mensen dat weer laten ervaren, daar doe ik het voor.’

Er zijn nu ongeveer 75 vrijwilligers en deelnemers. ‘Daar zitten ook families bij die alleen met elkaar fietsen’, legt Rutgers uit. ‘Bijvoorbeeld een vader met zoon of een echtpaar. Die fietsen wat minder vaak dan de andere duo’s.’

De deelnemers en vrijwilligers maken vaak gelijk weer een afspraak, zodat ze elke week of eens in de twee weken samen fietsen. ‘Er zijn meer aanvragen dan vrijwilligers, dus die kunnen we altijd goed gebruiken. Het mes snijdt aan twee kanten. Het is fijn voor de deelnemer, maar ook voor de vrijwilliger. Je bent in beweging en het is sociaal. Je doet het voor de ander, maar ook voor jezelf.’