Schilderen, bakken en knuffelen bij Daelzicht

Het is feest bij lunchroom Hertelik Hepke in Venlo. Voor zijn verjaardag krijgt Alberto Cau (45), getooid met een feestmuts, samen met zijn broer een lunch aangeboden. ‘Lang zal hij leven’, klinkt het uit volle borst. Alle gasten zingen mee. ‘Hiep hiep hoera!’

Alberto, verstandelijk beperkt, woont in een beschermde omgeving. Net als het merendeel van de medewerkers van Hertelik Hepke, die koken en de hapjes en drankjes serveren. Sandwich gerookte kip, salade caprese of een uitgebreide lunchplank: de kok in de keuken bereidt het allemaal. Hem iets vragen is lastig, omdat hij graag werkt met een koptelefoon op, luisterend naar Nederlandstalige muziek en rap.

‘We maken alles zelf’, benadrukt begeleidster Guusje Sleegers (33) van Daelzicht, terwijl een gast laat weten dat het broodje eiersalade erg lekker was. Dat hoort Guusje graag. ‘We horen vaak van gasten dat we de beste ijskoffie van Venlo maken!’

De versgebakken appeltaart komt trouwens van het pand ernaast, Atelier Moeëj Gemak. Hier, in de kunstwijk Q4, maken mensen met een lichamelijke en/of geestelijke beperking en jongvolwassenen met een zorgvraag kleurrijke decoraties en fraaie hand- en schoudertassen van gebruikte kleding. Loek Stiene (40), coördinerend begeleider: ‘We stemmen het werk af op iemands vaardigheden. De een kan omgaan met de naaimachine, de ander is goed in borduren en versiert de gemaakte handtas.’

Er stijgt een heerlijke geur van koekjes en taarten op uit de bakkerij aan de andere kant van de ruimte. Terwijl een paar deelnemers deeg bereiden, draaien twee bakovens op volle toeren. Vlaaien, appeltaarten en Venlose knapkoeken. Diego Kreutz (26) uit Sevenum haalt met een vloeiende beweging een gloeiende bakplaat met koekjes uit de oven en schuift de volgende volle plaat erin. ‘De appeltaart moet nog 22 minuten’, zegt hij. ‘Thuis bak ik ook veel. Mijn favoriet? De appeltaart – uiteraard!’

‘Ondernemers in de binnenstad, denk aan eetcafés, weten onze appeltaart ook te waarderen’, vertelt Loek Stiene, die even een praatje met een cliënt maakt, gevolgd door een aai over de bol. ‘Heerlijk, de waardering die je krijgt. Vroeger werden deze mensen weggestopt in tehuizen. Die tijd is gelukkig voorbij. Een aantal woont zelfstandig, onder begeleiding. En voor bijna iedereen is er wel een vorm van dagbesteding. Sommigen werken bij een bedrijf, bijvoorbeeld hier bij de buren, bij Poppodium Grenswerk.’

Bijna zouden we het winkeltje van Atelier Moeëj Gemak vergeten te vermelden, bij de ingang. In de etalage staan de handgemaakte tassen, tussen bonte schilderijen, versierde mokken en vogelhuisjes. Een deel van het aanbod komt uit Panningen, van Dagcentrum De Steenfabriek, vernoemd naar de voormalige N.V. Heldensche Steenfabriek. Ovenelementen zijn bewaard gebleven, evenals de schoorsteen.

Op de eerste verdieping bevindt zich Atelier Oet de Verf, waar het opvallend stil is. De ‘kunstenaars’ zijn geconcentreerd aan het werk. De een schildert, de ander borduurt en weer een ander haalt een weefwerkje tevoorschijn.

‘Er zijn dagelijks zo’n 25 mensen. Ze komen met busjes uit de regio hier naartoe. Sommigen wonen zelfstandig, hier om de hoek’, vertelt activiteitenbegeleidster Denny van Rens (50), die al bijna dertig jaar bij Daelzicht werkt. Ze wordt getrakteerd op een dikke knuffel door een van de cliënten, een scène die zich even later herhaalt. ‘Fijn toch, zo’n knuffel. Zo gaat het hier elke dag’, lacht Van Rens. ‘We werken ook in opdracht van bedrijven en particulieren. Afhankelijk van wat de klant wil, kijken we wie het werk het beste kan maken.’

Panningen heeft trouwens ook een winkeltje, met onder andere fraai beschilderd keramiekwerk van Melissa Hengstmengel (34). Zij kan ook goed bakken. ‘Twaalf jaar geleden, toen ik hier voor de eerste keer binnenstapte, kon ik niks’, vertelt ze. ‘Iedereen heeft een gave, zeg ik altijd. Tekenen en schilderen bijvoorbeeld, dat ontwikkel je door het te doen.’

Hengstmengel, fan van de grungeband Nirvana, woont zelfstandig in een appartementencomplex vlakbij. Ze heeft een vriend en is sportliefhebber. Een tijdje handbalde ze in het G-team van Bevo, maar moest daarmee stoppen vanwege een hardnekkige blessure. ‘Drie keer per week kom ik naar de dagbesteding. Verder kijk ik graag televisie en hou ik van chillen met mijn vriend.’

Via het winkeltje komen we in een ruimte waar cliënten licht assemblagewerk verrichten voor een industriële klant. Nog een activiteit: boa’s voor vastelaovend op maat knippen en inpakken. Begeleider Denny van Rens: ‘Van de opbrengst kunnen we andere activiteiten bekostigen.’ Een van de cliënten heeft groot nieuws. Nieuws dat ze volgens Van Rens dagelijks vertelt. ‘Vanavond komt Jack Poels, de zanger van Rowwen Hèze. Gaan we samen eten!’

Na de lunch bij Hertelik Hepke – met versgebakken appeltaart als toetje – volgt een bezoek aan Dagcentrum de Dagbeeker in Beek. Ook hier kunnen cliënten – dagelijks circa zestig – koken en bakken of doen ze eenvoudig werk voor bedrijven. Een enkeling werkt in de buurt, bij een supermarkt. Schilderen gebeurt in Ut Atteljee. De mooiste werken staan uitgestald in de hal en zijn te koop.

Ian Timmermans (29) wijst naar een donkere ruimte waar zo meteen een vorm van snoezelen plaatsvindt. BIM, ofwel Beleven In Muziek. Mieke Hunnekens (22) kriebelt een cliënt met twee ritselende pompons op de maten van muziek.

De Dagbeeker beschikt over een sporthal voor sport en spel. Medewerker Lies Notten (63) kiest vandaag voor een balspel. In groepjes van twee moeten de deelnemers een bal tussen twee latten zo snel mogelijk naar de overkant vervoeren. De kunst is de latten zo te houden dat de bal er niet tussendoor glipt. Lukt dat, dan moeten ze bij de eindstreep de bal in de basket proberen te mikken.

‘Het is heel dankbaar werk’, vertelt Notten. Voor begeleider Ian Timmermans (29) was dat de reden om een zorgopleiding te prefereren boven de politieschool. ‘Voor mij is het belangrijk dat ik waardering voel voor mijn werk. Krijg ik die waardering wel als politieagent? Dat deed me besluiten te kiezen voor een zorgopleiding. Mijn laatste stage was hier bij de Dagbeeker.’ En ook voor Timmermans is er een knuffel van een cliënt. ‘Weet je wat ik zo waardeer? Ze zeggen wat ze ergens van vinden. Eerlijk, en zonder schroom.’