Elke boom telt in de Hoeksche Waard

Ons Nederlandse landschap zag er een eeuw geleden heel anders uit. Bomen, hagen en heggen waren overal. ‘Na de oorlog bebouwden we alles wat kon, vanuit de gedachte: nooit meer honger. Dat was logisch toen. Maar we weten nu dat het anders moet voor een groene toekomst en een duurzame agrarische bedrijfsvoering’, zegt Johan. ‘Erfbeplanting en agroforestry bieden zoveel kansen voor de regio én voor akkerbouwers.’

Johan is een kind van De Hoeksche Waard. Als veertiende generatie groeide hij op het akkerbouwbedrijf van zijn ouders, dat in 2010 aansloot bij samenwerkingsverband Novifarm. Maar zijn hart ligt ook in Polen. ‘Ik ontdekte het toen ik er op mijn zestiende meebouwde aan een frietfabriek. Ook mijn afstudeerstage aan de HAS deed ik daar. Ik bleef er hangen en begon een handelsonderneming in landbouwmachines. Ik hou van het natuurlijke landschap daar: de bossen, hagen, meertjes, het glooiende, de landbouwpercelen als een lappendeken ertussen.’

Toch gaat Johan met zijn vrouw Elise wonen op het ouderlijk akkerbouwbedrijf in Nederland, waar ze vier kinderen krijgen. ‘We besloten om onze eigen omgeving natuurlijker en diverser te maken. Mooier ook. Geïnspireerd door het Poolse landschap én door het bosje naast onze boerderij dat mijn vader ooit plantte. Onze kinderen spelen er nu in. Dus toen we in 2012 een nieuwe schuur bouwden, vroeg ik mijn buurman en akkerbouwer Jan Kweekel om advies. Hij is beplantingsdeskundige en een echte bomenfanaat. De 700 bomen die we toen hebben geplant, zijn nu sterk en robuust.’

Johan en Elise legden met hulp van Rotterdam de Boer op! ook een voedselbos aan. ‘Het staat voor een andere manier van landbouw: divers, door elkaar, een beetje romantisch. Voedselbossen leveren een enorme biodiversiteit en overvloed aan producten zonder synthetische toevoegingen. Lokaal kan het door de korte keten naar consumenten en restaurants ook financieel interessant zijn.’

‘Tegelijkertijd weet ik: een systeem moet oogstbaar en praktisch blijven. Daarom zie ik steeds meer kansen voor onze regio in landbouwgrond in brede stroken, afgewisseld met bomen in rechte rijen. Deze vorm van agroforestry is uitermate geschikt voor De Hoeksche Waard met haar vruchtbare bodem, veel zoetwater en voldoende ruimte.’

Langzaam groeide het plan voor een gezamenlijk project. ‘Ik rij vaak een rondje over het eiland en zag dat er ook bij andere boeren ruimte is voor bomen. Ik belde Rotterdam de Boer op! en zei: ik denk dat er nog wel wat bomen bij kunnen hier.

Van het een kwam het ander en zo ontstond Elke boom telt in de Hoeksche Waard. Het idee is niet nieuw, er zijn veel bomenprojecten. Maar je moet het wel doen. Dat zoveel partijen snel aanhaakten, maakte het verschil. Boerderij Bouwlust, Provincie Zuid-Holland, gemeente Hoeksche Waard, Rabobank Zuid-Hollandse Eilanden, Greenchoice en Rotterdam de Boer op! doen mee.’

Om de interesse te peilen, organiseerden de samenwerkende partijen een bijeenkomst. ‘Er waren 65 aanwezigen, 32 daarvan schreven zich in. Dankzij de bijdragen van de samenwerkende partijen was er geld voor 8.000 bomen: streekeigen soorten, robuuste walnoten, berken, elzen en fruitbomen. We hielden het laagdrempelig: Jan en ik gingen langs bij onze collega’s en maakten aan de keukentafel een schets voor beplanting op hun erf. Binnen een half uur geregeld. Op 28 november gingen de eerste bomen de grond in.’

Johan hoopt dat er nog veel meer volgen. ‘Er is nog zoveel ruimte voor bomen, er kunnen nog veel meer boeren en buitenlui aansluiten. Samen kunnen we de haarvaten terugbrengen in het landschap en het systeem sterker maken. Nog mooier zou het zijn als boeren ook een vergoeding krijgen voor onderhoud. Zij nemen het risico en zorgen voor natuur en landschap: daar mogen we als samenleving iets voor over hebben. Want het is goed voor de diversiteit én voor mensen.’

‘Onder de rook van Rotterdam is de winst van meer bomen, die CO₂ vastleggen, enorm. Het wordt er ook zoveel mooier van. Wie er meer over wil weten, is van harte welkom. We kunnen samen veel bereiken. Ik hoop dat ik hier over twintig jaar met Jan een rondje rijd en kan zeggen: aan dit mooie landschap hebben wij een steentje bijgedragen. Dat lijkt me prachtig.’