Drie zussen die een grote onderneming runnen. Je hoort het niet veel, maar zo bijzonder vinden Maaike Nynke, Dieuwke en Welmoed Hellema uit Hallum dat niet. Ze werkten in vakanties altijd al mee in de wafelbakkerij van hun vader. Toen zo’n tien jaar geleden de toekomst ter sprake kwam, werd duidelijk dat zij de onderneming het liefst in de familie wilden houden.

Begin 2023 nam het drietal het stokje over van hun vader Doeke Hellema (69), die bijna veertig jaar leiding gaf aan het bedrijf. Hij ‘draaide’ zes dagen per week. Zijn dochters kiezen ervoor ieder een dag in de week thuis te zijn. ‘Dat doen we zolang onze kinderen nog niet naar de basisschool gaan. De werkuren halen we ’s avonds of op een ander moment weer in’, vertellen ze.

Eind 2018 kwam Maaike Nynke (35), afgestudeerd bedrijfseconoom, in de zaak. Welmoed (38), die een opleiding volgde aan het American Institute of Baking in Manhattan, was al eerder binnen. Later volgde Dieuwke (37), die ervaring opdeed als salesmanager in Rotterdam.

Zij voegen nu een nieuw hoofdstuk toe aan de geschiedenis van de enige wafelbakker van Nederland: onlangs werd een derde productiehal in gebruik genomen. De nieuwbouw was nodig om de capaciteit op te voeren én nieuwe kansen te grijpen, vertelt commercieel directeur Dieuwke.

‘We willen meer glutenvrije wafels en repen aanbieden. De markt voor glutenvrije producten is vrij stabiel, maar de laatste tien jaar is de vraag naar verantwoorde snacks sterk toegenomen. Vandaar dat we ook wafels en repen met een laag suikergehalte produceren, vegan wafels, suikervrije en koolhydraatarme wafels. Ook proteïnewafels en -repen zitten in de lift.’ De nieuwe fabriekshal heeft als voordeel dat er aparte productielijnen zijn voor glutenvrije wafels en repen. ‘Nu draaien die nog mee in de bestaande hal’, licht Dieuwke toe. ‘Maar dat betekent veel schoonmaken en dat kost tijd.’ De hal is een miljoeneninvestering voor Helwa, een samentrekking van Hellema en wafels.

Het bedrijf werd in 1953 opgericht door Wieger Hellema, de vader van Doeke. Diens opa Andele begon in 1861 met een banketbakkerij in Hallum, die overging op zijn zoon Jan. Wieger begon in het familiebedrijf, maar richtte later een eigen onderneming op in wafels. Zijn broer Jan zette de koekjesfabriek voort.

Helwa produceert wafels in allerlei soorten en maten: van de knapperige penny- en koffiewafels tot ‘specials’. Afnemers zijn in Nederland voornamelijk supermarktketens, maar er worden ook talloze producten gefabriceerd onder private label voor koek- en chocoladeproducenten. De wafels gaan de hele wereld over: maar liefst 75 procent van de productie wordt geëxporteerd.

‘Begin jaren tachtig was dat nog maar 10 tot 15 procent’, herinnert Doeke zich. ‘In die tijd volgde ik de bedrijfsleider op en hadden we dertig mensen in dienst. Onze klanten waren voornamelijk grossiers. We hadden toen zeker tien concurrenten in Nederland. Je ging bij wijze van spreken met de pet in de hand naar je afnemers. Het ging soms om een halve cent. Nu zijn we in Nederland de enige wafelbakkerij.’

Doeke vertelt hoe zijn vader vroeger een zekere invloed had op zijn afnemers. ‘In de jaren zestig brachten we rumstaafjes op de markt. Grossiers moesten zich aan een vastgestelde prijs houden. Toen een van hen dat niet deed, leidde dat tot een rechtszaak. Mijn vader kreeg gelijk, al was hij die klant wel kwijt.’

Dieuwke: ‘Mijn vader had klanten soms wel dertig jaar. De klantrelaties die we nu hebben, zijn anders’, formuleert ze bedachtzaam. Doeke: ‘Als de prijs omhoog moet bij supermarkten, hebben klanten daar meestal wel begrip voor. Dat gebeurt bijvoorbeeld als de prijzen van energie en grondstoffen stijgen.’ Dieuwke: ‘Dan is er geen andere keuze. Als klanten die prijs niet willen betalen, krijgen ze het product niet. Maar wat ik van mijn vader leer, is om soms wat meer tijd te nemen voor ik een beslissing neem.’

Behalve klantrelaties veranderde er ook het nodige in de fabriek zelf. Hygiënevoorschriften werden strenger. Welmoed: ‘Vroeger werd er gerookt op de productieafdeling. Nu mag je daar zelfs geen koekje meer eten. Handen moeten gewassen en gedesinfecteerd worden. Medewerkers dragen haar- en baardnetjes, bedrijfsschoenen en bedrijfskleding.’

Doeke: ‘Vroeger was je om vijf uur klaar. De laatste controleerde de deuren en deed het licht uit. Nu is er iemand met een checklist die vinkjes moet zetten. Ik overdrijf nu maar even om een idee te geven.’ Wat bleef: kansen zien en grijpen. Welmoed: ‘Dat hebben we geleerd van onze vader. Wij willen voor iedereen een product kunnen maken.’

Daarbij stellen afnemers tegenwoordig de nodige eisen aan duurzaamheid. Maaike Nynke: ‘Onze nieuwe hal heeft een warmtewisselaar en zonnepanelen. We hopen spoedig via een energiehub zelf stroom op te wekken, zodat de ovens elektrisch kunnen draaien.’