‘Als je je mentaal goed voelt, kun je ontspannen en je openstellen’

‘Ik zal niet zeggen dat we méér over mentale gezondheid moeten praten, want er wordt al best veel over gesproken. Maar de manier waarop we erover praten kan beter’, zegt Amine Bakkali (28) halverwege ons gesprek. ‘Bij mentale gezondheid wordt al snel gedacht aan depressie en angst’, legt hij uit. ‘Maar het gaat ook om kleine dingen. En om delen wat er in ons omgaat. Want dan groeit het besef dat het normaal is dat je soms een mindere dag hebt. Of wel eens onzeker of somber bent en piekert. Juist door dat besef kun je voorkomen dat je mentale problemen krijgt.’

Bakkali is projectleider bij MIND US, een stichting die zich inzet voor het verbeteren van de mentale gezondheid van jongeren tussen de 12 en 27 jaar. Dat is hard nodig: steeds meer jongeren ervaren psychische klachten, blijkt uit onderzoek van onder meer het RIVM en het Trimbos Instituut. MIND US probeert jongeren weerbaarder te maken door partijen met elkaar te verbinden die al met dit thema bezig zijn. ‘Er bestaan al heel veel goede initiatieven. Wij helpen ze zichtbaarder te worden en koppelen ze aan jongeren die behoefte hebben aan steun. Ons doel is om een leefwereld te scheppen waarin jongeren worden gehoord, hun talent kunnen ontwikkelen en laagdrempelige hulp kunnen krijgen.’

Bakkali’s gedrevenheid om zich in te zetten voor de mentale gezondheid van jongeren komt deels voort uit zijn eigen ervaringen. Hij groeide op in een harmonieus gezin in Bodegraven, samen met twee broers en een zusje. ‘Thuis was het fijn. Ik speelde met vriendjes in de buurt. Ik had feitelijk een fijne jeugd.’ Maar er was ook een andere kant. Op de basisschool voelde hij zich niet echt thuis. ‘Ik heb een Marokkaanse achtergrond en zat op een overwegend witte school. Ik voelde me anders. Zeker toen ik ouder werd, wist ik: ik hoor er niet echt bij.’

Hij trok zich terug en werd steeds afwachtender. Door leerkrachten voelde hij zich nauwelijks opgemerkt. ‘Ze waren vooral gefocust op kinderen die excelleerden, keken niet echt naar mij.’ Praten over zijn onzekerheden deed hij niet. ‘Ik dacht: thuis en met vrienden gaat het goed, dus er is niets aan de hand.’

Op de middelbare school veranderde er veel. Bakkali voelde zich daar wel gezien en realiseerde zich hoe belangrijk dat is. ‘Als je je mentaal goed voelt, kun je ontspannen en je openstellen. Dan kun je leren en floreren.’ In die periode viel hem nog iets op: ‘Leerlingen die als lastig werden gezien, werden vaak streng aangepakt, terwijl er achter dat gedrag meestal een verhaal zit. Als je daar aandacht voor hebt, voelt iemand zich gehoord en doorbreek je de negatieve cirkel.’

Bakkali volgde de hbo-opleiding Management in de Zorg. Hij wilde graag iets veranderen aan het feit dat mentale problemen vaak los worden gezien van iemands omstandigheden. Als voorbeeld noemt hij de schuldenproblematiek, die zowel bij volwassenen als jongeren groot is. ‘Ik deed onderzoek naar het verband tussen schulden en mentale gezondheid en dat bleek heel sterk’, vertelt hij. ‘Schulden geven enorme stress en leiden bijvoorbeeld tot slapeloosheid en somberheid. Als iemand dan met die klachten bij de huisarts komt, krijgt hij al snel een pil. Naar de achtergrond ervan wordt niet gevraagd. Terwijl ik ervan overtuigd ben dat veel klachten vanzelf verminderen als je eerst de financiële zorgen helpt oplossen.’

Tijdens zijn studie werkte Bakkali als vrijwilliger bij Mind Young Academy en gaf hij gastlessen op scholen over mentale gezondheid. Ook deed hij onderzoek naar de mentale gezondheid van jongeren tijdens de coronapandemie. Hij kwam in contact met koningin Máxima, die zich ook inzet voor jongeren met mentale problemen. ‘Haar wens was om een tienjarenplan te ontwikkelen om de mentale gezondheid van jongeren structureel te verbeteren. Daaruit is MIND US voortgekomen.’

De stichting richt zich rechtstreeks tot jongeren, onder meer via jongerenambassadeurs, scholen, gemeenten en influencers. Vooral die laatste groep vindt Bakkali interessant. ‘Influencers bereiken zoveel jongeren en hebben veel zeggingskracht. Ik vraag hun om met de hashtag #echtissterk af en toe te laten zien dat ook zij mindere dagen hebben. Dat helpt jongeren om te beseffen dat kwetsbaarheid normaal is.’

Ook lokaal boekte Bakkali veel resultaat. Na een bezoek aan middelbare school De Goudse Waarden ontwikkelde hij samen met schooldirecteur Maria van Welie het project ‘De Toekomstschrijvers’. ‘Vanuit het motto "je schrijft je eigen toekomst” gaan inspirerende jongeren uit Gouda en omstreken met scholieren in gesprek en helpen hen hun eigen pad te kiezen’, legt hij uit. Het succesvolle project leidde tot ‘Maak het mogelijk’, waarbij ook Rabobank betrokken is. ‘Jongeren bedenken hierin zelf initiatieven en voeren die uit, terwijl zij leren om beter om te gaan met geld, hun werk te plannen en trots te zijn op hun prestaties. Door creativiteit en dialoog groeit hun zelfvertrouwen en toekomstperspectief.’

Zijn droom destijds, om zich structureel in te zetten voor de mentale gezondheid van jongeren, is uitgekomen. Maar er is nog veel te doen, weet Bakkali ook. ‘Dit onderwerp krijgt nu veel meer aandacht, maar in sommige culturen is praten over wat je bezighoudt nog altijd heel lastig.’ Hij vertelt over de ontmoeting met een jongen op een middelbare school. ‘Toen hij zei: “Ik vind het belangrijker om normaal te zijn dan om me mentaal goed te voelen", realiseerde ik me opnieuw hoe groot de noodzaak is om praten over wat je bezighoudt te normaliseren. Als we dat hebben bereikt, is een stichting als MIND US niet meer nodig. Als het zover is, richt ik me het liefst op dat andere thema dat mij na aan het hart ligt: de schuldenproblematiek.’