‘Ons beroep is professioneler en uitdagender geworden’

Het is gezellig druk in verzorgingshuis Lelypark in Wieringerwerf. In de keuken wordt de lunch bereid, in de foyer gepuzzeld, in het winkeltje gekletst en in de kapsalon geföhnd en gekapt. Gelukkig vinden zorgmedewerkers Ingrid Reijers, Sarah ten Bokkel en Jelma Geertsma nog ergens een ruimte waar we rustig kunnen praten.

‘Wij bieden zorg aan ouderen met een lichamelijke of een cognitieve beperking. Daarnaast hebben we een koop- en huurvleugel waar mensen op zichzelf wonen en zorg krijgen als dat nodig is’, begint Reijers die, net als haar collega Geertsma, al veertig jaar in de zorg werkt.

‘Ons beroep is door de jaren heen geprofessionaliseerd’, vertelt Geertsma. ‘Vroeger mocht je als 65-jarige al naar een verzorgingstehuis, ook als je niets mankeerde. Tegenwoordig komen mensen pas hier als het thuis niet meer houdbaar is. De zorgbehoefte is dus complexer geworden en dat heeft ons werk inhoudelijker en uitdagender gemaakt. De huidige zorgopleidingen zijn daarop aangepast.’

Ten Bokkel, net afgestudeerd, knikt. ‘Jullie kregen geen communicatietechnieken of weerbaarheidstraining bijvoorbeeld. Wij wel. Ook zijn er veel meer regels en protocollen bijgekomen en leren wij handelingen verrichten – sondevoeding of katheters aanbrengen bijvoorbeeld – die jullie toen nog niet hoefden te kunnen. In activiteiten organiseren zijn jullie volgens mij ook nooit onderwezen.’

Klopt’, zegt Reijers. ‘Er is tegenwoordig veel meer aandacht voor het welzijn van de bewoners. En terecht, want persoonlijk welbevinden heeft een positieve invloed op iemands lichamelijke en mentale gesteldheid. Onze bewoners mogen dan misschien op leeftijd zijn, ze willen zichzelf graag nuttig voelen en het idee hebben dat ze nog meedoen aan de maatschappij.’

‘Het behoud van de eigen regie heeft prioriteit gekregen’, vult Geertsma haar collega aan. ‘Wij moeten ervoor zorgen dat bewoners zoveel mogelijk hun zelfstandigheid kunnen behouden, zodat ze ervaren dat ze, ook al wonen ze niet meer op zichzelf, nog wél over hun eigen leven kunnen beslissen. Daar staat de wet Zorg en Dwang voor. De bewoner besluit.’

Zowel Geertsma als Reijers herinnert zich dat ze vroeger met een koffiekar langs de bewoners gingen met in hun hand een lijst waarop stond hoe iemand zijn of haar koffie dronk. Die tijd is voorbij. ‘Tegenwoordig vragen we elke dag aan iedere bewoner, al weten we vaak het antwoord al, hoe ze hun koffie of thee willen. Zo hebben zij niet het gevoel dat wij iets voor hen invullen én worden ze geprikkeld om na te denken’, zegt Reijers.

‘Sowieso lopen we niet meer met een koffiekar’, lacht Geertsma. ‘Ons takenpakket is door de jaren heen veranderd. Bedden opmaken, kamers schoonmaken, eten opscheppen, dat soort dingen zijn facilitair geworden, waardoor wij meer ruimte hebben voor zorgtaken. Ook is ons werk dankzij tilliften en andere hulpmiddelen fysiek minder zwaar geworden. Ergonomisch werken zorgt ervoor dat het ziekteverzuim laag blijft. Net als psychische begeleiding. Omdat de zorg ingewikkelder is geworden, wordt er mentaal meer van ons gevraagd, dus moeten we ons hart kunnen luchten wanneer we ergens tegenaan lopen.’

In Lelypark wordt zoveel mogelijk zorg op maat geleverd. ‘Voordat iemand bij ons komt wonen, bezoeken we die persoon thuis. Een warmwelkom-gesprek noemen we dat’, vertelt Ten Bokkel. ‘En we houden zoveel mogelijk rekening met ieders wensen. Drinkt iemand graag een advocaatje op zondag? Dan brengen we dat advocaatje. Hield iemand van tuinieren? Dan mag die bewoner hier de tuin harken.’

Ook betrekken de zorgmedewerkers zoveel mogelijk de familie bij alles wat ze doen. ‘Het is voor de bewoners waardevol wanneer een dochter een keer komt koken bijvoorbeeld’, vervolgt Ten Bokkel. ‘Ook organiseren we hier van alles waar we familie voor uitnodigen. Zo is de markt die we tweemaal per jaar houden altijd een gezellige boel en mogen de bewoners maandelijks kleuters voorlezen. Natuurlijk wordt er dan ook met elkaar gezongen.’

‘Muziek speelt tegenwoordig een belangrijke rol’, vult Reijers haar aan. ‘Het maakt bewoners rustig tijdens handelingen en het helpt hen bij het ophalen van herinneringen.’

En dan is er nog een grote verandering: de digita­lisering. Alles wat vroeger op papier werd gezet en in mappen verdween, kan nu door de familie worden meegelezen. Geertsma: ‘Een andere positieve ontwikkeling is dat de digitalisering de belevingswereld van de bewoners groter heeft gemaakt.

Denk bijvoorbeeld aan het fietslabyrint. Terwijl bewoners op een hometrainer zitten, kijken ze naar een beeldscherm. Noem een land, natuurgebied of stad en we toveren het op het scherm. Fantastisch toch dat je op die manier iemand kan laten fietsen door de plaats waar hij of zij is opgegroeid?’