Natuurmuseum pakt uit met water

Water is een actueel maatschappelijk thema. Zorgen over een toekomstig tekort aan drinkwater, de kwaliteit van het oppervlaktewater en de gevolgen van klimaatverandering – zoals droogte en hoosbuien – zijn regelmatig in het nieuws. Dit komt allemaal naar voren in de waterexpositie van Natuurmuseum Fryslân in Leeuwarden tijdens de vakantieweken in oktober. Het grootste evenement van het jaar voor het museum, met duizenden bezoekers uit Fryslân, Groningen, Drenthe en Noord-Holland. Omdat er veel te doen en te beleven valt, staat dit uitje steevast bovenaan de lijst bij veel gezinnen in het Noorden.

In de met glas overkapte binnenplaats van het museum in de binnenstad valt overal iets over het thema te ontdekken en te beleven. ‘Water is voor ons heel vanzelfsprekend. We draaien de kraan open en drinkwater stroomt eruit. Maar er gaat een heel proces aan vooraf voordat het bij je thuis komt. Dat leggen we eenvoudig en in begrijpelijke taal uit’, vertelt Ingeborg Meutgeert, hoofd educatie bij het museum.

Het is een van de voorbeelden van een wateronderwerp dat aan bod komt. Stagiaire Marije Zandstra vult aan: ‘We gaan ook leuke proefjes doen met water. Zo kunnen kinderen een eigen waterfilter maken. En bij de watertafel zien ze welke gevolgen klimaatverandering heeft.’

Wat de student van Hogeschool Van Hall Larenstein ook belangrijk vindt, is jongeren bewust maken van de hoeveelheid water die nodig is bij bijvoorbeeld de productie van een spijkerbroek en het stukje vlees dat er op het bord komt. ‘We maken het visueel inzichtelijk hoeveel water het kost. We moeten zuinig omgaan met water. Maar je kunt daarvoor dus ook een tweedehands broek kopen of iets minder vlees eten’, aldus Zandstra. Kinderen krijgen te horen dat een minuut korter douchen 7 liter water scheelt. En dat een douchebeurt overslaan prima kan als je dan een washandje gebruikt om je op te frissen.

Een ander feitje dat gedeeld wordt is dat AI niet alleen veel elektriciteit verbruikt, maar ook veel water kost. Datacentra worden namelijk gekoeld met water. Meutgeert benadrukt dat ze in de expositie niet beschuldigend met een vinger gaan wijzen, maar op een positieve wijze kinderen en ook hun ouders alles meegeven over het belang van water. ‘We laten ze zoveel mogelijk dingen doen. Op die manier worden ze nieuwsgierig en gaan ze vragen stellen. Hopelijk ook thuis. Dat helpt bij de bewustwording.’

Nederlanders verbruiken zo’n 128 liter water per persoon per dag. Waterbesparing is nodig, zegt ook Rikkert Besselse, sustainable business developer bij Rabobank. ‘Er is schaarste op komst. Gedrag is zo belangrijk, daar valt de meeste winst te halen.’

Met coöperatief dividend steunt de bank het museum. ‘Rabobank is trotse partner van Natuurmuseum Fryslân. Wij volgen maatschappelijke ontwikkelingen en zien water als een knelpunt voor de toekomst. Daarom zijn we blij dat het museum ervoor heeft gekozen dat de herfstvakantie in het teken komt te staan van dit thema. Want de jeugd is goed in staat om mee te denken en met creatieve oplossingen te komen.’

Volgens Meutgeert profiteert het museum niet alleen van de financiële ondersteuning van de bank, maar ook van hun expertise en hun partners zoals Wetsus uit Leeuwarden. Besselse: ‘Wetsus, het expertisecentrum voor duurzame watertechnologie, kan proeven laten zien in de expositie. Bijvoorbeeld over toiletgebruik, waarvoor schoon drinkwater wordt gebruikt, en verzilting van het oppervlaktewater.’

Hij noemt Fryslân dé waterprovincie van Nederland. ‘Op de WaterCampus in Leeuwarden spelen we Champions League. Watertechnologie is sowieso belangrijk. Het biedt economische kansen voor Fryslân, ook als exportproduct. Het is een grote industrie, dus Friezen mogen hier wel trotser op zijn.’ Daarom vindt hij het ook goed dat jongeren tijdens de tentoonstelling in aanraking komen met watertechnologie.

Wat een belangrijk onderdeel van de expositie is, is klimaatverandering en hoe men de gevolgen ervan kan opvangen. Er komen tips voorbij wat je zelf kunt doen om wateroverlast en hitteoverlast te voorkomen. Door bijvoorbeeld een regenton te plaatsen en tegels in de tuin te vervangen door gras, bloemen, planten en bomen. Veel stenen in de tuin zorgen namelijk voor meer warmte in de zomer, terwijl een groene tuin veel regenwater kan opvangen. De bodem werkt daarbij als een spons. Met proefjes aan de klimaattafel kunnen de bezoekers dit zelf ervaren.

Meutgeert en Zandstra zijn een half jaar druk met de voorbereiding op het grote evenement. In de laatste fase springt de hele educatieafdeling bij, pakt de productie op en werkt alles verder uit. Het team bestaat uit in totaal zes personen van wie twee stagiaires. Dit team organiseert ook de workshops, die in een aparte ruimte zijn, en zet hiervoor de expertise van meerdere partners in. ‘In de workshops kunnen we meer de diepte ingaan en veel vertellen. Samen met de kinderen kunnen we in het atrium aan de slag met proefjes en andere doe-activiteiten. Hiervoor staan overal begeleiders’, aldus Meutgeert.

Leden van de Rabobank kunnen voordelig naar de tentoonstelling. Volwassenen krijgen vier euro korting, kinderen t/m 17 jaar mogen gratis naar binnen. Lees hier meer over op de pagina Ledenaanbiedingen. Het hoofd van het educatieteam verwacht veel bezoekers. In voorgaande jaren kwamen er verspreid over twee weken in de herfstvakantie zo’n 5.000 mensen op af. Over dat aantal gaan ze met dit aansprekende thema en de vele activiteiten heen, voorspelt ze. ‘Helemaal met de actie voor de Rabobankleden’, glimlacht Meutgeert.