Ik vroeg laatst aan mijn chatbot: wat is de overeenkomst tussen Michael Jackson, een winkelstraat en een hamer? Binnen enkele seconden schreef hij: ‘hits’. De link met Michael Jackson moge duidelijk zijn. In de winkelstraat liggen volgens de machine ook allemaal goedverkopende items (hits) uitgestald. En een hamer gebruik je om te slaan (to hit).

De computer is geëvolueerd van een bibliotheek (internet), een bibliothecaris (zoekmachine) tot iets waar ik vroeger voor naar de bibliotheek ging: een instrument waaraan ik mijn eigen denken schaaf. Er schuilt een onverwachte kwaliteit in generatieve artificiële intelligentie (Gen AI, de technologie achter mijn chatbot).

Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman onderscheidt twee vormen van denken. Systeem 1 omvat het snelle en automatische denken. We gebruiken het onbewust en hoeven er weinig moeite voor te doen. Het vertrouwt op onze instincten en emoties. Denk aan simpele rekensommen of het herkennen van een gezicht.

Systeem 2 is ons langzame denken dat bewust plaatsvindt en waarvoor we meer moeite moeten doen. Zoals logisch redeneren en het oplossen van een complex probleem. De machine heeft ons sneller laten denken. Denk aan de razende prikkels die via platforms dagelijks binnendringen. Ze triggeren emoties, wakkeren onze instincten en onbewust handelen aan.

Ondertussen wordt de computer zelf steeds beter in het langzame denken: patronen herkennen, logisch redeneren. Ze is een hele snelle langzame denker. En nu we het langzame denken steeds meer aan de computer overlaten, worden we zelf nog snellere denkers.

Dat zie je nu bij de eerste toepassingen van AI bots. Zoals hulpmiddelen voor callcenter-medewerkers waarbij een computer meekijkt en suggesties doet om nog beter en sneller te kunnen antwoorden. Maar ik zie juist een tegenovergestelde beweging.

Voor het eerst daagt de computer me uit. Ze maakt me geen betere snelle, maar een betere langzame denker. Ze zet me aan tot kritische overwegingen door met geheel andere verbanden te komen dan waar ik zelf mee zou komen. Dat is de grote winst van Gen AI: ze vertraagt het denken.