Samenleven in een oude textielfabriek

Op de plek waar tot drie jaar geleden een van de oudste textielbedrijven van Nederland stond, aan de zuidrand van Goirle, klinken begin april de typische geluiden die horen bij een ingrijpende verbouwing; het gezoem van boormachines, fluitende werklui, muziek uit krakende speakers en af en toe het geklingel van een koevoet die tegen een betonnen vloer stuitert. Er wordt hard gewerkt hier aan Havephof.

En dat moet ook, als de twintig bewoners van de zestien appartementen in het najaar hun intrek willen nemen in het ruim honderd jaar oude kantoorpand. Dan wordt het proces van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO), dat in 2016 begon, eindelijk voltooid. ‘Als ik van tevoren had geweten hoe ingrijpend dit was, weet ik niet of ik eraan was begonnen’, zegt Ida Spee (68), een van de aanstaande bewoonsters.

De Koninklijke Havep is een begrip in Goirle. De bakstenen schoorsteen herinnert nog aan de tijd dat hier bedrijfskleding werd geweven en textiel werd gemaakt. Ook het oude kantoor aan de Bergstraat in Goirle gaat niet tegen de grond, omdat het een beschermd dorpsgezicht is. Hendrik van Puijenbroek begon in 1888 op deze grond zijn textielbedrijf. De firma werd in de loop der tijd almaar groter, met op het hoogtepunt, vlak voor de Tweede Wereldoorlog, maar liefst 1.200 medewerkers.

Het bedrijf overleefde economische crises, opende ateliers in Macedonië en Tunesië en verhuisde in 2022 naar een nabijgelegen, hypermodern gebouw. Vanaf dat moment kwamen de reusachtige fabriekspanden met bijbehorende grond leeg te staan en ging de gemeente Goirle op zoek naar een geïnteresseerde projectontwikkelaar.

Een groep van veertig mensen was toen al jaren op zoek naar een plek waar ze via CPO – een vorm van projectontwikkeling waarbij de toekomstige bewoners gezamenlijk opdrachtgever zijn – in Goirle konden neerstrijken om samen te wonen en leven. Probleem was alleen dat er geen locatie was. Initiatiefnemers van het eerste uur waren al meer dan eens afgehaakt en werden opgevolgd door mensen die erin bleven geloven.

Ida Spee uit Tilburg hoorde bijvoorbeeld pas in de zomer van 2022 voor het eerst van het project, via een vriendin die ermee was gestopt. Spee was een jaar weduwe en de vriendin in kwestie vond deze gezamenlijke woonvorm echt iets voor haar.

‘Ik woonde op de dertiende verdieping van een flat’, zegt Ida, gepensioneerd tekstschrijver. ‘Prachtig uitzicht, maar ik zat daar alleen. Ik ben kennis gaan maken met dit initiatief en toen ik de tekeningen van Havephof zag, maakte mijn hart voor het eerst in een jaar weer een sprongetje.’

Ida kocht een appartement op de begane grond, grenzend aan een gezamenlijke binnentuin. Het is de bedoeling dat de bewoners van Havephof die tuin samen gaan gebruiken en onderhouden, evenals de gemeenschappelijke ruimte in een ander gebouw. Daar komen een gezamenlijke wasmachine en droger te staan en de ruimte kan worden gebruikt om een feestje te vieren. Er komen ook vijf huurders van woningcorporatie Leystromen wonen in Havephof. ‘We vinden diversiteit belangrijk’, zegt Spee. ‘Iedereen is welkom, ongeacht je portemonnee.’

In april zijn alleen de contouren van de woningen nog maar zichtbaar, maar duidelijk is dat dit moderne appartementen in een oud jasje worden, met hoge plafonds, veel lichtinval en splitlevels. Op het dak komen zonnepanelen en elke woning krijgt een warmtepomp.

Zoals bij elk bouwproject kregen uitvoerder Peter Verstegen en zijn team tegenvallers te verwerken. Er moest drie keer meer asbest worden verwijderd dan verwacht. ‘Bouwen in een bestaand object is lastig’, vertelt hij in een bouwkeet, achter een stapeltje bouwtekeningen. ‘Elke ruimte is anders, waardoor het bewerkelijk is. Maar we hebben elke dag vijftien enthousiaste werklui rondlopen, dus we komen er wel.’

Isabel van Heesbeen (30), begeleider in een centrum voorkinderen en jongvolwassenen met een beperking, kan niet
wachten tot ze haar nieuwe woning in mag. Ze is een van de toekomstige huurders en hoorde er via vrienden van haar ouders over. Ze woont al een paar jaar alleen en mist het contact met haar buren. ‘Vaak is het alleen maar hoi en doei. Het lijkt me fijn om met mijn nieuwe buren avondjes buiten te zitten en te eten. Dat is geen verplichting. Wie dat wil, kan zich terugtrekken.’

Omdat Van Heesbeen nog maar een paar maanden deel uitmaakt van de groep, kent ze de organisatorische kant van deze samen;evingsvorm nog niet goed. ‘Ik had het leuk gevonden om er vanaf het begin bij te zijn, want soms weet ik niet waar het over gaat. Daar wil ik me de komende tijd meer in verdiepen. Ik kan bijvoorbeeld lid worden van de commissie buiten, binnen, PR, bouw, VVE of sociaal.’

Inmiddels heeft Ida Spee ook met de nadelen van CPO kennisgemaakt. ‘Je moet veel met elkaar regelen’, vertelt ze. ‘Daar heb je kartrekkers voor nodig. Ik ben secretaris geworden omdat er niemand anders was, maar daar ben ik mee gestopt. Ik was er twintig uur per week mee bezig. Nog een nadeel van samenwerken met mensen die je niet goed kent, is dat je met meningsverschillen te maken krijgt. Wat doe je als een bewoner een aanbouw op het terras wil zetten terwijl iedereen dat ziet? Hoe ga je om met overlast in de gezamenlijke ruimte? Daar krijgen we begeleiding bij.’

Er waren vrienden die Spee het nieuwe geluk in een woongroep van harte gunden, maar niet iedereen begreep haar keuze. Bij Van Heesbeen ging het net zo. ‘Maar de meeste vriendinnen vinden het typisch iets voor mij. Ik ben sociaal en hou van nieuwe dingen. Ik ben helemaal klaar voor dit avontuur.’