Met de koeien naar de overkant

Maandagavond, na de laatste melkronde, begint de koeienverhuizing. De halsters gaan om, de veewagens staan klaar. Met vier wagens rijden Rick, zijn vader en een groep vertrouwde helpers heen en weer tussen het oude erf en de nieuwe stal, zes kilometer verderop.

‘We kregen veel hulp aangeboden, maar hebben bewust gekozen voor jongens die bij ons hebben gewerkt en de koeien kennen’, vertelt Rick. ‘De verhuizing is al spannend genoeg, het is fijn als de koeien dan vertrouwde stemmen horen.’ Onderweg blijkt waarom dat belangrijk is: in een van de veewagens gaat een koe onderuit. ‘Een van de helpers heeft haar toen de rest van de rit vastgehouden. Zo van: ik ben bij je. Dat ging heel goed.’

Rond middernacht staat de laatste koe in de nieuwe stal. Rustig maken Rick en zijn helpers de halsters los. ‘We stonden allemaal in spanning af te wachten wat er zou gebeuren.’ Eerst snuffelen de dieren wat rond, daarna begint het geloei. ‘Tot drie uur ’s nachts was het één groot concert.’

Rick is de zevende generatie van de familie Grootendorst die boert in Westbroek. Op het erf van V.O.F. Grootendorst groeide hij op tussen de koeien, net als zijn vader, opa en overgrootvader. Lang was het vanzelfsprekend dat het bedrijf daar door zou gaan, tot de provincie met plannen kwam voor nieuwe natuur op en rond het erf. De plek waar de familie generaties had geboerd, kreeg een andere bestemming. ‘Opeens zat het bedrijf op slot. Vernieuwen of uitbreiden kon niet meer. We mochten op deze plek alleen blijven doen wat we al deden, in afwachting van het moment dat we weg moesten.’

Voor Rick, die als kind al wist dat hij het bedrijf ooit zou overnemen, kwam die boodschap hard aan. ‘Ik heb lang getwijfeld toen ik over de plannen van natuurontwikkeling hoorde. Moeten we hier nog wel mee doorgaan? Wordt dit niet een strijd met de overheid?’

De oplossing bleek dichterbij dan gedacht. Aan de overkant van Westbroek kende Ricks vader een boer zonder opvolger. Hij ging langs. ‘Die boer zei: ‘Je gelooft het misschien niet, maar ik heb net de makelaar gebeld.’ Dat was voor ons een teken dat het zo moest zijn.’

De plek was gevonden en de families waren eruit. Alleen was de verhuizing daarmee nog lang niet rond. ‘Op dat nieuwe bedrijf zat geen goede stikstofvergunning’, vertelt Rick. ‘En precies toen werd stikstof ineens een groot onderwerp. We hadden nooit kunnen weten dat het zo’n circus zou worden.’

Wat volgde, was een traject van bellen, wachten, overleggen en wéér bellen. Toen de stikstofvergunning voor de nieuwe locatie er eindelijk lag, werd die aangevochten door een milieuorganisatie. Rick moest zelfs naar de rechter om zijn verhaal te doen. ‘Daar zat ik met knikkende knietjes. Dat was het spannendste van het hele proces.’

Toch gaven vader en zoon niet op. ‘Het is maar goed dat we aan het begin van het traject niet wisten dat het zes jaar zou duren, anders was de moed ons in de schoenen gezakt. Ieder jaar dachten we: dit jaar moeten we het rondkrijgen, anders kappen we ermee. En dan gebeurt er weer iets waardoor je denkt: vólgend jaar moet het lukken.’ Uiteindelijk kwam dan toch het bericht waar ze al die jaren op hoopten: de vergunning was definitief.

Met de vergunning op zak konden Rick en zijn vader verder met de financiering van de verbouwing. De provincie betaalde mee aan de bedrijfsverplaatsing, maar voor melkrobots, een geïsoleerd dak, CowToiletten en een nieuwe indeling was extra geld nodig. ‘Veel van onze investeringen kwamen in aanmerking voor duurzaamheidskorting’, vertelt Rick. ‘Rabobank heeft samen met ons gekeken welke kosten precies onder die regeling vielen. Dat gaf duidelijkheid over wat er mogelijk was.’

Inmiddels is de stal bijna helemaal vernieuwd. Je merkt het vooral aan de ruimte. ‘De oude stal was echt krap. De koeien stonden dicht op elkaar. Als je zelf iets tussen de koeien moest doen, zat je ook altijd klem. Nu heeft de stal open zijwanden voor frisse lucht, een geïsoleerd dak en nieuwe ligboxen met waterbedden. De koeien hebben veel meer ruimte, licht en comfort. Dat vind ik het mooiste.’

Melken gebeurt in de nieuwe stal niet meer op vaste tijden. De koeien lopen zelf naar een van de twee melkrobots. Voor Rick en zijn vader is dat een flinke omschakeling. ‘Onze hele dag was eromheen georganiseerd. In de ochtend begonnen we altijd om vijf uur met melken en ’s middags om half vijf weer. Als ik ’s avonds ergens was, spookte het altijd door mijn hoofd dat ik de volgende dag vroeg op moest. Ik kon nooit lang blijven.’

De melkrobots zijn niet de enige nieuwe techniek in de stal. ‘We hebben nu CowToiletten, dat is een heel mooi systeem’, vertelt Rick. ‘Een koe loopt het toilet binnen voor brokjes en wordt tijdens het eten gestimuleerd om te plassen. De urine wordt apart opgevangen en kan later worden gebruikt als vervanger van kunstmest. We hoeven daardoor minder kunstmest aan te kopen en minder mest af te voeren. Zo houden we de kringloop steeds meer op ons eigen bedrijf.’

Voor Rick en zijn vader komt daarmee samen waar ze zes jaar naartoe hebben gewerkt: een bedrijf dat vooruit kan op de plek waar ze thuis zijn. ‘Ons hele leven speelt zich in Westbroek af. Er was veel te veel om achter te laten.’