‘Wij geloven dat je kennis op heel veel manieren kunt vergaren’

Het gesprek is al even gaande als Jasper zegt dat hij niet in huiswerk gelooft. Naast hem verschijnt een verbaasde blik op het gezicht van Mieke. ‘Geloof jij niet in het geven van huiswerk?’, vraagt ze vol ongeloof. Ze wijst op het leren van de tafels. ‘Tafels moet je toch herhalen om ervoor te zorgen dat ze beklijven? Dat is in mijn ogen nou echt iets wat je gewoon in je hoofd moet stampen.’

Jasper is het ermee eens dat herhaling belangrijk is, maar plaatst kanttekeningen bij hoe en waar dat gebeurt. ‘Ik geloof niet zozeer in het stampen van kennis los van betekenis’, legt hij uit. ‘Wanneer leerlingen iets alleen uit hun hoofd leren om een toets te halen, is de kans groot dat die kennis daarna weer verdwijnt.’

Oefenen gebeurt daarom zoveel mogelijk onder schooltijd, zegt hij. ‘Begeleid en afgestemd op de leerling. Ik probeer ruimte te creëren waarin leerlingen hun werk op school kunnen afronden. Zo kan ik ondersteunen waar nodig en blijft thuis ook echt thuis. Daar is dan tijd voor andere zaken, zoals vrienden, familie, hobby’s en sport.’

Jasper werkt sinds twee jaar op Spoor 10-14 in Den Bosch, dat regulier onderwijs aanbiedt volgens het Agora-principe: een innovatieve vorm van onderwijs waarbij de eigen interesses, nieuwsgierig­heid en leervraag van de leerling centraal staan. ‘Tijdens de kindgesprekken gaat het niet over cijfers of resultaten, maar veel meer over de persoonlijke ontwikkeling van het kind. Hoe gaat het sociaal-emotioneel en hoe beweegt het kind zich hier?’

Het is een andere manier van onderwijs dan Mieke gewend is. Zij was jarenlang gymdocent, gaf elf jaar les aan jonge asielzoekerskinderen en stond negen jaar voor de klas op een reguliere basisschool. ‘Bij mij lag de cijferlijst van het kind tijdens de ouderavond altijd op tafel. En vaak ging het dan het meest over de vakken waar het kind minder goed scoorde. Voor mij was een cijferlijst ook een houvast om te controleren of de stof was doorgekomen en te kijken waar de problemen zaten.’

Ja, ook bij Jasper op school krijgen de kinderen les in basisvaardigheden, zoals taal, rekenen, spelling, wiskunde en Engels. Daaromheen hebben ze twee keer per dag een uur ‘challengetijd’, waarin kinderen met hun eigen uitdaging aan de slag mogen. ‘Wij geloven dat je kennis op heel veel manieren kunt vergaren. Zeker als kinderen ergens geïnteresseerd in zijn, gaat leren bijna vanzelf.’ Hij geeft een voorbeeld. ‘Een leerling heeft Indonesische roots en wil graag Indonesisch leren in zijn challengetijd. Prachtig toch?’

Het is een bepaalde vorm van autonomie waarbij leerlingen vrijheid hebben en daarbij hun verantwoordelijkheid moeten nemen. ‘Zelf ben ik ook zo opgevoed door mijn ouders’, zegt Jasper. ‘Dat vond ik heel prettig. Voor mij is de cirkel rond nu ik op deze manier kan lesgeven.’

Mieke is meer van de vaste structuren. ‘Dat heeft vermoedelijk ook te maken met de tijd waarin ik heb gewerkt en de manier waarop ik ben opgevoed. In mijn tijd als leerkracht was er veel minder ruimte voor alternatief onderwijs dan nu. Bovendien had ik een strenge vader. Hij was apetrots op mij, maar gaf wel duidelijk aan hoe hij het wilde hebben.’

Toch zou ze wel iets voelen voor de ‘challengetijd’, mocht ze nu nog voor de klas staan. ‘Dat vind ik een mooi initiatief’, zegt ze. ‘Ik geloof dat het kinderen weinig moeite kost om iets te leren als ze het vanuit hun intrinsieke motivatie doen, als ze ergens écht in geïnteresseerd zijn. Maar ook daarbij heb je wel basisvaardigheden nodig.’

Andersom kijkt Jasper bij het opzetten van een lesprogramma ook naar het reguliere onderwijs. ‘Veel mensen denken dat structuur bij onze vorm van onderwijs ontbreekt, maar dat is niet zo. Ook bij ons op school zien we in dat een vast dagritme heel fijn is en dat het voor leerlingen prettig is als ze weten waar ze aan toe zijn. Alleen binnen bepaalde delen op een dag is er meer ruimte om eigenaarschap te pakken.’

Speciaal voor het interview hebben Jasper en Mieke plaatsgenomen aan een tafel in een leeg klaslokaal, op Spoor 10-14 coachlokaal genoemd. Maar het is niet zo dat het de eerste óf laatste keer is dat ze over het onderwijs praten. Het levert niet alleen interessante gesprekken, maar ook een sterke band op.

Jasper: ‘Ik ben mega-optimistisch en Mieke is positief kritisch. Zij kan mij af en toe een spiegel voorhouden en zorgt ervoor dat ik scherp blijf. Dat vind ik heel fijn.’ En Mieke: ‘Jasper geeft mij nieuwe inzichten en laat mij over dingen nadenken waar ik zelf niet aan gedacht zou hebben.’