‘Zeeland moet een magneet voor talent worden’

In het al bijna negenhonderd jaar oude abdijcomplex in Middelburg bevindt zich het Provinciehuis en in één van de kamers, met uitzicht op het abdijplein, mag Hugo de Jonge, commissaris van de Koning in Zeeland, kantoor houden. Aan de muur een foto van ons koningspaar, in de kast schoenen met Zeeuwse knoppen en op tafel bolussen. 

Terug zijn in Zeeland voelt voor De Jonge als thuiskomen. ‘Het is gemakkelijk om van deze provincie te houden. Dichter bij het paradijs kun je wat mij betreft bijna niet komen. Ik woon in Zeeuws-Vlaanderen, in de gemeente Sluis. Elke morgen word ik wakker in een schilderij. Met uitzicht over akkers en kronkelende dijkjes met knotwilgen.’ 

Mensen uit Walcheren en Zuid-Beveland noemen Zeeuws-Vlaanderen ook wel d’n overkant. ‘In Zeeland stikt het van de overkanten’, vervolgt hij. Elk eiland heeft een ander eiland als overkant, maar het denken in overkanten moeten we loslaten. Tezamen vormen we één provincie. Gaat het goed met het ene eiland, dan profiteren andere eilanden daar ook van. Als het tij omhooggaat, gaan alle bootjes mee omhoog.’ 

De Jonge ziet het als zijn taak om politiek Den Haag meer bewust te maken van wat Zeeland te bieden heeft. ‘Misschien geldt dat ook wel voor de Zeeuwen zelf. Eén van de mooie karaktereigenschappen van de Zeeuwen is bescheidenheid, maar je kunt ook te bescheiden zijn. Wij mogen best van de daken, en dijken, schreeuwen dat wij een kansrijke provincie zijn.’

Als het aan De Jonge ligt, mogen alle Zeeuwse bootjes blijvend omhoog en daarom zijn de Zeeuwse overheden Zeeland 2050 gestart. ‘We hadden drie redenen om Zeeland 2050 op te zetten. Allereerst omdat het in de politiek te vaak gaat over de waan van de dag, het volgende debat of de volgende verkiezingen. Terwijl de focus zou moeten liggen op de volgende generatie. We moeten ons bij alle beslissingen afvragen wat het betekent voor jongeren van de toekomst. Intergenerationeel denken dus en de koplampen hoger afstellen.’ 

De tweede reden om met Zeeland 2050 te beginnen, volgens De Jonge, zijn de demografische ontwikkelingen. ‘Zeeland vergrijst en ontgroent. De helft van onze jongeren trekt weg, waarvan slechts een derde terugkomt. Als we zo doorgaan, is over vijftien jaar de helft van onze beroepsbevolking met pensioen.’

De derde reden: Zeeland heeft Nederland veel te bieden, juist in een tijd dat we minder afhankelijk moeten worden van het buitenland. ‘Er liggen waanzinnige kansen hier. Zo is er aan schone energie geen gebrek. Want waar komt de wind aan land? Waar vind je de enige kerncentrale in Nederland en worden straks nieuwe bijgebouwd? Waar zitten de meeste waterstofprojecten in de pijplijn? Door deze kansen van onze provincie te benutten, worden we in Nederland wat energie betreft minder afhankelijk van het buitenland.’

‘Ook voor onze defensie moeten we minder afhankelijk worden van andere landen. Vlissingen is de enige plek waar Nederland marineschepen bouwt; onze North Sea Port, de derde haven van Europa qua toegevoegde waarde, is een belangrijke NAVO-haven. Maar er is nog meer, want ook wat de landbouw betreft hebben we als grootste akkerbouwprovincie van Nederland alles in huis om bij te dragen aan voedselzekerheid. En dan is er tot slot ook nog voldoende ruimte om de industrie uit te breiden.’ 

‘Maar’, vervolgt De Jonge, ‘om al deze kansen te benutten, hebben we meer Zeeuwen nodig. Decennialang waren we een plek van vertrek. Het is tijd dat Zeeland een plek van aankomst wordt. Om die mensen naar ons toe te trekken, moeten we tegelijkertijd én de bereikbaarheid verbeteren én woningen bouwen én een magneet voor talent worden. Er is volop werkgelegenheid hier.’

‘Een stevig aanbod aan academisch vervolgonderwijs ontbreekt nog. Om ervoor te zorgen dat academici ons weten te vinden, moeten we samenwerken met andere universiteiten. Door onderwijs en onderzoek aan te bieden gericht op voedsel, water en energie, want daar ligt onze kracht, hopen we dat studenten ook na hun studie in Zeeland blijven. Wonen is hier tenslotte een stuk goedkoper dan in de Randstad.’

Sommige Zeeuwen maken zich zorgen over de plannen van De Jonge. Want zal Zeeland nog wel Zeeland blijven als er meer mensen komen? ‘Ook krijg ik regelmatig de vraag: Oe zit 't dan mee de ruste en de ruumte in Zeêland? Beide zorgen zijn onnodig. Onze provincie telt drieduizend vierkante kilometer, dat is bijna net zo groot als Zuid-Holland, maar het inwoneraantal hier is slechts tien procent van wat daar woont. Dus als dat vijftien procent wordt, zijn onze rust en ruimte niet verdwenen, maar kunnen we er wél voor zorgen dat winkels, scholen en sportverenigingen blijven bestaan. Dus – en ik schreeuw het nog maar eens van de daken en dijken – we hebben meer Zeeuwen nodig om onze economie en de samenleving te kunnen dragen.’ 

De Jonge kijkt op zijn horloge. De tijd vliegt als hij over zijn provincie praat. Sterker nog, hij is nog lang niet uitgepraat. ‘En daarom overweeg ik met een show over Zeeland het theater in te gaan’, lacht hij, ‘want er is zoveel te vertellen. Wist je bijvoorbeeld dat de echte havermelkelite niet in Amsterdam woont, maar uit Vlissingen komt? Daar heeft Oatly, een bekende havermelkfabrikant, namelijk de grootste productielocatie, van waaruit ze de hele wereld bedienen.’