Levend licht: wat water ons vertelt

Een lichtsculptuur die laat zien hoe de waterkwaliteit is. Aangedreven door bacteriën in het water. Dat is POND. Ermi van Oers van Nova Innova ontwikkelde enkele jaren geleden deze bijzondere combinatie van design, technologie en natuur. Ze geeft daarmee een stem aan het water.

‘POND werkt volledig autonoom. Het is echt levend licht. De bacteriën in het water wekken de stroom op voor de waterkwaliteitssensoren. Gaat het goed met het water? Dan kleurt de POND blauw. Is de waterkwaliteit slecht? Dan wordt het licht rood. Ook bepalen de bacteriën hoe lang en fel de lampen branden,’ legt Ermi uit. ‘Zo willen we met POND letterlijk licht schijnen op hoe belangrijk zorg voor de natuur is. Want hoe gezonder het water, hoe meer energie we er voor terug krijgen. Iedereen is nodig om daar beter voor te zorgen.’

Ermi is van huis uit productdesigner en richtte negen jaar geleden haar bedrijf op. ‘Ik ben ervan overtuigd dat technologie en design verwondering kunnen creëren. Die raakt niet alleen het hoofd, maar ook het hart. En dan ontstaat betrokkenheid en de wil om te veranderen. Je ziet dat bij POND. Door het water een ‘stem’ te geven ontstaat empathie voor iets dat niet praat, maar wel leeft. Het laat je nadenken: deze superkleine microben die we niet zien, zijn tot veel in staat. Hoeveel valt er te ontdekken in samenwerking met de natuur?’

Het is precies wat het team van Nova Innova onderzoekt: welke intelligentie heeft de natuur ons te bieden en hoe kunnen we daarmee samenwerken? Dat leverde al het eerste park op dat wordt verlicht door het fotosyntheseproces van planten: het Park van Morgen in Rotterdam, in samenwerking met Plant-e. Een ander project is de Living Light - Lamp, die ook werkt op een plant. En natuurlijk Living Water - POND.’

POND begon met een veldtest in Blijdorp en werd daarna verder ontwikkeld met onder andere Southampton University, Deltares, gemeente Utrecht, waterschappen en In-lite. ‘Inmiddels liggen installaties in Delft bij Deltares, het Griftpark in Utrecht en de Erasmus Universiteit in Rotterdam. In zoet water werkt het goed, in brak water nog niet. Terwijl brakwaterzones steeds vaker voorkomen door verzilting. Bij Fieldlab Oostvoorne en samen met gemeente Voorne Aan Zee krijgen we de kans om POND verder te ontwikkelen voor brak water. Dat is onmisbaar:
innovatie gaat het snelst als je het doet. In het veld kom je de echte uitdagingen tegen.’

Philip Drontmann knikt instemmend. Hij is initiatiefnemer en coördinator van Fieldlab aan het Oostvoornse Meer. ‘Sinds 2018 dragen we met dit fieldlab bij aan de transitie naar duurzame energie. De ontwikkeling van nieuwe technologieën kost tijd. Wij bieden een locatie waar ondernemers installaties kunnen plaatsen, testen, verbeteren en doorontwikkelen. Zo zijn hier projecten rondom zon op water met TNO. Een ander voorbeeld is een drijvende windmolen van TouchWind die op het meer te zien is.’

Philip kwam in contact met Ermi nadat hij op een artikel was geattendeerd. ‘Het verhaal raakte me. Duurzame energie is belangrijk voor de overgang van fossiel naar niet-fossiel. Maar dat betekent nog niet dat we in symbiose zijn met de natuur. Mensen worstelen met hoe ze zich moeten verhouden tot hun omgeving. Ermi heeft een manier gevonden om dat zichtbaar te maken. Fieldlab ondersteunt het project dan ook inhoudelijk en financieel dankzij bijdragen uit het maatschappelijk dividend van Rabobank Zuid-Hollandse Eilanden.’

Ermi benadrukt hoe belangrijk het is dat er partijen zijn die durven te investeren in een visie, ook zonder zekerheid. ‘Je kunt niet alleen in cijfers denken, je moet vooruit durven denken en investeren. En hard willen werken vanuit het hart.’ Philip sluit aan: ‘Het vraagt veel van ondernemers om vanuit niets iets te ontwikkelen. Daarom brengen we ze samen in een community. Zo versnellen we duurzaamheid én ondernemerschap. Rabobank investeert daarin en is partner van het Fieldlab.’

Hoe de toekomst eruit ziet? Ermi: ‘Mijn hoop is dat we door dit soort innovaties weer verbonden raken met de natuur. Dat we voelen dat we onderdeel zijn van een ecosysteem en dat een nieuwe generatie straks zegt: haalden jullie geen stroom uit bacteriën? Dat is toch logisch?’

Philip sluit af: ‘We moeten blijven investeren (zoals Rabobank doet) in duurzaam ondernemerschap: we hebben veel meer Ermi’s nodig. Betrokken, slimme mensen met een visie. Laten we die de ruimte geven. Dat is goed voor ons allemaal.’