8 min

Komt de nieuwe Coco Chanel uit Drenthe?

Reportage

Lang voordat jonge talenten doorbraken via Youtube en Tiktok, kon dat al via Kunstbende.

In 1991 werd deze talentenwedstrijd in het leven geroepen om de kloof te dichten tussen de jeugd en de kunsten. Trijntje Oosterhuis en Claudia de Breij deden ooit mee – en moet je ze nu eens zien. Maar deelname is niet voorbehouden aan muzikaal talent; ook jongeren die kleding maken, dichten of schilderen kunnen meedoen. Twee Drentse regiowinnaars vertellen hoe ze zich voorbereiden op de finale.

Op Haar Kamer in Gasselternijveen zit de negentienjarige Madelief Harten gitaar te spelen. Zij deed in maar liefst twee categorieën mee aan talentenwedstrijd Kunstbende: zowel taal als muziek. Bij taal werd ze tweede, bij muziek won ze de eerste prijs. Ze deed al twee keer eerder mee. Steeds dacht ze: dit kan beter, ík kan beter. En voilà: dit jaar werd ze eerste. Eigenlijk, zegt ze, kon ze helemaal niet goed zingen. ‘Maar ik wílde heel graag goed kunnen zingen, en toen ben ik het mezelf gaan leren.’ Ook gitaar spelen leerde ze grotendeels van tutorials. Na anderhalf jaar gaf ze zelf les, bij haar ouders in de schuur.

Eind jaren tachtig wees een onderzoek uit dat jongeren heel andere dingen wilden dan er op dat moment beschikbaar waren op kunstgebied. Om die kloof te dichten, werd in 1991 Kunstbende in het leven geroepen. Jongeren van dertien tot en met negentien jaar kunnen meedoen in negen categorieën. In alle provincies worden voorrondes gehouden; de winnaar van elke provincie per categorie gaat door naar de landelijke finale. De deelnemers worden gecoacht en beoordeeld door een vakjury. Afgelopen jaar had onder anderen de tweemansformatie Tangarine zitting in de jury voor de Drentse editie, categorie muziek.

Madeliefs finalelied heet ‘Blauw’, ze schreef het in het Engels, jaren geleden al. Maar ze houdt van taal - niet voor niets studeert ze taalwetenschappen en deed ze ook mee in die categorie - en vertaalde haar eigen lied naar het Nederlands. ‘Om kans te maken, moet een liedje leuk zijn om naar te luisteren, een zekere voorspelbaarheid hebben en passen in de sfeer van de dag. “Blauw” heeft bovendien een positieve boodschap: alles komt goed.’

Chagrijnig

Voorafgaand aan het finaleliedje mogen alle deelnemers een inspeelnummer zingen om te wennen aan het podium. Dat telt niet mee voor de jurering en het mag een cover zijn. Maar Madelief schreef ook dit nummer zelf, want waarom zou je niet laten zien wat je kan? Ze heeft een eigen stijl, maar kijkt ook goed wat eerdere winnaars deden. ‘Daar leer je heel veel van. En verder is het vooral oefenen, oefenen, oefenen. Vallen en weer opstaan. Ik ben elke dag wel een uur met muziek bezig. Laatst had ik mijn duim geschaafd en kon ik twee weken niet spelen, daar werd ik echt chagrijnig van. Soms zit ik te leren en ondertussen op mijn gitaar te pingelen. En optreden, veel optreden.’

Uiteraard moet het liedje goed zijn en moet je goede vaardigheden hebben. Maar misschien, zegt Madelief, is je podiumpresentatie wel het belangrijkste. ‘Je moet laten zien dat je het leuk vindt om daar te staan.’ En ja, natuurlijk wil ze graag winnen. Wat ze het waardevolst vindt, is de feedback van de jury. Meer aanwijzingen, meer leren. Beter worden, altijd beter worden. En, zegt ze, het netwerk dat Kunstbende met zich meebrengt. ‘Dat geeft je een startbasis.’ Aan haar gitaar bungelt een gelukspoppetje. Madelief slaat de akkoorden maar weer eens aan. ‘Ik droom mijn zorgen kwijt’, zingt ze. ‘En dan weet ik: het komt goed.’

Een zekere autonomie

Meer dan een wedstrijd is Kunstbende een ‘creatieve community’, vertelt Anneroos Stamhuis, regiocoördinator voor Drenthe. Jongeren in de middelbare-schoolleeftijd kunnen ‘member’ worden. ‘Je moet dat zien als een soort sociale media. Ze maken dan een online profiel aan en kunnen daar hun werk laten zien en delen. Ook is er een prikbord waar ze oproepen kunnen plaatsen.’

Daarnaast kunnen de jonge talenten deelnemen aan allerlei activiteiten. Workshops bijvoorbeeld, of meet-ups, zowel regionaal als landelijk. Tutorials op verschillende gebieden. Meedoen met de voorrondes hoeft niet, alleen bij de community horen om een netwerk op te bouwen en feedback te krijgen mag ook. Voor wie zich wél opgeeft voor de voorrondes is er coaching beschikbaar. ‘Dat mag, het hoeft niet. De jongeren moeten een zekere autonomie houden. Niets is verplicht.’

‘Ikkijkgoedwateerderewinnaarsdeden.Daarleerjeheelveelvan.Enverderishetvooraloefenen,oefenen,oefenen’

Landelijke finale

Wie wél meedoet, maakt kans om regiofinalist te worden in een van de negen categorieën: content creation (bijvoorbeeld vlogs), dans, dj, expo (beeldende kunst, zoals schilderijen, beelden, sieraden), fashion, film, muziek, taal en theater. Wat je ook doet, voor alles geldt dat het helemaal zelfgemaakt moet zijn. ‘Dat maakt het ook heel kwetsbaar. We hebben deelnemers van elf jaar oud gehad – ga dán maar eens op een podium staan om te laten zien wat je kunt! Ik heb daar heel veel respect voor. De deelnemers zijn allemaal enorm enthousiast en gedreven.’

De regiowinnaars kunnen deelnemen aan masterclasses en krijgen bovendien de kans op optredens op regionale podia – zo stonden Drentse winnaars op de bühne tijdens Koningsdag en bij het Preuvenement in Assen. En uiteindelijk gaan ze door naar de landelijke finale, waar ze het opnemen tegen concurrenten uit de andere regio’s.

Proefrokje

De Meppelse Plamedie Snijder (18) bijvoorbeeld. Zij werd eerste in de categorie fashion en bereidt zich nu voor op de finale. En ja hoor, ze wil best laten zien where the magic happens - ze gaat voor naar de plek waar ze haar kleding maakt. Naar een ruimte met overal lapjes en draadjes en klosjes garen, zou je denken. Maar niets is minder waar – het zenuwcentrum is haar slaapkamer. Ze wijst naar haar bed. ‘Hier zit ik meestal om ontwerpen te maken.’

Het was in coronatijd, en zoals zovelen zocht ook Plamedie een nieuwe bezigheid. Via Tiktok kwam ze in aanraking met haken. Dat leek haar wel wat; nu kon ze die muts die ze graag wilde hebben - maar die heel duur was - gewoon zelf maken. ‘Ik dacht: volgens mij kan ik dat ook. Toen ben ik tutorials gaan kijken en gewoon begonnen.’

Plamedie trekt onder haar bed een mand vandaan vol gehaakte kledingstukken in allerlei kleuren. Ze haalt er twee, bijna identieke, gehaakte strokenrokjes uit, een donkerblauwe en een legergroene. ‘De groene was de proef en de blauwe de eindversie.’ Ze wijst op een randje dat in het proefrokje wel en in het eindrokje niet zit. Ook is de eerste niet netjes afgewerkt, de tweede wel. ‘Ik maak altijd eerst een proef. Dat is wel meer werk, maar dan weet ik tenminste zeker dat het eindresultaat precies wordt zoals ik het wil hebben.’ Soms zit ze bij haar oma; Plamedie haakt, oma breit. ‘Misschien zit ik zo over vijftig jaar wel met mijn eigen kleinkinderen’, lacht ze.

Lekker duurzaam

Jurken, rokken, de jonge Meppelse draait haar hand nergens voor om, maar het allerliefst maakt ze mutsen. ‘Als je dan een foutje maakt, zie je het sneller en kun je het meteen herstellen.’ De wol haalt ze het liefst bij kringloopwinkels of bij Zeeman. Ook wil ze nog eens gaan haken met repen stof, zoals ze weleens iemand zag doen. ‘Als je daar oude kledingstukken voor gebruikt, is het ook nog eens lekker duurzaam.’

De eerste keer was ze nog niet laaiend enthousiast, maar toen voor de derde keer iemand haar wees op de categorie fashion bij Kunstbende, dacht ze: misschien moet ik toch maar meedoen. ‘Ik wil graag beter worden, mooiere dingen leren maken, en dit was een mooie kans om feedback te krijgen van mensen die er verstand van hebben. Daar was het me eigenlijk om te doen. En toen stond ik ineens op het podium. Waar is de rest?, dacht ik, want ik dacht dat ik derde was geworden. Maar ik bleek eerste te zijn.’

Plamedie haalt een lange, lichtgroene jurk uit haar kast, het pièce de resistance, zeg maar. Ze laat het Tiktokfilmpje zien waarin ze de jurk zelf showt. De rug is open, dat is haar handelsmerk. Tijdens de finale zal ze een combinatie laten zien van eerdere ontwerpen en items die ze speciaal voor de gelegenheid heeft gemaakt. ‘Bij de regionale finale heb ik alles op paspoppen laten zien. Maar voor de echte finale wil ik liever modellen. Ik zal eens kijken of mijn vriendinnen daarvoor te porren zijn.’ <

Landelijke finale Kunstbende

Plamedie en Madelief hoorden op 4 juni bij de regionale finale dat ze door mochten naar de landelijke. Die vond plaats op 30 september, maar dit blad moest voor die tijd naar de drukker. Alle uitslagen en video’s van de landelijke finale zijn te bekijken op de website van Kunstbende.

Bekijk hier de winnaars en video’s
  • Auteur: Karin Sitalsing
  • Fotograaf: Reyer Boxem

Meer lezen over dit onderwerp?