Starters bouwen samen in Borger

Een eigen nieuwbouwwoning. En dan ook nog volledig energieneutraal, zelfs met het zeer hoogwaardige A++++ energielabel. Het is voor veel nieuwkomers op de woningmarkt een utopie. Voor twaalf starters in Borger wordt het echter realiteit. Er was een perceel beschikbaar in de wijk Daalkampen en de gemeente Borger-Odoorn zag wel wat in collectieve projecten. De vereniging voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) met twaalf starters schreef zich in in bij de Kamer van Koophandel.

‘Mijn vriendin en ik wilden een huis in omgeving Borger kopen. Bij onze eerste bezichtiging waren er maar liefst 41 belangstellenden’, vertelt voorzitter Remco Wolters. Het was gelijk duidelijk dat betaalbaar kopen lastig zou worden.’ ‘Ik was op dat moment alleenstaand en huurde een appartement. Dan bouw je niks op, maar alleen kopen lukte ook niet’, zegt secretaris Sanne Ottens.

Toen de eind twintigers en begin dertigers via via hoorden dat de gemeente hier starterswoningen wilde realiseren en er zoiets bestond als collectieve projecten, spitsten ze de oren. Dat het geen turn-key woningen werden van een projectontwikkelaar, betekende wel dat de jongvolwassenen er zelf een flinke dot tijd en energie in moesten gaan steken.

De groep die er uiteindelijk een woning kocht, bestaat voor het grootste deel uit anderen dan die het avontuur oorspronkelijk aangingen. Er waren mensen die het te lang vonden duren of toch een te risicovol avontuur vonden. En anderen deden een bod op een woning elders dat werd geaccepteerd. Haakten er mensen af, dan werden die vrijgekomen plaatsen altijd snel weer ingevuld met nieuwe belangstellenden.

Twaalf starters die gezamenlijk een collectief bouwplan ontwikkelden. Hoe bleven alle neuzen in dezelfde richting staan? ‘We namen alle grote beslissingen gezamenlijk. Dat was bij meerderheid van stem, maar eigenlijk bijna altijd unaniem’, vertelt penningmeester Christian Reinds, die samen met Ottens en Wolters de kar trok. ‘We namen de anderen mee in het proces, waren heel open over alle stappen die we zetten. Ons doel was altijd dat iedereen erachter moest staan. Je moet er niks door willen drukken en de anderen niet met verrassingen confronteren. Dat is gelukt.’

‘Een vereiste om mee te doen was dat je uit Borger of omgeving komt of een duidelijke band met het dorp hebt. Daardoor kenden we elkaar vooraf allemaal al, van sport, school en uitgaansleven. Ook na dit hele traject zijn we nog steeds vrienden. Je beleeft dit avontuur samen, dat geeft ook verbinding. We hebben straks de leukste buurt van Borger.’

‘We werken allemaal fulltime. Dus alles moest in de vrije uren en het weekend gebeuren, ook de bouwteamvergaderingen. Soms had je het idee dat je twee volledige banen had. Je kunt natuurlijk ook dingen uitbesteden, maar we moesten de kosten in de gaten houden’, zegt Reinds.

De budgettaire ruimte was heel strikt, terwijl deze manier van werken voor zowel de initiatiefnemers als de gemeente helemaal nieuw was. ‘De gemeente wist het daardoor ook niet allemaal precies maar deed er alles aan om het voor elkaar te krijgen. Wij hebben zelf ook veel uitgezocht, tot aan arresten van de Hoge Raad toe. We hebben zo veel geleerd, dat we nu bijna zelf een plan van aanpak kunnen schrijven voor soortgelijke initiatieven.’

Architect Onixx ontwierp de huizen, Frisbouw ontwikkelde ze en bouwbedrijf Bongers Van Dijk bouwt ze. De woningen zijn gezond, biobased en circulair. De bouw van de twee rijen van zes woningen is inmiddels van start. Het gaat om zogeheten parkwoningen met een natuurlijke uitstraling dankzij houtbouw en kleurstelling. Het omliggende grasveld blijft groen, daarop wordt ook in de toekomst niet gebouwd. Zo staan de huizen in een parkachtige omgeving.

Alle betrokken partijen hadden de intentie om van dit project een succes te maken. En brachten daarvoor ieder op hun eigen manier offers. Zo wist de aannemer dat er een vast budget was zonder extra ruimte. Dat vroeg van dat bedrijf ook volop flexibiliteit en aanpassingsvermogen.

‘Wil je als CPO iets gaan doen, neem dan een ervaren projectbegeleider in de arm’, adviseert Wolters. ‘Een goede procesbegeleider is goud waard. Iemand die ervaring heeft met CPO's en weet wat de valkuilen zijn. En die je laat doen wat je zelf kunt en op de juiste momenten vertelt wat er moet gebeuren en hoe. Onze procesbegeleider Katja van der Valk van Buildingcommunity was een schot in de roos. Zij was haar geld dubbel en dwars waard. Bovendien is hiervoor provinciale subsidie beschikbaar.’

Rabobank ondersteunt dit initiatief met een financiële bijdrage en helpt CPO-projecten juist in de voorbereidende fase, als een hypotheek nog niet mogelijk is, door bij te dragen aan de plankosten. Ook ging de vereniging op uitnodiging naar de Rabobank in Assen waar zij aan de hand van voorbeelden van andere CPO's voorlichting kregen.

‘De bank was vanaf het begin heel enthousiast. Als we vragen hadden, konden we die via de app stellen en kregen we snel antwoord’, vertelt Reinds. ‘Soms namen ze spontaan even contact op om gewoon even te horen hoe het ging’, vult Ottens aan. ‘Daarbij was er geen moment een ondertoon om hypotheken aan ons te verkopen. De CPO-helpdesk biedt ondersteuning vanuit de coöperatieve gedachte van de Rabobank. Het was voor ons allemaal nieuw, we zijn hier niet in thuis. Daarom was het fijn om zo'n sparringpartner te hebben.’