‘Kinderen boeit het niet of je homo bent of zwart. De ouders zijn vaak het probleem’

‘Wout & Maud. Dat klinkt als de titel van een kinderboek!’ Wout Brama (39) was nog voetballer van FC Twente toen die gedachte eens door zijn hoofd schoot. Niet veel later zat hij met Maud Roetgering (33), profvoetballer bij de Twentse vrouwen, aan de keukentafel. Ze waren het er samen snel over eens: hun kinderboek moest méér zijn dan alleen een spannend verhaal over voetbal, met autobiografische elementen.

Roetgering: ‘We zijn halsoverkop ergens ingestapt waar we geen verstand van hadden.’ Brama: ‘Het was echt een sprong in het diepe. Het ging allemaal zo snel, dat we niet meer terug konden.’ Roetgering: ‘Wilden we ook niet, hoor.’ Brama: ‘Al had ik niet in de gaten wat er allemaal bij komt kijken, bij een boek. Een schrijver zoeken, een illustrator, een uitgever, noem maar op.’

Al tijdens de eerste brainstormsessie werd duidelijk wat de twee schrijvende voetballers wilden. Roetgering: ‘De karakters Wout en Maud moesten voor een groot deel gebaseerd zijn op ons. Ook wilden we dat gebeurtenissen uit ons eigen leven erin verwerkt zouden worden.’ Brama: ‘Kijk, ik heb als kind vrijwel drempelloos kunnen toewerken naar een bestaan als profvoetballer. Ik ben wit, val op vrouwen, kon goed leren. Maar van Maud kreeg ik te horen dat zij heel wat meer had moeten overwinnen: tot haar vijftiende voetbalde ze met de jongens, moest zich vaak in haar eentje omkleden, kreeg niet altijd even leuke reacties. Vond ik heel raar om te horen.’

Roetgering: ‘Dingen die ik soms meemaakte, voelden destijds heel normaal, maar dat waren ze natuurlijk niet. Zoals omkleden in een bezemkast, of de dingen die ouders vanaf de kant soms riepen. Kinderen boeit het niet of je homo bent of zwart. De ouders zijn vaak het probleem.’

Roetgering, die zelf op vrouwen valt, vervolgt: ‘Al spoedig waren we het erover eens dat we in ons verhaal subtiel wat thema’s wilden verwerken. Het was al snel duidelijk dat homoacceptatie het thema van ‘Het geheim van de trainer’ moest worden.’ Brama: ‘Bij de vrouwen is homoseksualiteit helemaal geen issue, maar bij de mannen nog altijd wel. Als je als voetballer op mannen valt, is dat niet altijd een pretje, vanwege de masculiene cultuur. Dat er wereldwijd maar drie actieve voetballers uit de kast zijn gekomen, heeft een reden.’

Roetgering: ‘Terwijl dat bij ons totáál geen issue is. Op het moment dat we nog met dat eerste boek bezig waren, wisten we trouwens al: racisme moest het thema worden van het tweede boek. Volgens ons zijn homoacceptatie en racisme de twee grote thema’s in de voetballerij. Waarbij de voetballerij een uitvergroting is van de maatschappij.’

Brama en Roetgering hebben niet de illusie dat ze via de kinderen een mentaliteitsverandering bij hun ouders teweeg kunnen brengen. ‘Maar kinderen worden natuurlijk ouder, dus op die manier wel’, zegt Brama. ‘Kinderen die dit lezen, groeien op met een wat breder en inclusiever wereldbeeld, hopen we. Dus op die manier hopen we wel ons steentje te kunnen bijdragen.’ Roetgering: ‘Hoewel: we worden vaak gevraagd om ergens te spreken, voor bedrijven, sponsorclubjes, gemeenten, ROC-docenten. En dat is wel vaak voor volwassenen.’ Brama: ‘Lezingen geven was nooit de intentie, maar dat is echt heel leuk. Interactie met mensen is leuk. Dan komen de verhalen en de discussies.’

De reacties op de boeken zijn bijna zonder uitzondering positief. ‘Ouders zijn vaak al blij dat hun kind überhaupt een boek leest’, lacht Brama. ‘In Enschede is één op de vier mensen laaggeletterd, dat is natuurlijk een bizarre statistiek. En over de thematiek horen we geen enkele wanklank.’ Roetgering: ‘Ook doordat die subtiel is verwerkt, hè. Het ligt er niet dik bovenop.’

Brama: ‘We kregen een compliment van een moeder van een kind dat op jongens valt. Of hem nog iets was opgevallen aan het boek? Want er staat niet met hoofdletters in dat het over homoacceptatie gaat. Het is gewoon een spannend avonturenboek over voetbal, en ja, de trainer valt op mannen. Maar er was dat kind dus niks opgevallen. Een mooier compliment kan ik nauwelijks bedenken.’

Af en toe, tijdens de interacties met het publiek, krijgen de schrijvers terug wat hun boeken inmiddels teweeg hebben gebracht. Roetgering: ‘We gaven eens een lezing in een theater en nadat we iets hadden voorgelezen over homo-liederen stond een jochie, van top tot teen in FC Twente-tenue, op. Hij ging het weekend erop met z’n vader naar een wedstrijd, zei hij. ‘Mag ik dat nu dan niet meer meezingen?’ vroeg hij. ‘Liever niet’, antwoordde Wout. Oké, zei het ventje. Op zo’n moment zie je de directe invloed en de voorbeeldrol die Wout heeft.’ Brama: ‘We hebben vaak meer invloed dan we misschien denken, omdat het onzichtbaar is.’

Na Het geheim van de trainer (homoacceptatie) en Vol in de aanval (racisme) wordt er gewerkt aan deel 3. ‘Het thema van dat boek wordt mentale gezondheid en prestatiedruk bij jongeren’, verklapt Roetgering. Brama: ‘Maar dat duurt nog even, hoor. Dat boek verschijnt in december volgend jaar.’

Met betrekking tot deel 3 wordt samengewerkt met de Jeugdgezondheidszorg, zoals voor boek één met de John Blankenstein Foundation (die acceptatie van homo’s en lesbiennes in de sport wil bevorderen) en voor boek twee met de Commissie Mijnals (opgezet om de overheid te adviseren over gelijke kansen in het voetbal) werd samengewerkt. Brama: ‘Wij zijn natuurlijk geen specialisten op het gebied van mentale gezondheid, dus op die manier zorgen we voor wat professionele kennis. Het moet allemaal wel kloppen natuurlijk.’

O ja, nog even over de titel: Wout & Maud. Waarom niet Maud & Wout? ‘Dat had ik inderdaad heel graag gewild’, zegt Brama. ‘Maar Annemarie van der Eem, de schrijfster van ons eerste boek, overtuigde ons. Meisjes identificeren zich met jongens én meisjes, maar jongens alleen met jongens. Wel jammer, maar het was dus handiger om Wout eerst te zetten. Vandaar.’