‘Ik zou het ontzettend jammer vinden als het dialect helemaal verdwijnt’

Nog voordat het interview begonnen is, tovert Corry Musters-Hendrikx een A4’tje tevoorschijn met daarop een tekst. ‘Ik ben benieuwd of mijn kleinkinderen dit kunnen verstaan’, zegt ze voordat ze een keer diep ademhaalt en een deel van de tekst voordraagt. ‘Ut uis wier dan jillemaol schwoongemaokt! Vanalles wiertur dan buite gezet, want aanders konde nie overal bij.’  

Aan de andere kant van de tafel luisteren Esmay en Lorenzo aandachtig. Bij sommige woorden verschijnt een blik van herkenning op de gezichten van de kleinkinderen. Dan weer fronsen ze hun wenkbrauwen, ten teken van verwarring. Als hun oma klaar is met voorlezen, zegt Lorenzo: ‘Als ik de tekst eens mag zien, kan ik die wel ontcijferen, denk ik.’ 

Waar het West-Brabants dialect voor Esmay en Lorenzo een vreemde taal is, voelt het voor Corry als eigen. Ze groeide op in een tijd dat er thuis alleen dialect werd gesproken en zorgt er tegenwoordig namens de heemkundekring voor dat de streektaal niet vergeten wordt. Ze schrijft artikelen in het dialect. Ook neemt ze gesproken interviews af met oudere mensen uit Etten-Leur en plaatst deze op de site.  ‘Ik zou het ontzettend jammer vinden als het dialect helemaal verdwijnt’, zegt ze. ‘Taal verbindt, ik vind het prachtig. Maar ik weet diep van binnen ook wel: het is trekken aan een dood paard.’

Esmay en Lorenzo knikken instemmend. Voor de kleinkinderen is het vanzelfsprekend om Engels te praten – ook met hun Nederlandse vrienden. ‘Ik game veel online. Daar is de spreektaal Engels, dus ik ben gewend om in het Engels te communiceren’, zegt Lorenzo. ‘Het komt weleens voor dat ik even niet op het Nederlandse woord kan komen.’

Voor Esmay geldt hetzelfde. Ze kijkt veel Engelstalige series en als ze voor school een boek moet lezen, geeft ze de voorkeur aan een Engelstalig boek. ‘Ik vind het raar om een Nederlandstalig boek te lezen’, zegt ze. ‘Ik denk ook dat mijn woordenschat in het Engels groter is dan in het Nederlands.’

Tussen die twee tegenovergestelde werelden zit Sandra Musters (43), die ook aanwezig is bij het interview. Ze is de dochter van Corry en de moeder van Esmay en Lorenzo. Ze kan het dialect van haar moeder goed verstaan, maar begrijpt ook wat haar kinderen bedoelen als die Engelse woorden in hun zinnen gebruiken. ‘Ik kan heel makkelijk schakelen, maar probeer er bij mijn kinderen wel op te hameren dat het Nederlands ook belangrijk is’, zegt ze.

Corry leerde haar dochter het West-Brabants bewust niet. ‘Dan was ze onverstaanbaar geweest. Dat wilde ik niet op mijn geweten hebben’, zegt ze. ‘Op school spraken ze ABN en ze had ook vriendinnen van buiten Etten-Leur, die geen dialect spraken.’

Halverwege het interview stelt Corry haar kleinkinderen plots een vraag. ‘Weten jullie wat “affeseren” betekent?’ Na een korte stilte zegt Esmay: ‘I don’t know.’ Lorenzo doet vertwijfeld een poging: ‘Advertentie?’ De antwoorden leiden tot hilariteit bij Corry en Sandra. ‘Nee’, zegt Corry. ‘Als ik zeg: “Ge moet affeseren”, bedoel ik: je moet opschieten.’

Corry vindt het leuk om haar kleinkinderen zo nu en dan wat dialect voor te houden, maar begrijpt goed dat de wereld verandert en haar kleinkinderen mee gaan in de tijd. ‘Ik interesseer me enorm voor taal, maar dat doen mijn kleinkinderen ook – op hun eigen manier’, zegt ze. ‘Het is ook maar net wat je gewend bent en waarmee je in aanraking komt. Dat voelt al snel vertrouwd.’

Dat onderstreept haar dochter Sandra. Voordat ze met haar man een eigen evenementenbedrijf opzette, werkte ze twintig jaar in de zorg. ‘Ouderen voelden zich veel meer op hun gemak als ik in het dialect terug praatte’, zegt ze. ‘Zij durfden zich veel meer open te stellen zodra ze merkten dat ik hun taal sprak. Daardoor ging ik er automatisch in mee.’        

Hoewel de werelden van Corry en haar kleinkinderen op het gebied van taal gevoelsmatig mijlenver uit elkaar liggen, zorgt het aan tafel allerminst voor een afstand tussen de verschillende generaties. ‘Als ik iets niet begrijp, dan vraag ik het gewoon’, zegt Corry. ‘Ik wil wel goed kunnen communiceren met mijn kleinkinderen.’

En dat is niet het enige. Op haar leeftijd steekt ze tot haar eigen genoegen ook nog iets van hen op. Tegen het einde van het interview haalt ook Lorenzo een A4’tje met daarop Engelse woorden uit zijn zak en zijn de rollen omgedraaid. ‘Wat betekent: dat is weird’, vraagt hij aan Corry. Ze denkt even na en zegt dan: ‘Is dat niet “raar”?’

Lorenzo en Esmay lachen en knikken instemmend. Ook op het gezicht van Corry verschijnt een glimlach: ‘Eigenlijk zijn al die Engelse woorden ook een soort dialect, maar dan voor de jeugd van tegenwoordig.’