AutoMaatje is véél meer dan een taxiservice

Chauffeur Hans Otto draait zijn blinkende Mercedes de parkeerplaats van een appartementencomplex in Hengelo op. Otto is gepensioneerd en is nu ongeveer een jaar vrijwilliger bij AutoMaatje. ‘Ik ben bijna altijd beschikbaar’, zegt hij. De ene week betekent dat dat hij zes of zeven ritjes voor zijn rekening neemt, de andere week blijft het beperkt tot twee of drie.

Vandaag pikt hij drie dames op leeftijd op. ‘Drie personen, twee rollators’, staat er op zijn briefje. ‘De dames gaan naar een bingo’, weet Otto. Het betreft een ritje van iets meer dan een kilometer. ‘De meeste ritjes zijn binnen Hengelo en niet al te lang. Heel soms gaat het helemaal naar het ziekenhuis in Groningen of in Nijmegen.’ Maar ook daar draait hij zijn hand niet voor om. ‘Nee hoor, laat mij maar rijden’, zegt hij, terwijl hij de rollators in zijn kofferbak legt.

Tim Blanken (46) is één van de drie fulltime krachten bij sociaal-werkorganisatie Wijkracht in Hengelo. In die hoedanigheid besteedt de projectleider achttien uur per week aan AutoMaatje. ‘Vijf jaar geleden sloten wij ons aan bij AutoMaatje van de ANWB, maar eigenlijk hebben we dit in Hengelo al 59 jaar. Alleen heette het hier altijd Begeleid Vervoer. We brachten de mensen niet alleen naar bijvoorbeeld het ziekenhuis, maar we hielpen ze vervolgens – indien gewenst – ook tijdens het gesprek met de arts.’

Die insteek is, althans bij AutoMaatje in Hengelo, niet veranderd, zegt Blanken. ‘Wij zijn nog altijd veel meer dan een eenvoudige taxiservice die mensen van A naar B brengt. Wij zijn er voor een praatje, wij helpen mensen naar binnen, geven een arm, gaan mee de lift in, begeleiden ze over de rolband in het ziekenhuis. Als de klant dat vooraf aangeeft, dan zorgen onze chauffeurs daarvoor. Dat is echt het maatje in AutoMaatje.’

De groei zit er in Hengelo lekker in, vertelt Blanken. Toen Automaatje vijf jaar geleden van start ging, werden er vijfhonderd ritten per jaar uitgevoerd. In het eerste jaar werden dat er duizend en dat groeide vervolgens tot zesduizend ritten in 2025. ‘Dit jaar zitten we zelfs al op elfhonderd ritten per maand. We eindigen dit jaar dus op tienduizend tot vijftienduizend ritten’, zegt Blanken. Oorzaak: de mensen worden ouder, de beurs wordt smaller. ‘We voorzien in een behoefte.’

Zowel de klanten als de (rijdende) vrijwilligers zijn bijna allemaal gepensioneerd én woonachtig in de gemeente Hengelo. ‘De ritprijs, 38 eurocent per kilometer, wordt namelijk berekend vanaf het huis van de chauffeur’, zegt Blanken. ‘Als iemand een ritje wil, dan proberen we ook altijd iemand te regelen die in de buurt woont. We hebben op dit moment zeventig chauffeurs. Hoeveel ze rijden is helemaal aan henzelf. Er zijn er die één ritje per week mooi zat vinden, maar we hebben ze ook die wel vier of vijf keer per dag willen rijden. Wij zijn in elk geval blij met iedere chauffeur die een ritje wil maken.’

‘Bijna alle klanten’, vervolgt Blanken, ‘zijn of op leeftijd, of hebben een vorm van een beperking. Dat kunnen mensen zijn die ambulante zorg krijgen, of mensen die lijden aan bijvoorbeeld dementie. Ze hebben allemaal wel iets, of geen mogelijkheid om op een andere manier vervoer te regelen. Je hebt ook mensen die nog wel een eigen autootje hebben en die daarmee overdag naar de supermarkt gaan, maar die niet meer in het donker of op de snelweg durven rijden.’

Eén van de vrijwilligers die op kantoor de ritjes aanneemt, is Karen de Wever (48). Wat ze doet, is meer dan reserveringen aannemen, zegt ze. ‘Je denkt mee met de mensen. Iedere klant is weer anders. Je merkt gauw genoeg of iemand eenzaam is of niet. Van sommigen wonen de kinderen of andere familie heel ver weg. Nou, dan praat je eens een keertje wat langer met zo iemand.’ Het is vooral ook het sociale dat haar aanspreekt bij AutoMaatje. ‘Je hoort weleens wat. Sommige klanten hebben recht op vervoer via de WMO, maar daar hoor ik veel klachten over. Dat ze lang moeten wachten, of dat die zelfs helemaal niet komen opdagen.’

Karen heeft, net als veel klanten van AutoMaatje, zelf ook een beperking. Ze is slechtziend. ‘Ik lijd aan macula-degeneratie. Dat betekent dat ik alleen via de zijkanten van m’n ogen wat kan zien.’ Het weerhoudt haar niet van haar vrijwilligerswerk. ‘Integendeel! Daarom doe ik dit juist. De kinderen zijn intussen zelfstandig en thuiszitten is ook zo wat.’

Vrijwilliger zijn bij AutoMaatje biedt vele voordelen, zegt Blanken. ‘Als jij vrijwilliger wordt bij bijvoorbeeld de voetbalclub, ben je toch gehouden aan vaste tijden. Daar word je dan verwacht tussen 9 en 12. Bij ons ligt niks vast. Een chauffeur geeft z’n beschikbaarheid aan ons door, maar mag ook ritjes weigeren. Omdat-ie een feestje heeft of gewoon geen zin. Ze mogen altijd nee zeggen.’

De regels? ‘In principe rijden wij overal naartoe’, zegt Blanken. ‘Als dat Parijs is en wij kunnen een chauffeur vinden, dan vind ik dat goed.’ De verre ritten zijn echter een uitzondering. ‘De meeste ritjes gaan naar de ziekenhuizen in de buurt, de fysio, de dagbesteding, verpleeghuizen, een activiteit. En vergeet niet: de kapper. Voor veel mensen geldt toch, is mijn ervaring: als mijn haar maar goed zit, is de dag al een stuk beter.’

Vrijwilliger Fine van Rijswijk is 74. Ze plant niet alleen maar ritten in, maar is ook één van de chauffeurs. Ze werkte jarenlang bij de NVWA in Zwolle als telefoniste en vond het verschrikkelijk dat ze met pensioen moest. ‘Ik viel thuis echt in een diep gat’, zegt ze. ‘Toen ik hier een keer binnenliep en mensen aan de telefoon zag zitten, was ik meteen verkocht. Sindsdien ben ik hier planner én chauffeur.’ En dat met heel veel plezier. ‘Die combinatie is perfect voor mij. Al moet ik mezelf wel een beetje in bescherming nemen. Ik ben snel geneigd om te zeggen: O, dat ritje kan ik ook nog wel even doen.’

Fine haalt deze middag Jantina Veldhuis op. Jantina heeft een niet-aangeboren hersenafwijking en gaat naar het zwembad. Ze maakt sinds een jaar gebruik van AutoMaatje. ‘De Hersenstichting wees me erop’, zegt ze, ‘en ik ben er hartstikke blij mee. Niks ten nadele van de Regiotaxi, maar die stoppen op meerdere plekken om passagiers op te pikken, en je moet maar afwachten of ze je precies op de plek van bestemming afzetten. Bij AutoMaatje ben ik de enige klant en die brengt me precies waar ik moet zijn.’ Nee, een vaste chauffeur heeft ze niet. ‘Hoeft ook niet. Ik ken ze intussen allemaal.’

Fine geniet met volle teugen van haar vrijwilligersbaantje. ‘Je merkt dat mensen er even uit zijn’, zegt ze. ‘Even op visite, even naar de dokter. Ach, waar gaan ze niet naartoe? Familie, boodschappen doen, de fysio, de trimsalon met de hond. Onlangs had ik een echtpaar, allebei slechtziend, dat naar de Kunsthal ging om een schilderij op te halen. Daarna weer een mevrouw van dik in de tachtig die voor haar gezondheid naar de sauna ging. Je kunt het zo gek niet bedenken.’

Fine hoopt het werk nog lang te mogen doen. ‘Zolang als het kan’, zegt ze. Ze mogen haar ook overal naartoe sturen. Of nou ja, overal… ‘Niet naar het ziekenhuis in Enschede. Want die parkeergarage daar vind ik zo’n verschrikking! Daar ben ik al een paar keer verdwaald, haha.’