De nieuwe economie in een theeglas

Niels Schutter (28) en Roeland Veen (29) zijn al vrienden sinds hun jeugd in Dronten. Ze gingen samen studeren en uiteindelijk ook samen ondernemen. Schutter: ‘Tijdens onze studie commerciële economie aan Hogeschool Windesheim in Zwolle kregen we een half jaar de tijd om een eigen onderneming op te zetten. We besloten voor deze opdracht de traditionele voedselketens onder de loep te nemen. We zagen dat het bij koffie en cacao al best duidelijk was waar het vandaan kwam en hoe het geproduceerd werd, maar de herkomst van thee was in veel gevallen vaag.’

‘Als je geen herkomst weet, dan ken je ook de leefomstandigheden van de producent niet en je hebt daarnaast geen idee hoe het gewas wordt geteeld’, vult Roeland Veen aan. ‘Thee was altijd het standaard zakje dat bij bedrijven naast de koffiemachine lag. Maar het is veel meer is dan dat zakje met theegruis, suikers en smaakstoffen waar we aan gewend zijn geraakt. Als je in aanraking komt met echte thee en pure ingrediënten, word je vanzelf fan, want het is een prachtig product.’ 

Schutter en Veen wisten in het begin niet waar ze moesten zoeken en hebben de traditionele, ondoorzichtige theeketen stap voor stap zelf uitgeplozen. Ze besloten naar de landen van herkomst te reizen en daar direct bij de bron op onderzoek uit te gaan. Door boeren thuis te bezoeken, legden ze de basis voor hun huidige wereldwijde netwerk van boerencoöperaties.

Veen: ‘Na onze studie gingen we door met onze onderneming. We moesten wel zelf onze weg vinden, want de traditionele ketens zijn lang en ondoorzichtig. Grote partijen maken marges over de rug van boeren die gedwongen worden tot massaproductie. Wij besloten het anders te doen door ter plekke directe banden met boerencoöperaties op te bouwen.’

Het bracht hen over de hele wereld, van Sri Lanka tot Nepal en Afrika. Overal waar ze komen, hanteren ze hun eigen matrix – een checklist voor kwaliteit, traceerbaarheid, landbouwmethode en eerlijke prijzen – om te kijken hoe het beter kan, met een focus op een goed inkomen en een rendabel businessmodel voor de boeren. 

Een cruciaal onderdeel van hun toekomstbestendige keten is de overstap naar regeneratieve landbouw. In plaats van monoculturen waarbij bomen worden gekapt voor extra landbouwgrond werken hun boeren met de natuur mee. Er groeit van alles door de theeplanten heen, wat de grond gezond houdt en chemische bestrijdingsmiddelen overbodig maakt. Deze landbouwmethode is beter bestand tegen extreme weersomstandigheden, omdat de wortels veel dieper reiken. Plantages met een monocultuur zonder biodiversiteit zijn veel gevoeliger, waardoor oogsten weg kunnen spoelen bij veel regen. Niet alleen de grond wordt beter van deze manier van telen, de boeren zelf dus ook. 

‘We betalen de boerencoöperaties een eerlijke prijs: vaak minimaal 150 procent van de marktprijs’, legt Niels uit. ‘Dat dit voor de consument toch betaalbaar blijft, komt doordat wij de keten hebben teruggebracht van vaak meer dan tien schakels naar een directe lijn met boerencoöperaties. Doordat we alle onnodige partijen eruit hebben gehaald, kunnen we de boeren een veel betere prijs geven en zelf een gezond businessmodel behouden. TrendingTea is geen stichting, maar een commercieel bedrijf. Juist door de hoge kwaliteit thee voor een goede prijs kiezen steeds meer bedrijven voor ons.’ 

Het ketenmodel van TrendingTea – waarbij ook veel minder verpakkingen worden gebruikt – levert niet alleen een eerlijke prijs op, maar ook waardevolle data. Zo konden ze laten meten dat de CO₂-uitstoot van ‘hun’ theeketen maar liefst zo’n 75 procent lager ligt dan het marktgemiddelde. De mannen streven naar een toekomst van datagedreven voedselketens waar transparantie, eerlijke prijzen en duurzaam telen centraal staan. Alles met data onderbouwd. Hier wordt elke dag hard aan gewerkt: zo worden er CO₂- en biodiversiteitsonderzoeken gedaan en wordt per boerencoöperatie onderzocht welke prijzen zorgen voor een leefbaar inkomen. 

Naast de duurzame landbouw en de maatschappelijke impact draait het natuurlijk uiteindelijk ook om het kwaliteitsproduct. Er wordt alleen gewerkt met echte theeblaadjes en pure ingrediënten. Veen drinkt graag de Black Tea Chai, een krachtige zwarte thee met kruiden uit Sri Lanka. Voor Schutter is er één variant die er met kop en schouders bovenuit steekt: hij kiest altijd voor de pure gemberthee. De gember wordt direct bij de boer ingekocht, gedroogd en in het zakje gedaan. Zodra het hete water erbij komt, komen de smaken vrij en smaakt het exact als verse gemberthee. Precies de puurheid waar het ze ooit om te doen was. 

Hoewel het bedrijf inmiddels levert aan duizenden klanten, zoals universiteiten, horecagelegenheden en grote kantoren, blijven de ondernemers nuchter. Ze opereren vanuit een modern pand in hun geboorteplaats Dronten, maar hun hart ligt bij de boeren die ze regelmatig bezoeken. Die nuchterheid en gedrevenheid bleven niet onopgemerkt; eerder dit jaar werden ze genomineerd voor de Koning Willem I-prijs, de ‘Oscars van het bedrijfsleven’.

Ze bereikten de finale; de nominatie voor deze prestigieuze landelijke prijs is vooral een bevestiging dat hun visie op de nieuwe economie en eerlijke voedselketens echt toekomst heeft. ‘Het bereiken van de finale was een enorme eer en een erkenning voor de manier waarop wij naar de wereld en onze keten kijken’, aldus Veen.

‘We hoopten natuurlijk te winnen, maar de finaleplaats alleen al zorgt ervoor dat we onze impact op nog grotere schaal kunnen uitbouwen. We willen ons boerennetwerk verder uitbreiden en doorgaan met bouwen aan een businessmodel waarin iedereen wint. Een honderd procent eerlijke keten waarin we de markt op Europese schaal veranderen.’