Scholieren ondernemen voor vrouwen in Malawi

In de lokalen op de tweede verdieping van het Rembrandt College in Veenendaal zijn de leerlingen van zes verschillende derde klassen druk met elkaar aan het overleggen. Verschillende groepjes zitten aan tafels, meestal met de laptop erbij. Sommigen doen nog onderzoek, anderen leggen de laatste hand aan hun presentatie en binnen weer een ander groepje worden de taken verdeeld.

De scholieren hebben via de organisatie Day for Change lessen gehad in het opzetten van een eigen onderneming. De winst die ze maken, houden ze niet zelf. Die gaat naar ondernemers in een ontwikkelingsland. Hun plan mogen ze straks presenteren aan een deskundige jury.

Day for Change is al zeventien jaar actief, met als doel om middelbare scholieren te leren om op een duurzame manier met geld om te gaan. ‘Door het principe van people, planet, profit brengen we jongeren bij dat ze kunnen ondernemen, maar tegelijkertijd iets goeds kunnen doen voor de wereld’, zegt educatiecoördinator Marjan Duursma.

‘Ons programma draait om drie dingen. Het eerste is het ontwikkelen van goed ondernemerschap, met aandacht voor circulariteit, ecologie en mensen. Het tweede aspect is geld. Leerlingen moeten een lening aangaan om hun bedrijf te starten. De derde pijler is praktisch wereldburgerschap. Hun werk hier heeft invloed in Malawi.’ Het door de leerlingen verdiende geld gaat dit jaar naar Hope for Relief, een organisatie die kwetsbare vrouwen in Malawi helpt een eigen bedrijf op te zetten.

‘De vrouwen krijgen ondernemerslessen, indien nodig een kleine lening en soms ook een donatie om een bedrijf te beginnen’, legt Duursma uit. ‘Bijvoorbeeld een naaimachine, zodat ze kleren kunnen maken. Of benodigdheden om een kapsalon te beginnen. Een onderneming in de landbouw komt ook veel voor. Hiermee kunnen de vrouwen hun gezin onderhouden en hun kinderen naar school laten gaan.’

Tineke van Dort is docent natuurkunde en mentor van een 3 vwo-klas. Ze heeft de leerlingen begeleid tijdens het maken van hun ondernemingsplan en zit in de jury. ‘De leerlingen hebben een dag de tijd gekregen om aan hun ondernemingsplan te werken. Meer tijd paste niet in het schema van de school. Toch hebben ze in korte tijd een mooi plan gemaakt. Ik ben benieuwd naar de presentaties. Het zijn slimme en inventieve kinderen, dus ik denk dat het goed komt.’

De jury bestaat verder uit Marije Mutter, gastdocent van Day for Change, en Joey Borgers, accountmanager MKB bij Rabobank en ondernemer. Mutter is benieuwd wat de leerlingen van haar lessen hebben opgestoken.

‘Gisteren heb ik ze meer verteld over wereldburgerschap, om leerlingen aan het denken te zetten over de wereld en hun plek daarin. Verder heb ik ze het verschil tussen duurzaam en niet-duurzaam ondernemen uitgelegd. Ik ga bij het jureren dan ook vooral kijken hoeveel aandacht de leerlingen hebben besteed aan de impact van hun onderneming op de planeet.’

De leerlingen uit 3 vwo A zijn verdeeld in een aantal groepjes die met elkaar een ondernemingsplan hebben gemaakt. Er zijn twee groepjes die zich richten op het maken en verkopen van omgesmolten kaarsen. Het bedrijf Sparkle wordt gerund door vijf meisjes, de onderneming Relight door vier jongens. Beide groepen hebben hun plan al goed doordacht.

De meisjes willen de omgesmolten kaarsen in originele kopjes uit de kringloopwinkel gieten. De jongens hebben mooie vormpjes, zoals een hartjeskaars voor Valentijnsdag en een kerstboompje voor december. De jongensgroep heeft ook een mooie website gemaakt.

De jury is enthousiast over beide groepen. ‘Snel gedaan, goed nagedacht over het product en het is duurzaam’, zegt Mutter. Als tip geeft ze aan de groepen mee dat ze gebruik moeten maken van hun netwerk. ‘Vrienden en familie zullen altijd graag kaarsen bij je willen kopen.’

Sweet Delight wil snoep gaan verkopen in papieren zakjes. De leerlingen hebben al gekeken waar ze snoep duurzaam kunnen inkopen. Daarbij letten ze op keurmerken zoals fair trade en biologisch. De jury is kritisch. Borgers mist een financiële onderbouwing, waarbij is gekeken naar inkoopprijs, verkoopprijs en winst. ‘Als het groepje daar nog werk van maakt, kunnen ze er een mooie business van maken.’

Oude kleding een tweede leven geven blijkt populair. Drie jongens willen onder de naam Nature Clothes hun oude kleren verkopen via Vinted. Boutique Unique, een groep van vier meiden, heeft er wat meer werk van gemaakt. Ze zijn van plan om oude kleding mooier te maken met versiering met stiften en patches en die vervolgens te verkopen via Vinted en sociale media.

De leerlingen hebben er al rekening mee gehouden dat het veel tijd kost om kleren op te knappen, dus moeders en oma’s gaan helpen. Mutter geeft als tip om ook vaders en opa’s in te schakelen. ‘Die kunnen dat ook.’

Sanne (14) en Lotte (13) hebben samen met een klasgenoot Cake for Change opgericht, waarmee ze taartjes gaan bakken en verkopen. ‘We hoorden pas gisteren dat we dit gingen doen en wat er van ons werd verwacht’, zegt Sanne. ‘Het idee bedenken was lastig. We zijn gaan brainstormen en we houden van bakken. Eigenlijk wilden we cupcakes gaan maken, maar we wisten ook wel dat het origineler zou moeten. Zo kwamen we op de taartjes.’

Cake for Change werkt met appels uit de eigen boomgaard van Sanne en ingrediënten met een EKO-keurmerk. ‘We hebben opgezocht wat de ingrediënten kosten en zijn gaan rekenen’, vertelt Lotte. ‘We willen natuurlijk zo veel mogelijk winst maken.’ Het groepje gaat vooral op zaterdag bakken. ‘Dan hebben we er tijd voor en is er waarschijnlijk de meeste vraag naar taart’, zegt Sanne. ‘We werken op bestelling, want het zou zonde zijn als we iets weg moeten gooien.’

De jury vindt het een goed idee. ‘Iedereen houdt van taart en er is al goed nagedacht over inkoop- en verkoopprijs’, zegt Borgers. Hij adviseert wel om de verkoopprijs nog iets op te schroeven om de winst te vergroten. Borgers, Mutter en Van Dort zijn sowieso enthousiast over het niveau van de ondernemingsplannen.

‘Het is heel knap wat leerlingen in korte tijd hebben bereikt’, zegt Borgers. ‘Ik zie veel mooie ideeën en jongeren die al goed hebben nagedacht over hun business.’

De leerlingen krijgen allemaal vijftien tot twintig euro microkrediet om hun onderneming op te zetten. ‘Daarmee leren ze omgaan met geld’, zegt Duursma. ‘De kern van het programma is duurzaam leren ondernemen en met de winst een ander helpen om een bedrijf te starten.’

Jaarlijks haalt Day for Change meestal rond de 50.000 euro op voor een project. ‘Dat is afhankelijk van het aantal scholen dat meedoet’, zegt Duursma. ‘Het verschil tussen de verschillende scholen en groepjes is echter heel groot. Er zijn jonge ondernemers die achthonderd euro ophalen, het kan ook acht euro zijn. Dat is een beetje afhankelijk van de groepsdynamiek en hoe actief scholen het project begeleiden.’

Door de bijdrage van Rabobank uit het Stimuleringsfonds kan Day for Change een groot deel van het programma financieren en hoeven scholen zelf maar een kleine bijdrage te leveren. ‘Daarnaast is de inhoudelijke bijdrage, dat iemand van Rabobank aanwezig is in de klas, ook heel waardevol’, legt Duursma uit. ‘Dat geeft het programma net wat extra cachet voor de leerlingen.’

Zes weken na de presentatie van de plannen komen de leerlingen en juryleden weer bij elkaar om te zien wat er is opgehaald. ‘We kijken niet alleen naar de gemaakte winst, maar ook naar hoeveel ondernemerschap een groep heeft laten zien en de duurzaamheid van de onder­neming’, zegt Duursma. Op het vwo heeft het groepje Vogelzorg gewonnen.

Deze groep, bestaande uit vijf meisjes en een jongen, maakte vogelhuisjes van resthout en verkocht ze voor een bedrag van negen tot dertien euro, met minimaal zes euro winst per huisje. ‘Ze hebben de meeste winst gemaakt en zijn bovendien duurzaam bezig geweest’, aldus Duursma. ‘In totaal is er bij het Rembrandt College vijfhonderd euro winst opgehaald. Daarmee hebben de leerlingen in zes weken tijd het microkrediet ruim verdubbeld. Een mooi resultaat.’