Boter, kaas en Kaptein

Mireille Kaptein is de derde generatie die aan het roer staat van het familiebedrijf. Grondlegger ‘opa’ Willem legde zich toe op het verhandelen van kaas en boter. Vader René Kaptein breidde de onderneming uit door deze producten ook te gaan verwerken en te verpakken. En sinds Mireille directeur-grootaandeelhouder is, timmert Kaptein ook internationaal aan de weg. Inmiddels exporteert het bedrijf een breed assortiment van boter, plakjes kaas, poeder- en smeltkaas naar 55 landen. Er werken 180 mensen.

Boter en kaas van Kaptein zijn altijd te herkennen aan de kleuren van de Nederlandse vlag die als een banier op de verpakking zijn aangebracht. Samen met de merknaam Echte Boter/Echte Kaas is de claim duidelijk: Kaptein is geworteld in die lange Hollandse zuiveltraditie die ook wereldwijd hoog aangeschreven staat. ‘Wij betrekken onze kaas en boter van Nederlandse fabrieken. De melk is afkomstig van koeien die minstens 120 dagen per jaar in de wei grazen. Dat zorgt voor een hoge basiskwaliteit’, vertelt Mireille.

Wie een rondleiding krijgt door het bedrijf, ziet hoe efficiënt en hoogwaardig de kaas en boter ter plekke worden verwerkt. De kazen komen niet in de bekende ronde vorm binnen, maar als rechthoek, zodat ze makkelijker te versnijden zijn tot plakjes. Na de rijpingsperiode worden zij ‘ontkorst’. Dat gebeurde nog niet zo lang geleden handmatig met elektrische schaafmachines. Nu heeft een schaafrobot dit proces overgenomen.

Ergens anders in de productiehal pakken de ijzeren armen van de spinning robot plakjes kaas in hoog tempo op en leggen die in de verpakking. Ook dit hoeft niet meer met de hand gedaan te worden. Deze productielijn is een van de laatste aanwinsten. Nu Kaptein de negentig jaar heeft bereikt, komt ook het eeuwjubileum in zicht en in tien jaar tijd wil Mireille Kaptein nog een paar duidelijke stappen zetten. ‘Verdere robotisering is er daar absoluut één van.’

Robotisering draagt ook bij aan een ander belangrijk doel, namelijk verduurzaming. Hoe efficiënter je kunt werken, hoe meer verspilling je voorkomt. Ook op het gebied van verpakkingen is er nog veel milieuwinst te boeken. Afgelopen jaren is er een nieuwe verpakking geïntroduceerd als alternatief voor de aluminium cupjes Echte Boter van 10 gram, goed voor één smeerbeurt. Het gaat om een papieren wikkel die volledig composteerbaar is. Mireille: ‘Hij heeft alle testen glansrijk doorstaan.’

Zo makkelijk is het trouwens niet om plastic of aluminium te vervangen door milieuvriendelijkere alternatieven. Met name kaas bederft relatief snel, zodra er zuurstof bij komt. Het is en blijft een natuurproduct. Je hebt een folie nodig die zorgt voor een solide luchtdichte afsluiting en dan ligt plastic voor de hand.

‘Je moet een balans zoeken tussen duurzaamheid en houdbaarheid. Het is ook duurzaam, als je voedsel langer kunt bewaren en niet hoeft weg te gooien omdat je even niet goed in je ijskast hebt gekeken. Dit vraagstuk leeft enorm. De hele voedingsindustrie buigt zich erover. Wij willen hierin binnen onze tak van sport een voortrekkersrol vervullen. We hebben ons ook aangesloten bij een onderzoek van Wageningen University & Research naar verpakkingsvernieuwingen in de foodsector.’

Kaptein betrekt duurzaamheid ook op de eigen bedrijfsvoering. Het kantoorgebouw is gasloos. Er liggen 800 zonnepanelen op het dak. Mireille: ‘De kazen en boter worden gekoeld opgeslagen. Bij de compressoren die daarvoor nodig zijn, komt veel warmte vrij. Dat gebruiken we om ons kantoor warm te houden, maar ook om water te verwarmen voor de wekelijkse natte schoonmaak. Zo zoek je naar slimme combinaties.’

Kaptein heeft nog een fabriek voor smeltkaas in Oosthuizen. Het ligt in de planning dat deze op termijn verhuist naar een plek tegenover het hoofdkantoor in de Boekelermeer. Dan kun je energiestromen nog beter op elkaar afstemmen. Dat is niet alleen wenselijk vanuit duurzaam opzicht, het is ook bedrijfseconomisch bitter noodzakelijk. De energieprijzen zijn in de huidige wereldmarkt ontzettend grillig.

Daarnaast heeft ook de Boekelermeer te maken met een overbelast stroomnet. ‘Gemeente Alkmaar en Rabobank zijn in de Boekelermeer een energiecoöperatie gestart, waarbinnen een collectieve batterij wordt ontwikkeld. Samen met andere bedrijven zijn we aan het kijken of we ons bij dit project kunnen aansluiten. Zelf hebben we een Energie Management Systeem (EMS). Daarmee zie je precies wat er gebeurt in je energiehuishouding en kun je beter sturen op energiebesparing. Daar word ik blij van’, vertelt Mireille enthousiast.

Op weg naar het 100-jarig bestaan blijft Kaptein ook inzetten op productvernieuwing. Dat is vooral een kwestie van de vinger aan de pols van de markt houden. Lang leek het de plantaardige kant op te gaan, en ook Kaptein heeft een vegan lijn in plakjes kaas en geraspte kaas. Maar die trend lijkt niet zo door te zetten als werd gedacht. ‘Ik verwacht dat we een meer hybride product krijgen. Plantaardig en dierlijk samen. De gezonde mix, zeg maar. Zulke ontwikkelingen houden we scherp in de gaten.’