‘Nieuwe schoenen maken het leven van daklozen gezonder én menselijker’

Hoeveel meer geld en spullen had hij nog nodig? Niet veel meer, realiseerde Jasper van Schie (49) zich een paar jaar geleden. Die gedachte was wel vaker bij hem opgekomen, maar het dagelijkse drukke leven met twee goedlopende horecazaken, een bierwinkel en drie kinderen hielden die momenten van bezinning altijd maar kort. Dat veranderde tijdens de coronapandemie. Toen kreeg de succesvolle Delftse horecaondernemer ineens tijd om zijn leven daadwerkelijk anders in te richten.

Hij begon met soep bezorgen bij eenzame ouderen voor Stichting Oma’s Soep. ‘Dan maakte ik een praatje met die mensen. Over mijn kinderen ofzo. Een vrouw die haar eigen kinderen nooit zag, werd daar zo blij van dat ze er tranen van in haar ogen kreeg.’

Hij ontdekte hoe simpel het was om iets te betekenen voor anderen. ‘Gewoon aardig doen, een praatje maken. Daarmee doorbreek je de eenzaamheid al. Het stelt niet veel voor, maar je geeft ermee aan dat mensen er niet alleen voor staan.’ Dat gold ook voor de gevluchte Oekraïners die hij ging helpen. ‘Lampjes ophangen, dat soort praktische dingen. Gewoon vragen waar je ze mee kunt helpen. Waar ze blij van worden.’

Van Schie is nooit een onverschillige horecaondernemer geweest. ‘In mijn cafés heb ik altijd aandacht voor de buitenbeentjes. Ik luister wél naar die verhalen waar veel gasten geen zin in hebben. Maar tijdens de pandemie ging mijn maatschappelijke hart echt kloppen. Ik besloot uit te zoeken wat ik daar mee moest.’

Hij ging een opleiding volgen bij de Storytelling Academy. ‘Achter de bar was het immers ook een en al storytelling. Daar had ik wel wat mee.’ Het bleek een schot in de roos. Behalve veel nieuwe vaardigheden en een beter inzicht in zichzelf leerde hij er ook een aantal mensen kennen met wie hij nog steeds contact heeft. Een daarvan was Els Keet, directeur van Ervaring die Staat, een organisatie die dak- en thuislozen helpt in Eindhoven en omgeving. Zij nodigde Van Schie uit om een dag in de week naar Eindhoven te komen en daar te ontdekken op welke manier hij kon bijdragen.

‘Ik trof daar een enorm warme plek aan, waar iedereen mag zijn wie hij is. Mensen leren er, met hulp van ervaringsdeskundigen, zelf weer richting aan hun leven te geven.’ En het gaf Van Schie ook richting. ‘Er kwam een donatie van 7.500 euro binnen van een man die vond dat wij er cadeautjes van moesten kopen. Dus niet iets nuttigs voor de zorginstelling waar iedereen nog lang baat bij heeft, maar cadeautjes, omdat deze mensen die nooit krijgen.’

Het plan ontstond om nieuwe schoenen te geven. Schoenen die de daklozen zelf in een winkel mochten uitzoeken. Dit zou niet alleen een hele bijzondere ervaring voor veel dakloze mensen zijn, maar ook serieus bijdragen aan hun gezondheid. ‘Als je verkouden bent, met kapotte sokken en gaten in je schoenen, hebben buitenslapers al snel een longontsteking. Goede schoenen kunnen veel narigheid schelen én onze samenleving een hoop zorgkosten.’

Van Schie belde de ANWB-winkel en bedrijfsleider Annet van Gaal was gelijk enthousiast. Zij ging extra schoenen regelen, Els Keet zorgde voor de begeleiding en er werd ook een soepkar geregeld, zodat iedereen meteen een gezonde maaltijd kreeg. ‘In een ochtend tijd hebben we 93 buitenslapers aan echt goede, waterdichte schoenen geholpen.’

Het was een daverend succes. ‘Dat ze welkom waren in een winkel was voor veel mensen al heel bijzonder, maar dat ze daarbovenop ook nog eens zelf mochten kiezen… Dat zijn ze echt niet gewend.’ Ook bleek dat veel mensen veel te grote of veel te kleine schoenen droegen. Soms wel twee maten te klein. ‘Kun je nagaan hoe fijn nieuwe, goed passende waterdichte schoenen dan zitten! De ANWB deed er bovendien een paar goede wandelsokken bij.’

De blijdschap en de waardigheid die het de mensen gaf, is niet te beschrijven, vertelt Van Schie. ‘Nog steeds wordt er regelmatig op de winkelruit geklopt en wordt er trots naar de schoenen gewezen. Veel mensen wilden de ANWB’ers ook een knuffel geven. Nu zijn ze over het algemeen niet fris gewassen, maar daar trokken de ANWB-medewerkers zich niks van aan. Ze kregen allemaal een hug. Echt heel mooi.’

Van Schie was er zo door gegrepen dat hij zich ten doel stelde om de actie in acht andere steden te herhalen. Dat is afgelopen januari gelukt. Met hulp van Rabobank richtte hij een stichting met ANBI-status op, en vond hij sponsors en medebestuursleden voor Stichting New Shoes. ‘Met als resultaat dat we 757 paar nieuwe schoenen hebben kunnen weggeven. Komend jaar willen we dit uitbreiden naar nog eens acht steden.’

We geven schoenen, maar het draait om menselijkheid, waardering en warmte geven, vertelt Van Schie. ‘Dakloze mensen zijn gewoon mensen, dat willen wij uitdragen. We staan allemaal veel dichter bij dakloosheid dan wij ons realiseren. Je zult niet de eerste zijn die door een scheiding of faillissement op straat belandt. En het aantal daklozen in Nederland blijft groeien. Officieel staan er zo’n 33.000 daklozen geregistreerd, maar de schatting is dat het er 100.000 zijn.’

Eén dag in de week is Van Schie nu bezig voor zijn stichting New Shoes. ‘Ik doe dit omdat ik het kán doen. Als je maar net de eindjes aan elkaar kan knopen, doe je dit niet. Het moet van de mensen komen die het goed hebben. Mensen zoals ik. Juist die moeten hun talenten voor anderen inzetten. Gewoon een beetje oog hebben voor elkaar. En niet lullen, maar poetsen. Dat heeft deze wereld nodig.’