Van grazende koeien naar zoemende bijen

‘Op wat stages en een werkzame periode in Amerika na ben ik altijd kaasmaker geweest. Mijn ouders hadden een melkveebedrijf en ik heb hun kaas­genen én hun bedrijf in Dronten overgenomen. Elke dag kregen onze 180 koeien plus 120 stuks jongvee mijn aandacht, liefde en verzorging. En ja, dat was hard werken. Elke morgen om 5 uur de koeien melken, snel ontbijten, daarna kaas maken, bestellingen rijden en om 4 uur weer melken. Zeven dagen per week. Bijna veertig jaar lang. En dat heb ik altijd met veel passie gedaan. Totdat ik 50 werd, het harde werken fysiek zijn tol ging eisen en ik op een omslagpunt kwam. Ik noem het mijn levensrotonde met verschillende afslagen. Welke afslag ging ik nemen? Mijn wens was een betere balans tussen werk, gezin, vrije tijd en genieten. Maar hoe kreeg ik dat voor elkaar? De cruciale vraag was natuurlijk: is er opvolging? Nu hebben mijn vrouw en ik drie leuke, talentvolle dochters, maar geen van hen zag het zitten om de boerderij te gaan runnen. Dus ja, wat dan?’

‘Uit de LBV+, oftewel de Landelijke Beëindigingsregeling Veehouderijlocaties, kwam voort dat wij met boerderij Polderzoom qua stikstofuitstoot te belastend waren voor de Veluwe. Hierdoor kwamen we in aanmerking om, met behoud van eigen grond, onze stikstofrechten in te ruilen voor een vergoeding voor hetgeen we hadden opgebouwd. En dat traject – die transitie van gangbaar veehouderijbedrijf met respect voor dier en omgeving naar volledig biologisch boeren – zijn we ingegaan. Al was de handtekening sneller gezet dan het mentale proces dat daarop volgde. Het afscheid nemen van het kaas maken en de koeien viel mij zwaar. Evenals het voor mijn neus zien afbreken van alle stallen en gebouwen.’

‘Onze grond, die intensief werd gebruikt voor koeien, heeft nu een ‘sabbatical’ van twee jaar. Om het land om te kunnen schakelen naar bio, hebben we het vorig jaar beplant met hennepvezel en miscanthus, ook wel olifantsgras genoemd. Beide gewassen zijn goed voor de bodemdiversiteit, de beworteling en de waterhuishouding. En dan is het ook nog eens zo dat deze planten geschikt zijn als bouwmateriaal. Er staat dan ook een bord met ‘hier groeien huizen’ op ons erf. De hennep verdwijnt dit jaar, maar de miscanthus houdt het nog wel twintig jaar vol, dus die laten we staan. In 2026 is het dan eindelijk zover dat we van dierlijke naar plantaardige voedselproductie gaan en we biologische groenten kunnen telen.’

‘Als melkveehouder heb je veel vermogen in het bedrijf zitten. Naarmate ik ouder werd, voelden die zware financiële lasten steeds meer als een molensteen om mijn nek. Door de transitievergoeding, een reëel bedrag voor alles wat we door de jaren heen hadden opgebouwd, zijn die verplichtingen in positieve zin veranderd en daarmee is een last van me afgevallen.’

‘Leefde ik voorheen voor kaas en koeien, nu is mijn missie de grond beter door te geven aan de volgende generatie. En verder ga ik van grazende koeien naar zoemende bijen. Van ruiken aan een stuk kaas naar ruiken en voelen aan de grond. Van oogsten van mais voor koeienvoer naar maaien van vezelhennep voor huizenbouw. Van handen in de kaasbak naar op de knieën zoeken naar kiemende zaden. Van intensief naar extensief grondgebruik. En, niet onbelangrijk, van dag en nacht werken naar werken in balans met mijn gezin en leeftijd.’

‘Als je je hart volgt, wordt iets een succes. En ja, soms zijn er investeringen nodig om die droom waar te maken, maar laat je daar niet door afschrikken. Als je ergens in gelooft, gaat het je lukken.’