8 min

Iedereen is gelijk op de Special Olympics

Reportage

Vijf jaar geleden won Jordan Beute (20) twee gouden en een zilveren medaille tijdens de Special Olympics in Abu Dhabi, een sporttoernooi zoals de Olympische Spelen voor mensen met een verstandelijke beperking. Die belevenis veranderde zijn leven. Jordan ging voor het eerst zonder zijn ouders op pad. Het gaf zijn zelfvertrouwen een boost. Nu is hij ambassadeur van de Special Olympics in eigen land. ‘Ga kijken bij een vereniging. Daar maak je maatjes. Je zal zien dat iedereen gelijk is.’

Het zijn niet zomaar medailles die Jordan Beute (20) boven op zijn kamer is gaan halen. Twee gouden én een zilveren plak hangen met een fraai lint aan een speciale houder. Kunstwerken zijn het, helemaal zelf gewonnen, door hard te werken en niet op te geven. Op de achterkant van de medailles staat voor welke atletiekonderdelen Jordan ze heeft verdiend: de gouden horen bij de 4x100 meter en het verspringen, de zilveren bij de 1.500 meter.

Knopje om

De voorkant van de medaille is versierd met afbeeldingen die iets zeggen over de plek waar het leven van Jordan veranderd is: Abu Dhabi, vijf jaar geleden. Daar leerde hij dat hij meer kan dan hij ooit had gedacht. ‘Er ging een knopje om’, zegt Jordan nu, aan de keukentafel, tegenover zijn moeder Jolanda van Berkom (48), die hem af en toe helpt als hij zijn woorden even niet kan vinden. ‘Ineens dacht ik: oh, wacht eens, volgens mij kan ik dit wél.’

Eigenlijk zou Jordan niet meedoen aan de Special Olympics World Summer Games, een variant op de Olympische Spelen voor mensen met een verstandelijke beperking, die in augustus 2019 werden georganiseerd door Abu Dhabi. Drie jongens van een atletiekvereniging in Rotterdam waren uitgekozen, maar één van hen bleek toch niet in staat om zonder begeleiding af te reizen naar de Emiraten.

G-atleet

En toen kwam Jordan van atletiekvereniging Sprint in Breda in beeld. ‘Verenigingen kunnen zich inschrijven om G-atleten af te vaardigen’, legt moeder Jolanda uit. De G staat voor gehandicapten. ‘Vervolgens is het aan de trainers om te selecteren. Jordan heeft destijds geluk gehad dat hij mee mocht doen. Hij heeft het te danken aan zijn trainster Karien.’

Moeder van twee

Karien Musters, 66, begon 21 jaar geleden met een G-team bij atletiekvereniging Sprint in Breda. Ze is moeder van twee zoons die speciale aandacht vragen; de ene heeft ADHD, de ander Gilles de la Tourette, een aandoening die gepaard gaat met fysieke en vocale tics. Een groot deel van haar leven werkte ze in de gehandicapten- en ouderenzorg. Toen ze training aan pupillen begon te geven, ontdekte ze dat er nog geen G-team bestond bij AV Sprint. Die richtte ze zelf op en ze is er nooit meer mee gestopt.

‘Ergingeenknopjeom.Ineensdachtik:wachteens,volgensmijkanikditwél’

‘Je krijgt er zo veel voor terug’, zegt ze op een druilerige dinsdagavond in april, terwijl ze haar groep atleten - Jordan is daar ook bij - van een afstandje lol met elkaar ziet maken op de speerwerpaanloop. Niet lang geleden heeft Musters de term ‘gehandicapten’ door ‘special’ vervangen. Ze vindt van gehandicapten iets negatiefs uit gaan. Veel liever spreekt ze over ‘specials’, want ‘ze zijn allemaal speciaal, toch?’

Shinen als atleten

Die specials kunnen eens in de vier jaar, in de woorden van Jordans moeder Jolanda, ‘shinen als echte atleten’, op de Special World Olympics. Elke twee jaar is er dan ook nog een nationale editie van de Special Olympics, met in totaal eenentwintig sporten. Half juni zijn ze gehouden in Tilburg en Breda. Het olympisch dorp was in safaripark Beekse Bergen.

Ambassadeur

Jordan, die drie atletiekonderdelen voor zijn rekening nam, was ook nog eens uitgekozen als een van de ambassadeurs van het evenement. ‘Dit is geen toernooi voor echte topsporters’, zegt Jolanda. ‘Zo moet je het ook niet zien. Het is een sporttoernooi om mensen met een verstandelijke beperking een podium te geven. Jordan heeft er veel aan gehad. Zijn zelfvertrouwen is enorm vooruitgegaan. Net als zijn zelfstandigheid.’

‘Abu Dhabi was zo mooi’, mijmert Jordan thuis aan de eettafel. Hij herinnert zich de meeste dingen nog als de dag van gisteren, ook al was hij pas 15 toen hij aan het toernooi meedeed. ‘Ik was enthousiast en blij, maar vond het ook spannend. Het was de eerste keer zonder papa en mama. Met het vliegtuig. Ik moest bijvoorbeeld zelf mijn kleding opvouwen, de juiste kleren aantrekken bij de openingsceremonie. Ik dacht: oh jee, gaat dit allemaal wel goed?’

Topprestatie

Jordans twee jaar jongere zus Caitlyn en zijn ouders vlogen achter hem aan om hem aan te moedigen, maar deden dat op gepaste afstand. Dat schreven de regels ook voor. Zo mochten ze niet in het ‘olympisch’ dorp en moesten ze vanaf de tribune toekijken hoe Jordan de ene topprestatie na de andere leverde. ‘Goud bij het verspringen heb ik gewonnen dankzij Karien’, vertelt Jordan. ‘De eerste twee keer sprong ik ongeldig. Toen dacht ik: ja, en nou? Zie je wel. Ik kan het niet.’

Zichtbeperking

Moeder Jolanda legt uit dat Jordan behalve een verstandelijke beperking ook een afwijking aan zijn zicht heeft. Hij ziet een tunnel en heeft last van trillingen aan zijn oog. Dat maakt verspringen lastig, want hij moet op een smalle balk afzetten. ‘Karien heeft toen vanaf de tribune gezegd dat ik een stukje naar achteren moest met mijn aanloop. Bij mijn allerlaatste sprong ging het wel goed. Toen won ik goud. En op de 1.500 meter won ik de grijze [zilveren, red.] medaille.’

De estafette wonnen ze voor Brian, vertelt Jordan. ‘Die had nog geen medaille en wilde zó graag winnen. Daar waren we superblij mee.’ Met drie medailles van de Special Olympics keerde Jordan als een ander mens terug naar Nederland, zegt zijn moeder. ‘Hij durft sindsdien meer zelf. Hij kan makkelijker dan voorheen dingen zonder ons.’ Het was alsof er honderd kilo van zijn schouders was gevallen, zegt zijn trainster Karien.

Zonder ouders

‘Deze mensen kunnen meer dan ze zelf denken, maar ook dan hun ouders denken. Zij zijn het die hun kinderen soms onbewust klein houden. Daarom mogen mijn specials als ze vijftien jaar zijn geen ouders meenemen naar de training. Daar worden ze zelfstandig en weerbaar van. Je moet in ze geloven. Dan gaan ze dat zelf ook doen.’ Dat Jordan in zichzelf gelooft, wordt duidelijk als hij half april wordt gevraagd om als ambassadeur van het toernooi een tv-spotje op te nemen. Het is in revalidatiecentrum Revant, waar Jordan vroeger op school heeft gezeten.

Volleerd woordvoerder

Zonder ook maar de geringste voorbereiding wordt hij voor een camera gezet en krijgt hij vragen als ‘waarom is bewegen belangrijk voor je?’ en ‘waarom zijn de Special Olympics voor jou belangrijk?’ Als een volleerd woordvoerder zegt hij: ‘Sporten is belangrijk voor mij, omdat ik er mijn hoofd mee kan leegmaken. Of ik nog een tip heb? Ja. Ga naar buiten, zoek een sport uit die je leuk vindt, ga kijken bij een vereniging. Daar maak je maatjes. En zal je zien dat iedereen gelijk is. Het maakt niet uit wat je mankeert.’

Jolanda kijkt van een afstandje met toenemende verbazing naar haar zoon. Jordan is autistisch, vertelt ze. Spontaan iets doen is voor hem ingewikkeld. Jordan wil weten wat hem te wachten staat. ‘Van dit soort dingen zou hij vroeger nerveus worden. Dan was hij niet uit zijn woorden gekomen. Nu wel. Ik weet niet wat ik zie.’ Na afloop van de opname zegt Jordan dat hij het best spannend vond. ‘Ik was heel zenuwachtig’. Maar daar was weinig van te zien. En dat is mede te danken aan de goede ervaringen die hij opdeed bij de Special Olympics.

Sporten met elkaar

Sporten is belangrijk voor Jordan. Omdat hij in zijn eentje nauwelijks iets kan ondernemen en altijd afhankelijk is van mensen die hem ergens heen brengen, is de wekelijkse atletiektraining hét moment waar hij zijn sociale contacten opdoet. Eind april staat Jordan met zijn grote vriend Lars – die het syndroom van Down heeft – bij AV Sprint te wachten tot het zijn beurt is om te speerwerpen. Ze zijn met elkaar aan het ginnegappen, de glimlach verdwijnt een uur niet van hun gezicht. Als Lars de speer het verst in het gras gooit, juicht de hele groep. Dat is het mooie aan deze atleten; ze sporten niet tegen, maar mét elkaar. En dat doen ze ook als het om de medailles gaat.

Rabobank vindt het belangrijk dat iedereen mee kan doen. Daarom ondersteunt zij de Special Olympics vanuit haar Coöperatief Dividend.

Meer weten?
  • Auteur: Dennis Boxhoorn
  • Fotograaf: Christian Keijsers

Meer lezen over dit onderwerp?

Wat vind jij van de digitale Rabo &Co?

Wat fijn dat je je mening wilt geven over de digitale Rabo &Co. Daar zijn we heel blij mee.

max. 500 tekens