Speciale bieren & bijzondere mensen

De gemoedelijkheid valt als een warme deken over je heen in de lichte werkruimte op de eerste verdieping van brouwerij De Molen in Bodegraven. In alle rust zijn hier vanochtend zo’n vijftien jonge mannen aan het werk. Allemaal zitten ze aan hun eigen tafeltje, met een aantal bierflesjes in keurige rijen voor zich uitgestald.

Vandaag plakken ze etiketten op Plant & Pittig. Daarvoor wordt elk flesje in een speciale houder gelegd, zodat het niet wegrolt en het etiket er met een rollertje netjes recht op kan worden geplakt.

Goed werk heeft tijd nodig, dat is duidelijk: elk etiket krijgt de volledige aandacht. De een is net toe aan zijn tiende flesje, de ander heeft er al vijftig klaar. ‘En da’s allemaal prima. Iedereen doet wat hij kan’, vertelt begeleider Aalt den Hartog van stichting Philadelphia, een organisatie die mensen met een beperking helpt om hun eigen leven te leiden.

In 2006 werd Den Hartog via de plaatselijke molenaar gekoppeld aan Menno Olivier, die in de korenmolen zijn bierbrouwerij had geopend en kansen zag voor dagbesteding. ‘Ik kreeg van mijn werkgever de kans om met één stagiair van het voortgezet speciaal onderwijs te starten, om te zien of het werk in de brouwerij geschikt was voor onze doelgroep. Dat zou nu niet meer kunnen; tegenwoordig moet een dagbesteding ten minste negen deelnemers hebben om rendabel te zijn.’

De tijdsinvestering die Olivier en Den Hartog samen deden, betaalt zich inmiddels al achttien jaar uit: elke week zijn er twee begeleiders en zo’n 24 deelnemers aan het werk in de brouwerij – niet meer in de molen zelf overigens, maar in een groter bedrijfspand, even verderop.

‘Onze deelnemers hebben meestal een verstandelijke of psychiatrische beperking en ontvangen een Wajong-uitkering’, legt Den Hartog uit. ‘Maar hier draait het om wat ze wél kunnen. Het is natuurlijk fijn als je fysiek een beetje sterk bent, want we moeten best veel sjouwen. Maar zelfs als je bijvoorbeeld maar één hand kunt gebruiken, is er iets wat je kunt doen.

We wijzen niemand bij voorbaat af, we willen het met iedereen proberen. Onze deelnemers zijn heel goed in repeterend werk, zoals etiketten plakken, dozen vullen of foutjes herstellen. Onlangs hebben we statiegeldstickers op driehonderdduizend blikjes geplakt.’

Rust en gemoedelijkheid zijn het geheim van het succes, denkt Den Hartog. ‘Als ik de jongens onder druk zou zetten, omdat iets af móet, gaat het mis. Ik val ze daarom niet lastig met de planning, alle werkdruk blijft bij mij.’

Het bewaken van de goede sfeer ziet hij als een van zijn belangrijkste taken.

‘Het werk in de brouwerij geeft de deelnemers een doel en het levert ze leuke vriendschappen op. Deze jongens zijn zo puur, ze delen echt lief en leed met elkaar. Maar dat kan alleen als iedereen zich op zijn gemak voelt. Er valt hier nooit een onvertogen woord, daar ben ik trots op.’

Hoe gezellig de sfeer ook mag zijn, De Molen is ook gewoon een commercieel bedrijf, dat zijn bestellingen op tijd moet afleveren. Wringt dat dan nooit? ‘Eigenlijk niet, want we hebben genoeg deelnemers’, verklaart Den Hartog. ‘En als het echt nodig is, zijn de kantoormedewerkers niet te beroerd om even bij te springen. Maar dat gebeurt zelden.’

Een van de medewerkers die de smaak vandaag duidelijk te pakken heeft, is Sjarel (33). Zijn tafel staat al bijna helemaal vol met flesjes die in dozen kunnen. Sjarel begon bijna twaalf jaar geleden als deelnemer van Philadelphia en deed het zo goed dat hij inmiddels in dienst is bij de brouwerij. ‘Mijn werk is bijna hetzelfde, maar ik verdien nu wel meer’, vertelt hij. ‘Daardoor kon ik sparen voor een reis naar Indonesië. Dit najaar is het zover.’

Ook zijn collega Mark (33) werkt al lang bij De Molen: ‘Ik vind het nog steeds leuk. Vooral het dompelen doe ik graag, kom maar kijken. Al onze bieren uit het vat krijgen een waslaagje om de hals van het flesje. Dat is iets wat alleen wij hebben.’

Den Hartog krijgt een telefoontje van beneden. Het is de bierbrouwer: er kunnen flesjes Fluit & Kruid afgevuld worden. ‘Wil jij vandaag de tillift bedienen?’, vraagt Den Hartog aan een van de deelnemers. Die schudt resoluut zijn hoofd, hij wil liever dozen inpakken.

Dat mag ook. Met zes medewerkers lopen we naar de productiehal, waar grote metalen ketels staan. Een pallet vol lege flesjes staat te wachten om gevuld te worden. Ze worden door twee deelnemers routineus op de lopende band geschoven, het rammelende glas klinkt schel in de oren.

Algemeen directeur Thijs Thijssen loopt ook even mee. In 2019 verruilde hij brouwerij De Koningshoeven (bekend van La Trappe) voor De Molen; in dat jaar werd Royal Swinkels Family Brewers (inderdaad, die van Bavaria) eigenaar van De Molen.

‘Als bierliefhebber met een voorliefde voor aparte smaakjes viel ik hier met mijn neus in de boter’, verklaart hij. ‘Wij hebben tien speciaalbieren op voorraad, naast de zes tot acht bieren die we laten rijpen in eikenhouten vaten én de achttien specials die we elk jaar uitbrengen. Onze vier brouwers bedenken de meest aparte smaken, zij leggen daar echt hun hart in. Maar iedereen mag met ideeën komen.’

‘Zo bedacht onze commerciële man een bier met babi pangang-smaak, iemand anders bedacht Rozekoek & Pinklady. We bedenken bieren die nog nooit eerder zijn gebrouwen en misschien ook nooit meer worden gebrouwen.’

Niet alleen Thijssen geniet ervan om verrast te worden, de interesse in nieuwe smaken is volgens hem typerend voor de huidige generatie bierdrinkers. ‘Onze vaders dronken hun hele leven maar één soort bier, pils, maar de huidige generatie is veel avontuurlijker. Daar spelen wij op in. Mijn persoonlijke favoriet is op dit moment Back & Black. Die werd speciaal gebrouwen voor Borefts, ons jaarlijkse bierfestival dat is vernoemd naar de bijnaam van Bodegraven. Daar komen duizenden bierliefhebbers op af.’

De onuitputtelijke creativiteit is zonder twijfel de commerciële kracht van De Molen. Het is de enige Nederlandse brouwerij die een plek veroverde in de internationale Top100 van RateBeer, een Amerikaans bierplatform. De Molen exporteert naar zo’n dertig landen over de hele wereld; van Japan tot Brazilië, van Noorwegen tot India.

Maar wat de brouwerij misschien wel vooral bijzonder maakt, is het vermogen om die creativiteit te verbinden met de aandacht voor bijzondere mensen. Dat blijkt als we naar de andere kant van de brouwerij lopen, waar de whisky- en wijnvaten met bier liggen te rijpen. De smaak van de whisky en wijn trekt in het bier, waardoor unieke barrel beers ontstaan.

Er komt een jongen op ons afgelopen; Thijssen slaat hem hartelijk op beide schouders. ‘Dit is Matthijs, op hem ben ik echt heel trots’, vertelt hij. ‘We kennen elkaar al sinds hij zijn mbo-stage liep bij La Trappe. Door zijn autisme gedijt hij niet zomaar in elke werkomgeving, maar bij La Trappe doet hij het geweldig. Matthijs is daar in vaste dienst en werkt vandaag hier om samen met ons een bier te brouwen voor Borefts. Ik vind het mooi dat hij zijn plek heeft gevonden.’ Matthijs lacht, trots en een tikje ongemakkelijk. Hij wil verder, er moet bier gebrouwen worden.

‘Ik heb zelf ook een dochter met een beperking’, vertelt Thijssen, terwijl hij Matthijs nog even nakijkt. ‘Pien heeft totaal geen interesse in bier, maar ze is erg gelukkig met haar werk in de horeca, op een zorgboerderij en een basisschool. Het doet zoveel met je eigenwaarde als je iets kunt doen wat je leuk vindt en waar je goed in bent – dat geldt voor elk mens. Maar voor ouders van kinderen met een beperking is het extra fijn als ze een plek vinden waar ze tot bloei komen. Dan kun je ze met een gerust hart loslaten.’